Grecka księżniczka poślubiła hiszpańskiego następcę tronu i spędziła dekady u boku monarchy przywracającego demokrację w swoim kraju. Zofia zmieniła wyznanie, opuściła ojczyznę i stała się jedną z najważniejszych postaci hiszpańskiej monarchii. Jej życie splata historię dwóch europejskich rodzin królewskich z burzliwymi dziejami XX wieku.
Dzieciństwo w cieniu wojny
Sofía Margarita Victoria Frederika przyszła na świat w 1938 roku w greckim pałacu niedaleko Aten. Rodzice – król Paweł i królowa Fryderyka – wychowywali najstarszą córkę w czasach narastających napięć politycznych. Wybuch wojny zmusił rodzinę królewską do opuszczenia Grecji już w pierwszych latach życia dziewczynki.
Młoda księżniczka spędziła lata dzieciństwa na wygnaniu przemieszczając się między Egiptem a Afryką Południową. Edukację rozpoczęła w prywatnej szkole dla dziewcząt w Aleksandrii z dala od rodzinnego kraju. Powrót do Grecji nastąpił dopiero w 1946 roku po zakończeniu działań wojennych.
Rodzina wysłała nastolatkę do szkoły z internatem w Niemczech kontynuującej naukę w międzynarodowym środowisku. Zainteresowania młodej arystokratki obejmowały muzykę, archeologię i pedagogikę. Później studiowała w Cambridge rozwijając swoje pasje intelektualne.
Grecka rodzina królewska kultywowała pasję żeglarską uczestnicząc w prestiżowych regatach. Zofia trenowała wystarczająco dobrze, by zostać rezerwową reprezentacji olimpijskiej w 1960 roku. Jej młodszy brat Konstantyn zdobył wtedy złoty medal w żeglarstwie reprezentując Grecję na igrzyskach.
Poznanie przyszłego małżonka
Młodzi arystokraci spotkali się po raz pierwszy w 1954 roku na pokładzie jachtu należącego do greckiej rodziny królewskiej. Początkowe wrażenie nie zapowiadało romansu – oboje zachowywali dystans typowy dla formalnych spotkań. Kolejne uroczystości towarzyskie w następnych latach stopniowo zbliżyły młodych ludzi do siebie.
Zaręczyny w 1961 roku zaskoczyły Zofię spontanicznością i nieformalnym charakterem. Juan Carlos wręczył narzeczonej pierścionek wykonany ze starożytnych greckich monet podczas rodzinnej kolacji. Para oficjalnie ogłosiła zamiar zawarcia małżeństwa przypieczętowując wielomiesięczne starania o zgodę rodzin.
Ceremonia ślubna i zmiana wyznania
Ślub odbył się w Atenach w maju 1962 roku gromadząc sto pięćdziesiąt gości z dwudziestu siedmiu europejskich dworów. Ceremonie trwały kilka dni obejmując różne wyznania i tradycje. Zofia przeszła na katolicyzm spełniając wymóg formalny stawiany przez hiszpańskie prawo dynastyczne.
Para młoda wzięła ślub katolicki w ateńskiej katedrze, następnie uczestniczyła w ceremonii prawosławnej i cywilnej. Uroczystości połączyły greckie i hiszpańskie tradycje królewskie w bezprecedensowym wydarzeniu. Małżeństwo doczekało się trójki dzieci w ciągu kolejnych sześciu lat.
Objęcie tronu hiszpańskiego
Franco zmarł w 1975 roku otwierając drogę do przywrócenia monarchii w Hiszpanii. Juan Carlos został królem, a Zofia objęła rolę królowej wspierając męża w trudnym okresie transformacji. Para stanęła przed wyzwaniem wprowadzenia demokracji w kraju rządzonym przez dziesięciolecia przez dyktaturę.
Królowa złamała pewne tabu odwiedzając madrycką synagogę rok po koronacji męża. Wizyta stanowiła pierwszy tego typu gest monarchy hiszpańskiego w nowoczesnej historii kraju. Zofia budowała wizerunek otwartej i zaangażowanej społecznie monarchini.
Działalność filantropijna i społeczna
Królowa patronowała dziesiątkom organizacji zajmujących się edukacją i pomocą społeczną przez całe panowanie. Fundacja nosząca jej imię wspierała projekty walki z uzależnieniami i pomoc osobom niepełnosprawnym. Zofia przewodniczyła Królewskiej Radzie ds. Edukacji aktywnie angażując się w kształtowanie polityki społecznej.
Organizacja kierowana przez królową koordynowała pomoc humanitarną dla Bośni i Hercegowiny w 1993 roku. Zofia współpracowała z UNICEF od początku lat siedemdziesiątych reprezentując hiszpański komitet tej instytucji. Jej zaangażowanie wykraczało daleko poza ceremonialne obowiązki dworskie.
Abdykacja i późniejsze lata
Juan Carlos zrzekł się tronu w 2014 roku przekazując koronę synowi Filipowi. Zofia otrzymała tytuł królowej wdowy kontynuując działalność publiczną w ograniczonym zakresie. Para świętowała sześćdziesiątą rocznicę ślubu w 2022 roku mimo narastających napięć w związku.
Król emeryt wyemigrował do Zjednoczonych Emiratów Arabskich w 2020 roku z powodów finansowych i prawnych. Małżonkowie pozostają w formalnym związku, choć relacje określa się jako bardzo chłodne. Zofia mieszka w Hiszpanii utrzymując kontakt z rodziną i organizacjami, które wspierała przez lata.
O autorze: Alicja Samp
Magister filologii polskiej. Uważa, że literatura nie istnieje bez historii, a historia bez literatury. Interesuje ją historia kobiet. Podejmuje problematykę z pogranicza historii i innych nauk. Zajmuje się redakcyjną i techniczną stroną funkcjonowania portalu przezwieki.pl.
