Hugo Henrik Turunen należał do elitarnego grona fińskich jegrów, którzy potajemnie wyjechali do Niemiec, by zdobyć przeszkolenie wojskowe i wrócić jako kadra przyszłej armii niepodległej Finlandii. Jego droga wiodła przez okopy I wojny światowej, krwawe starcia wojny domowej, aż po służbę w organizacji paramilitarnej i karierę biznesmena w powojennej Finlandii.
Z tartaku do niemieckich okopów
Hugo Turunen urodził się 28 września 1894 roku w Kerimäki, w rodzinie rolnika Niilo Turunena i Emilii Juuti. Przed wojną ukończył szkołę handlową w Joensuu i pracował w rodzinnym przedsiębiorstwie drzewnym ojca. Nic nie zapowiadało, że młody kupiec wkrótce zamieni księgi rachunkowe na karabin.
13 stycznia 1916 roku dwudziestojednoletni Turunen dołączył do legendarnego 27. Batalionu Jegrów, formacji złożonej z fińskich ochotników szkolonych przez Niemców. Była to tajna operacja, w ramach której setki młodych Finów przemycano przez Szwecję do Niemiec, gdzie przygotowywano ich do przyszłej walki o niepodległość kraju znajdującego się wówczas pod rosyjskim panowaniem.
Turunen trafił do 2. kompanii batalionu i niemal natychmiast został rzucony w wir prawdziwej wojny. Walczył na froncie wschodnim nad rzeką Misa, w Zatoce Ryskiej i pod Schmardenem. Podczas starć nad Zatoką Ryską, 22 września 1916 roku, został ranny. To było jego jedyne zranienie bojowe, mimo że później uczestniczył w wielu kolejnych walkach.
Powrót do ojczyzny
25 lutego 1918 roku Turunen wrócił do Finlandii wraz z głównym korpusem jegrów, lądując w Vaasie już jako porucznik. Kraj, do którego powrócił, był pogrążony w chaosie wojny domowej między białymi a czerwonymi. Wyszkoleni w Niemczech jegrzy stanowili bezcenny zasób dla Białej Armii, desperacko potrzebującej doświadczonych oficerów.
Turunen otrzymał dowództwo plutonu w 1. kompanii 7. Batalionu Jegrów, należącego do 3. Pułku Jegrów. Już miesiąc później, 23 marca 1918 roku, awansował na dowódcę całej kompanii. Dwa dni potem jego jednostkę przeniesiono do 11. Batalionu Jegrów w ramach 4. Pułku Jegrów.
Jednak 1 kwietnia 1918 roku Turunen został niespodziewanie zdegradowany z dowódcy kompanii z powrotem na dowódcę plutonu. Źródła nie wyjaśniają przyczyn tej decyzji, co pozostawia pole do spekulacji o możliwych tarciach z przełożonymi lub błędach taktycznych. Mimo tej degradacji uczestniczył w walkach o Viipuri, jedno z kluczowych starć fińskiej wojny domowej.
Między mundurem a biznesem
Po zakończeniu wojny domowej Turunen kontynuował służbę wojskową, odzyskując stanowisko dowódcy kompanii. Jego kariera nabrała tempa, gdy w latach 1919 do 1920 wykładał w Szkole Kadetów, a wcześniej, już w 1918 roku, prowadził kursy dla podchorążych w Markovilli. Równolegle uzupełniał własne wykształcenie, zdając prywatnie egzaminy z ósmej klasy w szkole w Kouvoli.
We wrześniu 1925 roku Turunen przeszedł z regularnej armii do Suojeluskunta, fińskiej organizacji paramilitarnej pełniącej funkcje obrony terytorialnej i wychowania obywatelskiego. Objął stanowisko szefa Okręgu Suojeluskunta w Varsinais-Suomi. Jednak jego relacje z organizacją były burzliwe, dwukrotnie z niej rezygnował i dwukrotnie wracał.
Między okresami służby Turunen próbował swoich sił w rolnictwie, prowadząc rodzinne gospodarstwo w Rantasalmi. Pracował także jako kierownik dystrybucji pisma Hakkapeliitta. Te cywilne epizody pokazują, że nie był człowiekiem jednowymiarowym, zdolnym funkcjonować wyłącznie w mundurze.
Ostatnie wojny i powojenne życie
Gdy w 1939 roku wybuchła wojna zimowa z ZSRR, pięćdziesięciopięcioletni już Turunen objął dowództwo Okręgu Suojeluskunta w Mikkeli. Później przeniesiono go do sztabu wojsk krajowych, gdzie kierował biurem kwaterunkowym i budowlanym. Podczas wojny kontynuacyjnej w latach 1941 do 1944 zajmował się logistyką transportową, a pod koniec konfliktu służył jako zastępca komendanta obrony przeciwlotniczej w okręgu Viipuri.
Co ciekawe, równolegle ze służbą wojskową Turunen prowadził oddział firmy Konttorityö Oy w Viipuri. Ta podwójna rola oficera i biznesmena charakteryzowała całe jego dorosłe życie. Po wojnie osiadł w Lappeenrancie, gdzie do 1963 roku był dyrektorem generalnym firmy Konttorimies Oy.
Jego aktywność społeczna i biznesowa była imponująca. Zasiadał w radach nadzorczych wydawnictw prasowych, kierował izbą handlową Kaakkois-Suomi, a od 1967 roku był dyrektorem generalnym targów Kaakon Messut. Hugo Turunen zmarł 2 września 1984 roku w Lappeenrancie, niespełna miesiąc przed dziewięćdziesiątymi urodzinami, przeżywszy życie, które objęło niemal całą burzliwą historię niepodległej Finlandii.
O autorze: przez wieki
