W latach 60. XX wieku mikroskop elektronowy był jeszcze technologią stosunkowo młodą, ale June Almeida wykorzystała go w sposób, który zmienił wirusologię. Opracowała technikę pozwalającą zobaczyć struktury wirusów dokładniej niż ktokolwiek wcześniej. Jej osiągnięcia są tym bardziej niezwykłe, że rozpoczynała karierę bez uniwersyteckiego dyplomu.
Początek kariery bez dyplomu
June Almeida przyszła na świat w Glasgow w 1930 roku. Wychowywała się w rodzinie, której nie było stać na finansowanie wyższej edukacji. W wieku 16 lat zaczęła pracować jako w szpitalu Glasgow Royal Infirmary.
Po kilku latach przeniosła się do Londynu, gdzie pracowała w szpitalu St. Bartholomew’s. Następnie wyemigrowała z mężem do Kanady. W Toronto zatrudniła się w Ontario Cancer Institute, gdzie zajmowała się mikroskopią elektronową.
Mimo braku formalnego wykształcenia akademickiego, jej umiejętności techniczne i wnikliwość naukowa sprawiły, że zaczęła publikować prace o strukturze wirusów. Szybko zyskała reputację specjalistki w dziedzinie obrazowania mikrobiologicznego. Kanadyjskie środowisko naukowe doceniło jej wkład, choć pochodziła z technicznego, a nie uniwersyteckiego zaplecza.
Innowacyjna metoda immunoelektronmikroskopii
W 1964 roku profesor A.P. Waterson zaprosił Almeida do pracy w St Thomas’s Hospital Medical School w Londynie. Tam rozwinęła nowatorską metodę immunoelektronmikroskopii. Technika polegała na łączeniu wirusów z przeciwciałami, co powodowało ich skupianie się w wyraźne struktury.
Dzięki temu wirusy stawały się lepiej widoczne pod mikroskopem elektronowym. Metoda umożliwiła identyfikację patogenów, których wcześniej nie udawało się precyzyjnie zobrazować. To właśnie ta innowacja otworzyła drogę do jej najważniejszych odkryć.
W kolejnych latach wykorzystała immunoelektronmikroskopię do badania wirusa różyczki oraz wirusa zapalenia wątroby typu B. W przypadku tego drugiego udowodniła, że składa się z dwóch immunologicznie różnych elementów: zewnętrznej osłonki i wewnętrznego rdzenia. Było to kluczowe dla zrozumienia struktury tego patogenu.
Odkrycie koronawirusów w latach 60.
W 1966 roku David Tyrrell z Common Cold Research Centre wysłał do Almeida próbki od pacjentów z przeziębieniem. Pod mikroskopem dostrzegła nieznane wcześniej cząstki wirusowe o charakterystycznym wyglądzie. Powierzchnia wirusa była otoczona strukturami przypominającymi koronę.
Nazwę „koronawirus” zaproponowano właśnie ze względu na ten charakterystyczny wygląd. Almeida nie tylko sfotografowała te wirusy jako pierwsza, ale także pomogła w ich klasyfikacji jako odrębnej grupy patogenów układu oddechowego. Jej zdjęcia stały się podstawą dalszych badań nad tą rodziną wirusów.
Znaczenie tego odkrycia doceniono na nowo podczas pandemii COVID-19. Metody opracowane przez Almeida pozwoliły na szybką identyfikację SARS-CoV-2 i zrozumienie jego budowy. Bez jej pionierskiej pracy współczesna diagnostyka koronawirusów wyglądałaby zupełnie inaczej.
Praca nad HIV i wirusem zapalenia wątroby
Pod koniec kariery Almeida związała się z Wellcome Research Laboratories. Zajmowała się tam badaniami nad szczepionkami i diagnostyką wirusologiczną. Współtworzyła także patenty dotyczące metod obrazowania patogenów.
Po przejściu na emeryturę w 1985 roku zajęła się handlem antykami i nauczaniem jogi. Nie odeszła jednak całkowicie od nauki. Wróciła do pracy na krótko, aby pomóc w opublikowaniu pierwszych wysokiej jakości zdjęć wirusa HIV.
Jej mikrografie elektronowe trafiły do podręczników i artykułów naukowych z zakresu wirusologii. Do dziś są wykorzystywane jako materiał dydaktyczny i ilustracyjny w publikacjach na całym świecie. June Almeida zmarła w 2007 roku w Bexhill.
O autorze: przez wieki
