Najbardziej znienawidzona królowa Polski. Umarła tragicznie

Władysław II Jagiełło przed poślubieniem Jadwigi Andegaweńskiej, przyjął chrzest w obrządku rzymskokatolickim, jego matką chrzestną była Jadwiga Pilecka z Melsztyńskich, matka Elżbiety Granowskiej. Na Wawel przybyła właśnie z córką. Wtedy po raz pierwszy Jagiełło ją spotkał.

Mimo że 18 lutego 1386 roku Jagiełło poślubił najmłodszą córkę Ludwika Węgierskiego – Jadwigę Andegaweńską, a 4 marca 1386 roku został koronowany w Katedrze Wawelskiej na króla Polski, uczestniczył w życiu swojej poddanej. Gdy padła ofiarą raptus puelle, czyli porwania w celu zawarcia małżeństwa, udzielił jej pomocy

Wincenty Granowski był zaufanym człowiekiem króla Władysława II Jagiełły. Król wysłał męża Elżbiety Granowskiej z misją dyplomatyczną do Krzyżaków. Granowski wraz z pozostałymi polskimi delegatami mieli za zadanie wysłuchać odczytania wyroku w sprawie sporu o Żmudź. Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim wisiała na włosku, a Jagiełło liczył, że jeszcze uda się jej zapobiec.

Wyrok w sprawie Żmudzi był niekorzystny dla polski. Sędzią w tej sprawie był król Czech – Wacław IV Luksemburski. Oczywiście polska dyplomacja nie mogła oficjalnie z tego powodu zerwać rozmów. Wtedy zarówno Krzyżacy, jak i sam Wacław IV Luksemburski podali im powód na tacy. Otóż, wyrok odczytano w języku niemieckim i czeskim. Polscy delegaci stwierdzili, że nic nie rozumieją z tego, bo nie znają tych języków i ostentacyjnie wyszli.

W rzeczywistości wszystko było dla nich jasne. Chodziło tylko o to, by doprowadzić do wojny! Wincenty Granowski został otruty przez Krzyżaków w grudniu 1410 roku.

Wielka Wojna z Zakonem Krzyżackim rozpoczęła się w 1409 roku, a jej kulminacyjnym momentem była słynna bitwa pod Grunwaldem z 15 lipca 1410 roku. Było to spektakularne zwycięstwo wojsk polsko-litewskich. W bitwie pod Grunwaldem śmierć poniósł wielki mistrz zakonu krzyżackiego – Ulrich von Jungingen.

Mało brakowało, a śmierć poniósłby sam król Władysław II Jagiełło, który został zaatakowany przez krzyżackiego rycerza Dypolda von Kökeritz. Polskiego monarchę zasłonił własnym ciałem Zbigniew Oleśnicki.

Król, w ramach wdzięczności przyspieszył karierę Zbigniewa Oleśnickiego w Kościele. Duchowny od kanonika, poprzez arcybiskupa, doszedł do godności kardynalskiej, już po śmierci Jagiełły, za panowania jego syna – Kazimierza IV Jagiellończyka.

Gdy w 1416 roku zmarła druga żona Władysława II Jagiełły, wnuczka ostatniego Piasta na polskim tronie – Kazimierza Wielkiego, Anna Cylejska, Litwin postanowił wziąć sprawy w swoje ręce.

2 maja 1417 roku w Sanoku, Władysław II Jagiełło wziął ślub z Granowską. Gdy wychodzili z kościoła po zakończonej uroczystości, zerwała się straszliwa wichura i zaczął padać ulewny deszcz. Ludzie średniowiecza odczytali te znaki na swój sposób, jako karę od Boga.

Elżbieta Granowska była w chwili ślubu z Jagiełłą kobietą dojrzałą, miała około 45 lat. Dzieci też już miała i raczej nie urodziłaby królowi następcy tronu. Król miał jedynie córkę – Jadwigę Jagiellonkę, która pochodziła z małżeństwa z Anną Cylejską. Przypomnijmy, że jedyna córka Jagiełły, której doczekał się ze swoją pierwszą żoną – Jadwigą Andegaweńską, Elżbieta Bonifacja zmarła w 3 tygodnie po narodzinach.

Jadwiga Jagiellonka była zatem przeznaczona do objęcia polskiego tronu. Miała zostać żoną Fryderyka – syna Fryderyka I Hohenzollerna. Jagiełło posunął się nawet do szantażu, że jeżeli szlachta nie zaakceptuje jego związku z Granowską, to król abdykuje i wróci na Litwę, a na polskim tronie zostawi swoją córkę! W rzeczywistości nigdy nie abdykował.

Władysław II Jagiełło nie poprzestał jedynie na małżeństwie ze swoją duchową siostrą. Postanowił jeszcze wynieść trzecią żonę do godności królowej. Koronacja Elżbiety Granowskiej odbyła się 19 listopada 1417 roku na Wawelu. To już przelało czarę goryczy. Oto królewska poddanka włożyła na swoje skronie koronę królowej Polski.

Jagiełło nie dbał jednak o to, co mówią o jego żonie… do czasu. Gdy królewski sekretarz Stanisław Ciołek popełnił paszkwil na królową, w którym nazwał polską monarchinię maciorą wycieńczoną połogami, został wydalony z królewskiej kancelarii. Wrócił do niej dopiero po śmierci Granowskiej, gdy królową była już Zofia Holszańska.

Elżbieta Granowska nie angażowała się w sprawy polityczne. Przebywała raczej na Wawelu. Pewnego razu, gdy polska para królewska podróżowała karetą, rozpętała się straszliwa burza, a w karetę uderzył piorun. Jagiełło mógł wtedy zginąć, ale jednak tylko częściowo ogłuchł. Zbigniew Oleśnicki odczytał to jako znak od Boga, że król Polski poślubił niewłaściwą kobietę.

Elżbieta Granowska zmarła z powodu gruźlicy w 1420 roku. Dworzanie odetchnęli z ulgą. Tym razem patrzyli z nadzieją w przyszłość. Dwa lata później – 22 lutego 1422 roku Jagiełło poślubił młodziutką Zofię Holszańską, która była jego żoną przez 12 lat. Urodziła mu upragnionych synów, przyszłych królów Polski. Jagiełło zmarł 1 czerwca 1434 roku.

• Krzyżaniakowa J., Ochmański J., Władysław II Jagiełło, Warszawa, Wrocław, Kraków, Gdańsk,

Łódź 1990.

• Rudzki E. Polskie królowe. Żony Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1985.