Bitwa pod Arsuf. Tak złamano legendę Saladyna

Armia chrześcijańska utrzymywała zwartą formację podczas przemarszu. Morze osłaniało jeden bok, co zmniejszało ryzyko okrążenia. Kolumna posuwała się jednak powoli, narażona na ciągłe ataki z flanki.

Saladyn rzucił do walki lekką piechotę i konnych łuczników. Muzułmanie atakowali z odległości, obsypując krzyżowców gradem strzał. Ich celem było rozbicie szyków i sprowokowanie nieprzemyślanej kontrofensywy.

Ryszard nakazał swoim oddziałom zachować dyscyplinę i nie odpowiadać na prowokacje. Piechota osłaniała ciężkozbrojnych rycerzy tarczami, przyjmując na siebie większość ostrzału. Marsz trwał w napięciu przez wiele godzin.

Rycerze zakonu szpitalników zajmowali pozycję na skrzydle armii. Długotrwały ostrzał i straty wśród ich szeregów doprowadziły do utraty cierpliwości. Bez czekania na rozkaz wodza naczelnego ruszyli w kierunku wroga.

Ryszard natychmiast zrozumiał niebezpieczeństwo takiego ruchu. Jeśli tylko część wojska przeprowadzi atak, Saladyn może ją okrążyć i zniszczyć. Angielski król wydał sygnał do powszechnej szarży wszystkich dostępnych jednostek.

Masa ciężkiej kawalerii uderzyła w linie muzułmańskie z druzgocącą siłą. Zdyscyplinowana ofensywa przełamała formację przeciwnika. Saladyn zmuszony był wycofać swoje oddziały, zanim doszło do całkowitego rozbicia.

Armia muzułmańska straciła około siedmiu tysięcy ludzi, podczas gdy krzyżowcy utracili niecałe siedemset. Polegli również emirowie wysokiej rangi, co dodatkowo zachwiało strukturą dowodzenia. W popłochu porzucono namioty, ekwipunek i zapasy.

Prestiż Saladyna jako niepokonanego wodza doznał poważnego uszczerbku. W świecie islamskim porażka pod Arsuf wywołała szok i rozczarowanie. Dotychczas sułtan wydawał się niemożliwy do powstrzymania.

Po przegranej bitwie Saladyn polecił zniszczyć nadmorskie twierdze. Wolał je zrównać z ziemią niż dopuścić do ich przejęcia przez wroga. Strategia spalonej ziemi miała utrudnić dalszy pochód krzyżowców w głąb kraju.

Zwycięstwo pod Arsuf otworzyło krzyżowcom drogę do Jafy. Zajęcie tego miasta pozwoliło na przejęcie kontroli nad centralnym odcinkiem palestyńskiego wybrzeża. Ryszard nakazał odbudowę umocnień i utworzenie silnego punktu oporu.

Morale wśród chrześcijan wzrosło po wyraźnym sukcesie militarnym. Żołnierze uwierzyli, że odzyskanie Jerozolimy jest w zasięgu ręki. Armia Lwie Serca była gotowa kontynuować kampanię w głąb lądu.

Saladyn nie był jednak w stanie skutecznie przeciwstawić się dalszemu postępowi. Jego wojska potrzebowały czasu na reorganizację. Wybrzeże znalazło się pod kontrolą zachodnich sił.

Mimo sukcesów militarnych Ryszard nie zdołał zdobyć Jerozolimy. Problemy logistyczne i polityczne zmusiły go do negocjacji z Saladynem. Obie strony zawarły traktat przewidujący trzyletni rozejm.

Porozumienie zapewniło pielgrzymom chrześcijańskim swobodny dostęp do świętych miejsc w Jerozolimie. Krzyżowcy zatrzymali pas nadbrzeżny ze strategicznymi portami. Układ sił w regionie uległ zmianie na korzyść Zachodu.

Arsuf pozostało ostatnim wielkim starciem III wyprawy krzyżowej. Ryszard zyskał opinię wybitnego wodza, a mit o niemożności pokonania Saladyna został rozwiewany.