Zdobycie Niniwy. Upadek asyryjskiej potęgi

Wielki kryzys Asyrii

Asyria, która przez stulecia dominowała w regionie Bliskiego Wschodu, była w drugiej połowie VII wieku p.n.e. w stanie głębokiego kryzysu. Jej rozległe terytorium i brutalne metody rządzenia wzbudzały niechęć wśród podbitych ludów i sąsiadów.

Na czele koalicji przeciwko Asyrii stanęły dwa młode i dynamicznie rozwijające się państwa: Babilonia pod wodzą króla Nabopolassara oraz Media, rządzona przez Kyaksaresa.

W latach 615–614 p.n.e. Babilończycy i Medowie przeprowadzili nieudane ataki na Niniwę, jednak zdobycie Aszur w 614 roku p.n.e. było pierwszym poważnym ciosem dla Asyrii. W ruinach tego miasta sprzymierzeńcy zawarli porozumienie, przewidujące wspólne uderzenie na Niniwę.

Przygotowania do oblężenia

Zanim doszło do decydującej bitwy, Asyryjczycy zachowywali zaskakującą bierność. Król Sin-szar-iszkun, ostatni władca z dynastii Sargonidów, wycofał się do Niniwy i ograniczył swoją działalność do obrony stolicy. Sprzymierzone siły miały czas na zgromadzenie wojsk, przegrupowanie i dokładne zaplanowanie oblężenia.

Jak wynika z kronik babilońskich, kampanię starannie przygotowano. Armia Nabopolassara przekroczyła Tygrys, a wojska Medów przeprawiły się przez Radanu, by połączyć siły. Obie armie maszerowały wzdłuż rzeki, by w czerwcu 612 roku p.n.e. rozpocząć oblężenie Niniwy.

Niniwę uważano za jedno z najlepiej ufortyfikowanych miast w starożytności. Nie dziwi więc, iż oblężenie tego miasta trwało aż trzy miesiące.

Szturm na Niniwę

Decydujący atak na Niniwę nastąpił w sierpniu 612 roku p.n.e. Sprzymierzeńcy wyznaczyli go na dziewiąty dzień miesiąca âbu (odpowiadający współczesnemu sierpniowi). Jak podają źródła, wojska Medów i Babilończyków podeszły pod mury miasta, stosując różnorodne strategie oblężnicze.

W jednej z najciekawszych relacji, pochodzącej z Księgi Nahuma, opisano, że oblegający spiętrzyli wody Tygrysu, które podmyły mury Niniwy. Takie działanie mogło znacząco przyspieszyć zdobycie miasta.

Szturm zakończył się sukcesem – mury Niniwy zostały przełamane, a obrońcy ponieśli klęskę. W trakcie walk zginął Sin-szar-iszkun, co ostatecznie przypieczętowało los Asyrii. Zdobywcy zniszczyli miasto, a jego bogactwa splądrowano.

Czytaj również: Tauseret. Ostatnia kobieta-faraon

Informacje o upadku Niniwy

Źródła historyczne na temat zdobycia Niniwy są różnorodne i ukazują wydarzenie z różnych perspektyw. Kronika babilońska opisuje szczegóły militarne i logistyczne kampanii, podkreślając współpracę Nabopolassara i Kyaksaresa.

Z kolei Księga Nahuma, będąca częścią Biblii hebrajskiej, interpretuje upadek Niniwy jako akt boskiej sprawiedliwości wymierzonej w Asyrię za jej zbrodnie.

Ciekawym elementem biblijnej narracji jest wzmianka o „wylewie wód”, co może odnosić się do spiętrzenia rzeki Tygrys przez oblegających. Ten szczegół znalazł potwierdzenie w wynikach współczesnych badań archeologicznych, które sugerują, że inżynieryjne umiejętności oblegających odegrały kluczową rolę podczas walk oblężniczych.

Czytaj również: Wielki Mur Chiński. Czy naprawdę widać go z kosmosu?

Konsekwencje zdobycia Niniwy

Zdobycie Niniwy było wydarzeniem przełomowym nie tylko dla Asyrii, ale także dla całego regionu Bliskiego Wschodu. Upadek stolicy oznaczał koniec potęgi asyryjskiej i początek dominacji Babilonii oraz Medii. W ciągu kilku następnych lat koalicjanci przejęli kontrolę nad pozostałymi asyryjskimi terytoriami, w tym Kalchu, gdzie archeolodzy odnaleźli ślady medyjskiej obecności w postaci grotów strzał.

Dla Babilonii zdobycie Niniwy było krokiem milowym w jej drodze do stania się nowym centrum cywilizacyjnym regionu. Media natomiast wzmocniła swoją pozycję na wschodzie, co w późniejszych latach doprowadziło do jej konfrontacji z Persją.

Ruiny Niniwy, dziś położone w pobliżu Mosulu w Iraku, przypominają o czasach, gdy Asyria rządziła światem starożytnym – i o dniu, gdy to panowanie dobiegło końca.

Czytaj również: Najsłynniejsi gladiatorzy w dziejach starożytnego Rzymu

Wybór literatury

• Roux G., Mezopotamia, przekł. B. Kowalska, J. Kozłowska, Warszawa 1998.