Pierwsza centrala automatyczna. Wynalazek, który zmienił historię

Pod koniec XIX wieku wykonanie połączenia telefonicznego wymagało pomocy pracownika centrali. Dzwoniący zgłaszał, z kim chce rozmawiać, a telefonistka ręcznie łączyła odpowiednie przewody. Dopiero po wykonaniu tej czynności obie osoby mogły rozpocząć rozmowę.

Taki system oznaczał, że abonenci byli całkowicie zależni od obsługi. Nie mogli samodzielnie wybrać rozmówcy, ponieważ każde połączenie należało zestawić w centrali. Strowger postanowił opracować urządzenie, które wykonywałoby tę pracę automatycznie.

Z wynalazcą związana jest często powtarzana anegdota, według której do zainteresowania problemem skłoniły go kłopoty z konkurencyjnym zakładem pogrzebowym. Żona jego właściciela miała pracować jako telefonistka i przekierowywać do męża rozmowy klientów poszukujących usług Strowgera. W ten sposób przedsiębiorca miał tracić zlecenia, które w normalnych okolicznościach trafiłyby do jego firmy.

Historia brzmi interesująco, ale nie została wiarygodnie potwierdzona. Bywa przedstawiana jako legenda lub podejrzenie samego Strowgera, a nie udowodniony przypadek nieuczciwego przejmowania klientów.

Niezależnie od prawdziwej przyczyny zainteresowania telefonią wynalazca dostrzegł możliwość wyeliminowania pośrednika z procesu łączenia rozmów.

Strowger złożył wniosek patentowy 12 marca 1889 roku, a 10 marca 1891 roku otrzymał patent numer 447918.

Przedstawił w nim układ mechaniczny i elektryczny umożliwiający automatyczne wybieranie odpowiedniej linii telefonicznej. Cały proces miał odbywać się na podstawie sygnałów wysyłanych przez abonenta.

Zasadą działania były kolejne ruchy mechanizmu sterowanego impulsami elektrycznymi. Elektromagnesy uruchamiały odpowiednie elementy urządzenia, które stopniowo odnajdywało linię wskazaną przez osobę dzwoniącą. Dzięki temu nie trzeba było ręcznie przełączać przewodów w centrali.

W późniejszych wersjach systemu stosowano wybieraki poruszające się w dwóch kierunkach. Kontakt przesuwał się najpierw pionowo, a następnie obrotowo, docierając do właściwego miejsca pośród licznych styków.

W ten sposób urządzenie mogło zestawić połączenie między abonentami.

Pierwszy telefon Strowgera różnił się od aparatów, które upowszechniły się w następnych dziesięcioleciach. Nie miał jeszcze charakterystycznej tarczy do wybierania numerów, lecz przyciski pozwalające wysyłać impulsy elektryczne.

To właśnie one służyły do sterowania pracą automatycznej centrali.

Znana z późniejszych telefonów tarcza pojawiła się dopiero w trakcie dalszego rozwoju systemu. Konstruktorzy starali się uprościć wybieranie numerów i zwiększyć wygodę korzystania z urządzeń.

Rozwiązania te powstawały również dzięki pracy innych wynalazców, którzy udoskonalali pierwotny pomysł Strowgera.

W 1891 roku powstała firma Strowger Automatic Telephone Exchange, której zadaniem było rozwijanie i wprowadzanie nowego rozwiązania do praktyki. Już w następnym roku w La Porte w stanie Indiana uruchomiono automatyczną centralę obsługującą 99 abonentów. Użytkownicy mogli zestawiać połączenia bez udziału telefonistki.

Początkowo była to niewielka sieć, a sam wynalazek wymagał jeszcze licznych ulepszeń. Podstawowa zasada okazała się jednak bardzo użyteczna i znalazła zastosowanie w kolejnych systemach telefonicznych. Automatyczne centrale rozwijano i wykorzystywano przez znaczną część XX wieku.

Najważniejsza zmiana polegała na przeniesieniu pracy wykonywanej dotąd przez obsługę na urządzenia mechaniczne i elektryczne. Abonent znał numer osoby, z którą chciał rozmawiać, a centrala wykonywała kolejne czynności prowadzące do połączenia.

Rozwiązanie Strowgera stało się jednym z ważnych etapów rozwoju nowoczesnej telefonii.

O tym, jak szybko zmieniał się wygląd aparatów telefonicznych, świadczy egzemplarz przechowywany w zbiorach Science Museum. Jest to telefon automatyczny firmy Automatic Electric z Chicago, datowany na lata 1901–1910. W przeciwieństwie do pierwotnej konstrukcji Strowgera wyposażono go już w tarczę służącą do wybierania numerów.