Zbudował drewnianą kapsułę. Chciał zatopić brytyjski okręt

W nocy z 6 na 7 września 1776 roku Ezra Lee podjął próbę zatopienia brytyjskiego okrętu HMS Eagle. Do wykonania zadania wykorzystał niezwykłą, jednoosobową łódź podwodną zbudowaną z drewna. Miał podpłynąć pod kadłub jednostki, przymocować do niego ładunek wybuchowy i oddalić się przed eksplozją. Plan zakończył się jednak niepowodzeniem, ponieważ pilot nie zdołał zamocować bomby.

Współczesna rekonstrukcja jednoosobowej łodzi Turtle w Muzeum Oceanograficznym w Monako.Współczesna rekonstrukcja jednoosobowej łodzi Turtle w Muzeum Oceanograficznym w Monako.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 3.0 | Zenit

Budowa łodzi podwodnej Turtle

Pomysłodawcą niezwykłej konstrukcji był David Bushnell, który podczas studiów na Yale prowadził doświadczenia z materiałami wybuchowymi. Szczególnie interesowały go możliwości wykorzystania prochu pod wodą.

Postanowił stworzyć niewielką jednostkę, która pozwoliłaby jednemu człowiekowi podpłynąć niepostrzeżenie pod nieprzyjacielski okręt.

Przy budowie pomagał mu brat Ezra, a wykonaniem części mechanizmów zajmował się również zegarmistrz Isaac Doolittle. Powstała drewniana kapsuła, której kształt przypominał dwa połączone ze sobą pancerze żółwia.

Stąd wzięła się nazwa Turtle, oznaczająca po angielsku właśnie żółwia.

Wnętrze łodzi było na tyle małe, że mieścił się w nim tylko jeden człowiek. Pilot musiał samodzielnie napędzać jednostkę, sterować nią oraz obsługiwać urządzenia potrzebne do przeprowadzenia ataku. W ciasnej kapsule nie było miejsca na dodatkowego członka załogi, który mógłby pomagać podczas manewrów.

Zanurzenie regulowano poprzez wpuszczanie wody do wnętrza odpowiednich zbiorników i jej późniejsze wypompowywanie. Pod powierzchnią pilot korzystał z przyrządów nawigacyjnych, które zamierzano oświetlać za pomocą świecącego drewna.

Poważnym ograniczeniem pozostawał zapas powietrza, dlatego łódź musiała co pewien czas wynurzać się, aby go uzupełnić.

Plan ataku na HMS Eagle

Bushnell zamierzał wykorzystać swoją łódź do walki z brytyjską flotą podczas wojny o niepodległość amerykańskich kolonii. Celem wybrano HMS Eagle, okręt flagowy admirała Richarda Howe'a, przebywający w rejonie Nowego Jorku. Duża brytyjska jednostka miała zostać zaatakowana od spodu, w miejscu trudno dostępnym dla tradycyjnej broni.

Pilot Turtle nie miał odpalać ładunku bezpośrednio przy okręcie. Jego zadaniem było przymocowanie pojemnika z prochem do drewnianego kadłuba za pomocą specjalnej śruby. Mechanizm z opóźnionym zapłonem powinien następnie zapewnić czas potrzebny do oddalenia się na bezpieczną odległość.

Początkowo misję planowano powierzyć Ezrze Bushnellowi, bratu konstruktora. Przez wiele miesięcy ćwiczył on obsługę łodzi i znał jej działanie, lecz przed planowanym atakiem zachorował. Zastąpił go sierżant Ezra Lee, który zdążył przejść jedynie podstawowe szkolenie.

Nieudany atak na brytyjski okręt

W nocy z 6 na 7 września 1776 roku Lee wyruszył w stronę HMS Eagle. Według jego późniejszej relacji udało mu się dotrzeć pod brytyjski okręt, ale podczas próby przymocowania ładunku pojawiły się problemy. Świder nie chciał zagłębić się w kadłub, przez co pilot nie mógł wykonać najważniejszej części zadania.

Lee przesunął łódź, próbując znaleźć odpowiedniejsze miejsce do zamocowania bomby. W trakcie tych manewrów stracił jednak właściwe położenie względem okrętu i musiał się wynurzyć. Nie wiadomo dokładnie, co uniemożliwiło mu wkręcenie świdra podczas pierwszej próby.

Dodatkowym utrudnieniem był prąd wodny, który przeszkadzał w utrzymaniu jednostki we właściwym miejscu. Zbliżał się również świt, a wraz z nim rosło ryzyko wykrycia niewielkiej łodzi przez Brytyjczyków. Lee zdecydował się więc przerwać atak i wycofać.

Podczas odwrotu uwolnił przewożony ładunek prochu, który następnie eksplodował, nie wyrządzając szkód HMS Eagle. Turtle powrócił z wyprawy bez osiągnięcia wyznaczonego celu.

Niepowodzenie pokazało, jak trudne było przeprowadzenie takiego ataku przy użyciu niewielkiej, eksperymentalnej konstrukcji.

Zachowane opisy i rekonstrukcje

Oryginalna łódź Turtle nie przetrwała do naszych czasów, nie zachowały się również rysunki wykonane przez jej konstruktorów. Dzisiejsza wiedza o wyglądzie i działaniu jednostki opiera się przede wszystkim na późniejszych opisach.

Z tego powodu współczesne rekonstrukcje różnią się między sobą szczegółami.

W 1787 roku David Bushnell opisał swój wynalazek w liście skierowanym do Thomasa Jeffersona. Relacja powstała ponad dziesięć lat po nieudanym ataku na brytyjski okręt, a w 1799 roku została opublikowana przez American Philosophical Society.

Dzięki niej znamy najważniejsze założenia konstrukcji, choć nie wszystkie szczegóły wydarzeń z września 1776 roku udało się jednoznacznie odtworzyć.

Wybrane dla Ciebie