Chanel w okupowanym Paryżu
Po wybuchu wojny Chanel zamknęła dom mody i zakłady tekstylne. W okupowanej stolicy Francji zamieszkała w Ritzu, który zajmowały również niemieckie władze. Miała więc bezpośredni dostęp do środowiska okupanta.
Związała się z Hansem Güntherem von Dincklage. W źródłach przedstawiano go jako niemieckiego oficera lub urzędnika powiązanego z wywiadem i propagandą.
Relacje różnią się w szczegółach dotyczących jego stanowiska. Sam związek z Chanel znajduje jednak potwierdzenie w dokumentach i biografiach.
Według biografki Justine Picardie jednym z motywów utrzymywania tej relacji mogła być chęć pomocy André Palasse’owi. Krewny Chanel służył we francuskiej armii i przebywał w niemieckim obozie jenieckim. Oriole Cullen, kuratorka V&A, mówiła, że projektantka wykorzystywała znajomość z von Dincklage w staraniach o jego uwolnienie.
Kryptonim "Westminster"
Hal Vaughan badał wojenną działalność Chanel na podstawie archiwów amerykańskich, niemieckich, francuskich i brytyjskich. Według jego ustaleń projektantkę zarejestrowano jako agentkę Abwehry F-7124 o kryptonimie "Westminster".
Kryptonim miał nawiązywać do jej dawnego związku z księciem Westminsteru. Chanel utrzymywała znajomości w brytyjskich wyższych sferach, a Niemcy uznali, że mogą wykorzystać je do własnych celów.
Podobne ustalenia przedstawiano we Francji na podstawie dokumentów z Ministerstwa Obrony. Zachowane materiały wskazują na rejestrację Chanel i jej kontakty z niemieckim aparatem.
Nie rozstrzygają jednak równie wyraźnie, jakie zadania wykonywała. Zakres jej działalności pozostaje przedmiotem sporu.
Romans z Niemcem, wpis w dokumentacji wywiadu i wykonanie konkretnej misji to odrębne kwestie. Rejestracja Chanel nie wystarcza, by uznać za potwierdzoną każdą późniejszą opowieść o jej tajnych zadaniach.
Plan dotarcia do Churchilla
Jednym z najlepiej opisanych epizodów jest operacja Modellhut. Według ustaleń Vaughana niemieccy rozmówcy Chanel chcieli za jej pośrednictwem przekazać Londynowi propozycję odrębnych rozmów pokojowych z Niemcami.
Projektantka znała Winstona Churchilla dzięki księciu Westminsteru. Niemcy liczyli, że ta znajomość pozwoli im nawiązać kontakt z brytyjskim premierem poza oficjalnymi kanałami dyplomatycznymi. Chanel miała więc odegrać rolę pośredniczki w przedsięwzięciu politycznym.
Plan nie doprowadził do spotkania z Churchillem w Madrycie. Modellhut zakończył się niepowodzeniem, lecz udział Chanel w operacji jest jednym z konkretnych epizodów łączących ją z niemieckim aparatem.
Powrót do mody i sporne dokumenty
Po wyzwoleniu Paryża Chanel udzieliła wywiadu Malcolmowi Muggeridge’owi. Przedstawiła w nim własną wersję wojennych wydarzeń.
Transkrypt tej rozmowy zachował się w późniejszej, skróconej formie. Jej osobista relacja jest odrębnym świadectwem od informacji zawartych w aktach niemieckich, francuskich i brytyjskich.
Po wojnie projektantka wyjechała do Szwajcarii. W 1954 roku wróciła do mody, mając 71 lat, i odbudowała swoją pozycję. Jej wojenne powiązania długo pozostawały na dalszym planie. W powszechnej pamięci dominowała historia sukcesu Chanel i stworzonej przez nią marki.
W 2023 roku na wystawie w londyńskim V&A pokazano dokumenty, które kuratorzy uznali za potwierdzenie członkostwa Chanel w Résistance. Na tej samej ekspozycji znalazły się materiały wskazujące na jej współpracę z Niemcami.
Kuratorzy nie uznali, że świadectwa dotyczące ruchu oporu unieważniają dokumenty o niemieckich powiązaniach. Oba zestawy materiałów pokazywały różne strony wojennej biografii Chanel, a ich interpretacja nadal wymagała ostrożności.
