Lot Air Canada 143. Tak piloci wylądowali bez silników

Boeing C-GAUN, „szybowiec z Gimli”, w Toronto, 14 lipca 1984 r.Boeing C-GAUN, „szybowiec z Gimli”, w Toronto, 14 lipca 1984 r.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 2.0 | Andrew Thomas

23 lipca 1983 r. Boeing 767 linii Air Canada stracił oba silniki podczas lotu nad Kanadą. W zbiornikach zabrakło paliwa, ponieważ przed startem popełniono błąd przy przeliczaniu jednostek. Piloci Robert Pearson i Maurice Quintal musieli sprowadzić ogromny samolot na ziemię bez napędu. Wylądowali na dawnym lotnisku wojskowym w Gimli, gdzie część pasa startowego wykorzystywano jako tor wyścigowy. Wszystkie 69 osób na pokładzie przeżyło.

Błąd w obliczeniach paliwa

23 lipca 1983 r. Boeing 767 linii Air Canada wykonywał lot numer 143 z Montrealu do Edmonton, z międzylądowaniem w Ottawie. Był to jeden z nowych samolotów we flocie przewoźnika. W przeciwieństwie do starszych maszyn ilość paliwa obliczano w nim w kilogramach, a nie w funtach.

Przed odlotem stwierdzono awarię elektronicznego systemu wskazującego ilość paliwa w zbiornikach. Załoga i pracownicy obsługi naziemnej musieli wykonać pomiary ręcznie, ustalić objętość paliwa w litrach, a następnie przeliczyć ją na masę.

Podczas obliczeń popełniono poważny błąd. Zastosowano współczynnik 1,77, który służył do przeliczania litrów paliwa na funty. Otrzymany wynik potraktowano jednak jako kilogramy. Tymczasem prawidłowy współczynnik wynosił ok. 0,8 kg na litr.

W rezultacie załoga sądziła, że w zbiornikach znajduje się ponad dwa razy więcej paliwa, niż było go w rzeczywistości. Niesprawne wskaźniki uniemożliwiały sprawdzenie obliczeń za pomocą pokładowego systemu pomiarowego.

Awaria obu silników

Podczas międzylądowania w Ottawie ponownie sprawdzono ilość paliwa. Popełniono jednak ten sam błąd, stosując niewłaściwy współczynnik. Boeing wystartował w dalszą podróż z zapasem stanowiącym mniej więcej połowę ilości, którą załoga uważała za dostępną.

Późniejsze dochodzenie wykazało również nieprawidłowości w procedurach. Nie określono dostatecznie jasno, kto odpowiadał za obliczenia, a kolejne kontrole nie pozwoliły wykryć pomyłki. Wątpliwości budziła także decyzja o wykonaniu lotu z niesprawnym systemem wskazywania ilości paliwa.

Pierwszym sygnałem problemów podczas lotu był spadek ciśnienia paliwa. Kapitan Robert Pearson postanowił skierować maszynę do Winnipeg. Wkrótce jednak przestał pracować jeden silnik, a niedługo później zgasł również drugi.

Boeing 767 znalazł się na wysokości kilku kilometrów bez działających silników. Piloci utracili także większość elektronicznych wskazań w kokpicie. Musieli korzystać z przyrządów rezerwowych i oszacować, jak daleko samolot może dolecieć, stopniowo tracąc wysokość.

Szybko ustalili, że nie zdołają dotrzeć do Winnipeg. Potrzebowali bliższego miejsca do lądowania.

Awaryjne lądowanie w Gimli

Drugi pilot Maurice Quintal znał dawne lotnisko wojskowe w Gimli. Znajdowało się bliżej niż Winnipeg i miało pas odpowiedni do lądowania dużego samolotu. Załoga zdecydowała się skierować właśnie tam.

Piloci nie wiedzieli jednak, że część lotniska służyła wówczas jako tor wyścigów samochodowych. Na jego terenie przebywali kierowcy, ich rodziny i inni uczestnicy wydarzenia.

Pearson miał doświadczenie w pilotowaniu szybowców, które okazało się szczególnie przydatne podczas awaryjnego podejścia. Samolot pozbawiony napędu mógł jedynie stopniowo tracić wysokość, a piloci nie mieli możliwości ponownego wzniesienia się przy użyciu silników.

Gdy okazało się, że Boeing znajduje się zbyt wysoko, kapitan wykonał ślizg. Manewr ten pozwalał zwiększyć tempo opadania bez znacznego zwiększania prędkości i lepiej dopasować tor lotu do położenia pasa.

Podczas podejścia wypuszczono podwozie. Główne golenie znalazły się we właściwej pozycji, ale przednia nie została prawidłowo zablokowana.

Po przyziemieniu nos samolotu opadł na beton. Tarcie pomogło wyhamować maszynę, która zatrzymała się przed ludźmi i pojazdami znajdującymi się dalej na pasie.

Wszystkie 69 osób przebywających na pokładzie przeżyło lądowanie.

Dalsze losy Boeinga 767

Po ewakuacji pasażerów sprawdzono zbiorniki samolotu. Potwierdzono, że przyczyną utraty napędu było wyczerpanie paliwa. Dochodzenie wykazało, że do niebezpiecznej sytuacji doprowadziły błędne przeliczenia oraz nieskuteczne procedury kontroli przed lotem.

Uszkodzony Boeing o znakach rejestracyjnych C-GAUN został naprawiony i powrócił do służby. Według muzeum w Gimli Air Canada eksploatowała go jeszcze przez 25 lat. Samolot zyskał przydomek "Gimli Glider", czyli "szybowiec z Gimli".

Po wycofaniu z użytkowania maszynę rozebrano na części. Miejscowi pasjonaci zgromadzili fragmenty jej wyposażenia, pamiątki związane z kapitanem Pearsonem oraz dokumentację wydarzeń z 23 lipca 1983 r.

W muzeum w Gimli można również poznać relacje mieszkańców, którzy byli świadkami awaryjnego lądowania Boeinga na dawnym lotnisku wojskowym.

Wybrane dla Ciebie