Operacja Mincemeat. Niezwykły podstęp brytyjskiego wywiadu

Charles Cholmondeley i Ewen Montagu podczas przygotowań operacji „Mincemeat”, 1943 rok.Charles Cholmondeley i Ewen Montagu podczas przygotowań operacji „Mincemeat”, 1943 rok.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | St. John „Jock” Horsfall

30 kwietnia 1943 r. rybak u wybrzeży Hiszpanii znalazł ciało mężczyzny w brytyjskim mundurze. Przy zmarłym odkryto dokumenty majora Williama Martina, w tym poufną korespondencję wojskową. Oficer, jego narzeczona i cała historia służby byli jednak fikcją stworzoną przez brytyjski wywiad. Podrzucone listy miały przekonać Niemców, że alianci planują desant w Grecji i na Sardynii, a nie na Sycylii.

Przygotowania do operacji Mincemeat

Po zakończeniu walk w Afryce Północnej alianci przygotowywali inwazję na Sycylię. Zdobycie wyspy pozwoliłoby im wzmocnić kontrolę nad Morzem Śródziemnym i rozpocząć dalsze działania przeciwko Włochom. Niemieckie dowództwo zdawało sobie sprawę z jej strategicznego znaczenia.

Brytyjski wywiad postanowił przekonać przeciwnika, że główne uderzenie nastąpi gdzie indziej. W tym celu zamierzano podrzucić Niemcom fałszywe dokumenty, które miały wyglądać na przypadkowo utraconą korespondencję wojskową.

Plan zakładał wykorzystanie zwłok mężczyzny upozorowanego na brytyjskiego oficera, który zginął w katastrofie lotniczej. Przygotowaniem operacji, nazwanej "Mincemeat", zajęli się Charles Cholmondeley i Ewen Montagu. Rozwinęli wcześniejszy pomysł przedstawiony w memorandum brytyjskiego wywiadu marynarki.

Najważniejsze było stworzenie przekonującej tożsamości zmarłego. Dokumenty musiały przetrwać kontrolę hiszpańskich urzędników, lekarzy i niemieckich agentów.

Fikcyjny major William Martin

Do przeprowadzenia operacji wykorzystano ciało Glyndwra Michaela, Walijczyka zmarłego w Londynie. Ubrano je w brytyjski mundur i wyposażono w dokumenty wystawione na nazwisko majora Williama Martina z Royal Marines.

Wywiad przygotował również przedmioty, które miały świadczyć o jego życiu prywatnym. W kieszeniach umieszczono listy, rachunki i potwierdzenie zakupu pierścionka zaręczynowego. Dodano fotografię narzeczonej, nazywanej "Pam". Do zdjęcia pozowała Jean Leslie, pracownica brytyjskiego kontrwywiadu.

Najważniejsze dokumenty znajdowały się jednak w teczce. Były to fałszywe listy między wysokimi rangą dowódcami, z których wynikało, że alianci planują desant w Grecji i na Sardynii. Przygotowania do inwazji na Sycylię przedstawiono natomiast jako próbę odwrócenia uwagi Niemców.

Autorzy korespondencji nie opisali szczegółowego planu wojskowego. Informacje o zamierzonych działaniach umieścili między innymi sprawami służbowymi, aby listy wyglądały na autentyczną wymianę wiadomości przeznaczonych dla wąskiego grona oficerów.

Ciało u wybrzeży Hiszpanii

Zwłoki przewieziono na brytyjski okręt podwodny HMS "Seraph". Rankiem 30 kwietnia 1943 r. opuszczono je do morza w pobliżu Huelvy, na południowym wybrzeżu Hiszpanii. Jeszcze tego samego dnia ciało zostało odnalezione.

Wybór miejsca był starannie przemyślany. Brytyjczycy uwzględnili miejscowe prądy morskie oraz obecność niemieckich agentów. Liczyli, że dokumenty znalezione przy rzekomym oficerze szybko zainteresują niemiecki wywiad.

Hiszpania pozostawała neutralna, ale część jej urzędników współpracowała z Niemcami. Zgodnie z przewidywaniami Brytyjczyków poufna korespondencja trafiła w ich ręce. Niemieccy agenci uzyskali dostęp do listów i sporządzili ich kopie, zanim oryginały zwrócono stronie brytyjskiej.

Londyn domagał się tymczasem jak najszybszego odzyskania dokumentów. Stanowcze naciski miały przekonać Hiszpanów, że odnaleziona korespondencja zawiera informacje o wyjątkowym znaczeniu wojskowym.

Po otrzymaniu listów Brytyjczycy stwierdzili, że były otwierane. Dzięki przechwytywaniu i odczytywaniu niemieckich depesz mogli również ustalić, jak przeciwnik zareagował na podrzucone materiały.

Niemieckie przygotowania do obrony

Niemiecki wywiad uznał dokumenty za autentyczne. Dowództwo zaczęło wzmacniać obronę na kierunkach wskazanych w korespondencji. Hitler nadal uważał Grecję za jeden z głównych możliwych celów alianckiej inwazji.

10 lipca 1943 r. alianci rozpoczęli desant na Sycylii. Nawet po rozpoczęciu operacji niemieckie dowództwo nie porzuciło od razu obaw przed kolejnymi uderzeniami w innych częściach Morza Śródziemnego.

"Mincemeat" stanowiła część większej operacji dezinformacyjnej "Barclay", której celem było przekonanie Niemców o przygotowaniach aliantów do ataku na Bałkany. Brytyjczycy wykorzystywali w niej także inne sposoby wprowadzania przeciwnika w błąd.

Podrzucone dokumenty pomogły skierować uwagę niemieckiego dowództwa na fałszywe cele. Sukces inwazji na Sycylię zależał jednak również od przewagi militarnej aliantów, przygotowania desantu i późniejszych walk na wyspie.

Prawdziwa tożsamość zmarłego

Glyndwra Michaela pochowano w Huelvie jako majora Williama Martina. Fikcyjny oficer miał własne dokumenty, narzeczoną i historię służby, choć nigdy nie istniał.

Przez dziesięciolecia nazwisko człowieka wykorzystanego w operacji pozostawało znacznie mniej znane niż postać wymyślona przez brytyjski wywiad. W 1997 r. na jego nagrobku umieszczono również prawdziwe nazwisko: Glyndwr Michael.

Wybrane dla Ciebie