Zaginięcie załogi Mary Celeste. Tajemnica bez rozwiązania

„Mary Celeste” jako „Amazon” na obrazie z 1861 roku„Mary Celeste” jako „Amazon” na obrazie z 1861 roku
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | nieustalony, dzieło przypisywane Honoré Pellegrinowi (atrybucja niepotwierdzona)

W grudniu 1872 r. na Atlantyku odnaleziono żaglowiec "Mary Celeste", na którego pokładzie nie było ani jednego człowieka. Statek nadal nadawał się do żeglugi, a większość ładunku i zapasów pozostała nietknięta. Zniknęło dziesięć osób, w tym kapitan, jego żona i dwuletnia córka. Brakowało również łodzi ratunkowej. Nigdy nie ustalono, dlaczego wszyscy opuścili jednostkę ani co się z nimi stało.

Ostatni rejs Mary Celeste

7 listopada 1872 r. brygantyna "Mary Celeste" wypłynęła z Nowego Jorku do Genui. W jej ładowniach znajdowało się ok. 1700 beczek alkoholu przemysłowego. Statkiem dowodził Benjamin Spooner Briggs, któremu towarzyszyło siedmiu marynarzy.

Kapitan zabrał w podróż również żonę Sarah i dwuletnią córkę Sophię. Na pokładzie znajdowało się łącznie dziesięć osób.

Podczas przeprawy przez Atlantyk żaglowiec zmagał się z trudnymi warunkami pogodowymi. Ostatnia zachowana notatka na tabliczce służącej do zapisywania danych nawigacyjnych pochodziła z poranka 25 listopada. "Mary Celeste" znajdowała się wówczas w pobliżu wyspy Santa Maria na Azorach.

Na początku grudnia brygantynę zauważono z pokładu innego statku, "Dei Gratia", którym dowodził David Morehouse. Odkrycie najczęściej datuje się na 4 grudnia, choć w niektórych relacjach pojawia się 5 grudnia. Różnica wynika z ówczesnego sposobu liczenia doby na morzu.

Opuszczony statek na Atlantyku

"Mary Celeste" poruszała się w nietypowy sposób, a próby nawiązania kontaktu z załogą nie przyniosły rezultatu. Morehouse wysłał na jej pokład dwóch marynarzy, Olivera Deveau i Johna Wrighta.

Mężczyźni nie zastali nikogo. Żagle i część olinowania były uszkodzone, wewnątrz kadłuba znajdowała się woda, a jedna z pomp została częściowo rozebrana. Statek nie był jednak poważnie zniszczony i nadal nadawał się do żeglugi.

W ładowniach pozostawała większość beczek z alkoholem. Nie zabrano również zapasów żywności, wody ani rzeczy osobistych należących do załogi i pasażerów.

Zniknęła natomiast łódź ratunkowa. Brakowało także części dokumentów i przyrządów nawigacyjnych, które kapitan mógł zabrać ze sobą.

Wszystko wskazywało na to, że dziesięć osób opuściło żaglowiec w łodzi. Nie było jednak wiadomo, co skłoniło kapitana do podjęcia takiej decyzji. Nigdzie nie odnaleziono również zaginionych.

Śledztwo w Gibraltarze

Kapitan "Dei Gratia" postanowił doprowadzić opuszczony statek do portu. Podzielił załogę między obie jednostki. Oliver Deveau wraz z dwoma marynarzami przeprowadził "Mary Celeste" do Gibraltaru, wykorzystując jej własne żagle.

W porcie rozpoczęło się postępowanie dotyczące wynagrodzenia za uratowanie statku i przewożonego ładunku. Zagadkowe zniknięcie wszystkich osób znajdujących się na pokładzie wzbudziło jednak podejrzenia władz.

Prokurator generalny Gibraltaru Frederick Solly-Flood rozważał możliwość popełnienia przestępstwa. Podejrzewał m.in. bunt załogi, napad lub oszustwo z udziałem marynarzy, którzy odnaleźli brygantynę.

Nie udało się jednak zdobyć dowodów potwierdzających którąkolwiek z tych wersji. Nie odnaleziono również śladów pozwalających ustalić los kapitana Briggsa i pozostałych zaginionych.

Ostatecznie sąd przyznał załodze "Dei Gratia" wynagrodzenie za ratownictwo, choć było ono stosunkowo niewielkie w porównaniu z wartością statku i ładunku. Dochodzenie zakończyło się bez wyjaśnienia okoliczności opuszczenia "Mary Celeste".

Przyczyny zaginięcia załogi

Jedna z hipotez zakłada, że kapitan Briggs obawiał się zatonięcia żaglowca. Woda znajdująca się wewnątrz kadłuba oraz problemy z pompą mogły utrudnić mu ocenę rzeczywistego zagrożenia. Mógł uznać, że pozostanie na pokładzie jest zbyt niebezpieczne, i zarządzić ewakuację.

Nie zachował się jednak żaden rozkaz kapitana ani relacja uczestnika rejsu, które potwierdzałyby taką decyzję.

Inna teoria wiąże opuszczenie statku z przewożonym alkoholem. Briggs mógł obawiać się zapłonu lub eksplozji jego oparów. W takim przypadku załoga mogła zejść do łodzi, zamierzając wrócić na pokład po ustąpieniu zagrożenia. Nie ma jednak dowodów, że doszło do sytuacji wymagającej takiej ewakuacji.

Badacze próbowali również odtworzyć trasę żaglowca na podstawie zachowanych danych pogodowych i przypuszczalnego dryfu. Analizy pozwalały rozważać różne scenariusze, ale nie wyjaśniały, dlaczego cała załoga znalazła się poza statkiem ani co później stało się z łodzią.

Opowiadanie Arthura Conan Doyle'a

Do rozpowszechnienia historii "Mary Celeste" przyczynił się Arthur Conan Doyle, późniejszy twórca Sherlocka Holmesa. W 1884 r. opublikował opowiadanie "J. Habakuk Jephson's Statement", przedstawione jako relacja człowieka, który miał przeżyć zagadkowy rejs.

Była to jednak fikcja literacka, a nie świadectwo jednego z zaginionych. Pisarz zmienił również nazwę statku na "Marie Celeste".

Ta nieprawidłowa forma zaczęła pojawiać się w kolejnych publikacjach i do dziś bywa używana w opowieściach o tajemniczym zaginięciu załogi.

Wybrane dla Ciebie