Kazał chronić psy. Za złamanie edyktów groziła nawet śmierć

Portret sioguna Tokugawy Tsunayoshiego, XVII wiek, fragment.Portret sioguna Tokugawy Tsunayoshiego, XVII wiek, fragment.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Tosa Mitsuoki (1617–1691)

Tokugawa Tsunayoshi nakazał rejestrować psy, zabronił ich porzucania i polecił budować ogromne schroniska. Za krzywdzenie zwierząt groziły surowe kary, w najcięższych przypadkach nawet śmierć. Japoński władca zyskał przydomek "psi siogun", choć jego przepisy obejmowały również inne zwierzęta oraz ludzi potrzebujących pomocy. Koszty utrzymania tysięcy psów i dotkliwe kary budziły jednak niezadowolenie mieszkańców.

Rządy Tokugawy Tsunayoshiego

Tokugawa Tsunayoshi był piątym siogunem z rodu Tokugawa. Rządził Japonią w latach 1680-1709, sprawując władzę z Edo, dzisiejszego Tokio. Choć w kraju nadal istniał dwór cesarski, najważniejsze decyzje polityczne podejmował siogunat.

Jego panowanie przypadło na epokę Genroku, okres rozkwitu kultury miejskiej i wzrostu zamożności części japońskiego społeczeństwa. Rozwijały się edukacja i rozrywki miejskie, z których coraz częściej korzystali także mieszkańcy spoza warstwy samurajskiej.

Tsunayoshi interesował się konfucjanizmem i buddyzmem. W latach 80. XVII wieku zaczął wydawać edykty nakazujące okazywanie współczucia istotom żywym. Szczególne znaczenie miały przepisy wprowadzane od 1687 roku, które miały chronić zwierzęta przed okrucieństwem i zaniedbaniem.

Ochrona psów w Japonii

Edykty Tsunayoshiego obejmowały nie tylko psy, ale również koty, konie, ptaki i inne zwierzęta. Ograniczano ich zabijanie i polowania, a właścicieli zobowiązywano do zapewnienia im odpowiedniej opieki.

W Edo szczególnym problemem były bezpańskie psy, które niekiedy atakowały przechodniów. Siogun nakazał prowadzenie rejestrów tych zwierząt i zakazał ich porzucania. Właściciele nie mogli już bezkarnie wypędzać psów na ulicę.

W 1695 roku władze zarządziły budowę rozległych schronisk, m.in. w Nakano, Ōkubo i Yotsuya. Sam ośrodek w Nakano przyjmował dziesiątki tysięcy psów. Zapewnienie im pożywienia i opieki wymagało zatrudnienia personelu oraz przeznaczenia znacznych terenów pod nowe obiekty.

Utrzymanie schronisk wiązało się z ogromnymi wydatkami, które pokrywano m.in. z danin nakładanych na mieszkańców.

Surowe kary za krzywdzenie zwierząt

Przestrzeganie edyktów egzekwowano za pomocą dotkliwych kar. Osobom oskarżonym o krzywdzenie zwierząt groziło więzienie lub wygnanie, a w najpoważniejszych przypadkach nawet śmierć. Nakaz współczucia wobec zwierząt szedł w parze z surowym traktowaniem ludzi łamiących przepisy.

Nie ma jednak wiarygodnego potwierdzenia popularnych opowieści o setkach tysięcy osób ukaranych za przestępstwa przeciwko zwierzętom. Takich liczb nie można uznawać za ustalony bilans panowania Tsunayoshiego.

Działania sioguna nie ograniczały się do ochrony zwierząt. Wydawane przez niego przepisy nakazywały również udzielanie pomocy chorym podróżnym i zapewnianie opieki porzuconym dzieciom. Urzędnicy mieli znajdować osoby gotowe przyjąć pod opiekę najmłodszych, którzy zostali pozostawieni bez rodziny.

Wprowadzano także rejestry kobiet ciężarnych i małych dzieci, aby przeciwdziałać dzieciobójstwu. Tsunayoshi próbował w ten sposób zobowiązać lokalne władze do ochrony osób szczególnie narażonych na zaniedbanie.

Dziedzictwo "psiego sioguna"

Wysokie koszty utrzymania schronisk, liczne ograniczenia i surowe kary budziły sprzeciw mieszkańców. Po śmierci Tsunayoshiego w 1709 roku jego następca, Tokugawa Ienobu, uchylił kontrowersyjne edykty. Przydomek "psi siogun" przetrwał jednak przez kolejne stulecia.

Historyczka Beatrice Bodart-Bailey zwróciła uwagę, że negatywny wizerunek Tsunayoshiego kształtowali m.in. samurajscy kronikarze i urzędnicy. Część z nich niechętnie odnosiła się do zmian naruszających dotychczasowe przywileje. Jej badania wskazują, że późniejsze oceny panowania sioguna nie zawsze były bezstronne.

Nie zmienia to faktu, że utrzymanie wielkich schronisk pochłaniało znaczne środki, a za naruszanie przepisów groziły dotkliwe kary.

Pamiątka po działalności Tsunayoshiego zachowała się w Nakano, gdzie pod koniec XVII wieku utrzymywano tysiące bezpańskich psów. Ustawiono tam pięć figur przedstawiających te zwierzęta, upamiętniających dawne schroniska.

Wybrane dla Ciebie