Najsłynniejszy dzwon Londynu. Pękł po kilku tygodniach

Big Ben jesieniąBig Ben jesienią
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 2.0 | Manish Prabhune

11 lipca 1859 roku Londyńczycy po raz pierwszy usłyszeli bicie Big Bena. Zaledwie cztery dni później jeden z posłów skarżył się w parlamencie na jego "pogrzebowe tony", a we wrześniu potężny dzwon pękł. Przez następne cztery lata nie wybijał godzin. Dziś Big Ben jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Londynu, choć jego nazwa pierwotnie odnosiła się wyłącznie do dzwonu, a nie całej wieży.

Historia wieży Big Bena

Big Ben to przydomek Wielkiego Dzwonu, który wybija pełne godziny na wieży Pałacu Westminsterskiego, siedziby brytyjskiego parlamentu. Znajduje się tam również Wielki Zegar Westminsterski, wyposażony w cztery tarcze. Cała konstrukcja mierzy 96,3 m wysokości.

Do 2012 roku wieża nosiła oficjalną nazwę Clock Tower, czyli Wieża Zegarowa. 25 czerwca tego roku komisja Izby Gmin zdecydowała o przemianowaniu jej na Elizabeth Tower, aby uczcić diamentowy jubileusz panowania królowej Elżbiety II. W potocznym języku nadal funkcjonuje jednak określenie Big Ben, używane zarówno w odniesieniu do dzwonu, jak i całej wieży.

Budowa Elizabeth Tower była częścią odbudowy Pałacu Westminsterskiego po wielkim pożarze z 1834 roku, który zniszczył większość dawnej siedziby parlamentu.

Nowy kompleks zaprojektował architekt Charles Barry, a kamień węgielny pod wieżę zegarową położono 28 września 1843 roku.

Jednym z największych wyzwań okazało się wykonanie ogromnego dzwonu, który miał wybijać godziny.

Pierwszy dzwon i pęknięcie

Pierwszy Wielki Dzwon odlano w 1856 roku w odlewni John Warner & Sons w pobliżu Stockton-on-Tees. Przetransportowano go do Westminsteru koleją i statkiem, a podczas przejazdu przez most ciągnęło go 16 białych koni.

Za projekt zegara odpowiadał Edmund Beckett Denison, prawnik i pasjonat zegarmistrzostwa. Chciał, aby dzwon wydawał możliwie donośny dźwięk, dlatego zdecydował się na zastosowanie wyjątkowo ciężkiego młota.

Podczas prób pojawiły się jednak problemy. 17 października 1857 roku w dzwonie powstało pęknięcie o długości ok. 1,2 m. Uszkodzenie było na tyle poważne, że zdecydowano się przetopić cały odlew.

Wykonanie drugiego dzwonu powierzono George'owi Mearsowi z londyńskiej odlewni Whitechapel Bell Foundry. Nowy Big Ben odlano 10 kwietnia 1858 roku. Ważył 13,7 tony, miał 2,2 m wysokości i 2,7 m średnicy.

Wciągnięcie tak wielkiego przedmiotu na wieżę wymagało skomplikowanej operacji. Dzwon ułożono na boku i przez szyb wentylacyjny transportowano do dzwonnicy. Całe przedsięwzięcie zajęło 30 godzin.

Mechanizm Wielkiego Zegara uruchomiono 31 maja 1859 roku, a 11 lipca Big Ben po raz pierwszy wybił godzinę. Już cztery dni później poseł David Salomons skarżył się w Izbie Gmin na jego "pogrzebowe tony".

We wrześniu 1859 roku dzwon ponownie pękł. Przez następne cztery lata nie mógł wybijać godzin, a jego funkcję przejął największy z czterech mniejszych dzwonów.

Naprawa Big Bena

Aby uniknąć konieczności odlewania trzeciego dzwonu, poszukiwano sposobu naprawienia uszkodzonego kolosa. Rozwiązanie zaproponował sir George Airy, astronom królewski kierujący obserwatorium w Greenwich.

Big Bena obrócono o 90 stopni, dzięki czemu młot uderzał w inne miejsce. Zastosowano również lżejszy młot, aby zmniejszyć obciążenie dzwonu.

Przy końcu pęknięcia wycięto niewielki kwadratowy otwór, który miał zapobiec dalszemu powiększaniu się szczeliny. Zarówno dawne pęknięcie, jak i wykonany podczas naprawy otwór pozostają widoczne do dziś.

Mechanizm Wielkiego Zegara

Mechanizm zegara zaprojektował Edmund Beckett Denison, a jego budowę rozpoczął zegarmistrz Edward John Dent. Po śmierci Denta prace dokończył jego pasierb Frederick Dent.

George Airy wymagał, aby zegar wybijał godziny z dokładnością do jednej sekundy. Precyzję jego działania zapewniał starannie opracowany mechanizm wahadłowy.

Do regulowania zegara nadal wykorzystuje się dawne brytyjskie monety jednopensowe, umieszczane na wahadle. Dodanie jednej monety przyspiesza chód zegara o ok. 0,4 sekundy na dobę.

Każda z czterech tarcz Wielkiego Zegara ma ok. 7 m średnicy. Wskazówka minutowa mierzy 4,2 m długości, a jej koniec pokonuje w ciągu roku dystans odpowiadający ok. 190 km.

Pochodzenie nazwy Big Ben

Początkowo wielki dzwon planowano nazwać "Royal Victoria". Ostatecznie przyjął się jednak przydomek Big Ben, którego pochodzenie do dziś pozostaje przedmiotem dyskusji.

Według najpopularniejszej teorii nazwa upamiętnia sir Benjamina Halla, polityka i pierwszego komisarza robót, który nadzorował końcowy etap odbudowy parlamentu.

Już 22 października 1856 roku na łamach dziennika "The Times" pojawiła się propozycja nazwania wielkiego dzwonu na jego cześć.

Istnieje również teoria, według której przydomek pochodzi od Benjamina Caunta, znanego wówczas boksera wagi ciężkiej. Nie udało się jednoznacznie rozstrzygnąć, która z tych wersji jest prawdziwa.

Pierwsza transmisja radiowa

31 grudnia 1923 roku uderzenia Big Bena po raz pierwszy usłyszeli słuchacze radia. Inżynier A.G. Dryland z British Broadcasting Company, poprzedniczki dzisiejszej BBC, ustawił mikrofon na dachu budynku naprzeciwko parlamentu.

Transmisja pozwoliła mieszkańcom Wielkiej Brytanii usłyszeć bicie słynnego dzwonu bez konieczności przyjazdu do Londynu.

Obecnie Elizabeth Tower można zwiedzać podczas specjalnych wycieczek. Trasa prowadzi po 334 spiralnych stopniach do dzwonnicy, gdzie znajduje się ważący 13,7 tony Big Ben.

Wybrane dla Ciebie