Zakładnik, który nauczył się przetrwania
Bolesław Chrobry, pierworodny syn Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy, przyszedł na świat w 967 roku. Imię otrzymał po dziadku ze strony matki, czeskim księciu Bolesławie I Srogim, i po wuju, Bolesławie II Pobożnym. Był to czytelny sygnał, że dziecko miało w żyłach krew dwóch panujących rodów i nikt nie powinien o tym zapominać.
Już w średniowieczu nadano mu przydomek "Chrobry" (względnie "Chabry"), co dosłownie znaczy "waleczny", "dzielny". Przydomek trafiony, bo mało który piastowski władca przelał tyle krwi co właśnie on.
O dzieciństwie i młodości przyszłego króla wiemy zadziwiająco niewiele. Wiadomo natomiast, że w pewnym momencie młody Bolesław trafił na dwór cesarski jako zakładnik, gwarantujący lojalność Mieszka I wobec potężnego Ottona I.
Brzmi to dość ponuro, lecz pobyt w Rzeszy okazał się dla chłopca czymś w rodzaju przyspieszonego kursu przetrwania.
Nauczył się tam języka niemieckiego, nawiązał znajomości, a przede wszystkim zyskał orientację w zawiłościach dworskich intryg, co w późniejszych latach miało wyraźnie zaprocentować.
Po powrocie do ojczyzny ojciec włączył go w rządzenie państwem. Bolesław uczestniczył w wiecach i sądach, wizytował grody, towarzyszył Mieszkowi podczas misji poza granicami kraju.
W chwili śmierci ojca Chrobry miał około dwudziestu pięciu lat, był silny, zdrowy i gotowy do walki o władzę. Żaden kronikarz nie odnotował jakichkolwiek problemów ze zdrowiem u Bolesława, a biorąc pod uwagę, iż w ciągu wieloletniego panowania stoczył dziesiątki bitew i poprowadził liczne wyprawy wojenne, musiał być prawdziwym twardzielem.
Dwie żony odesłane do domu
Życie osobiste młodego Piasta kształtowało się natomiast w sposób dość burzliwy, by nie powiedzieć chaotyczny. Pierwsze małżeństwo Bolesław Chrobry zawarł około 984 roku z córką margrabiego miśnieńskiego Rygdaga. Jej imienia źródła niestety nie odnotowały.
Związek ten rozpadł się błyskawicznie i w dość niejasnych okolicznościach, ponieważ najpóźniej w 986 roku Piast odesłał wybrankę do rodzinnego domu. Co stało za tą decyzją, możemy jedynie zgadywać.
Czy powodem były względy polityczne, zmiana konfiguracji sojuszy, a może po prostu osobista niechęć? W skromnym materiale źródłowym próżno szukać jednoznacznej odpowiedzi.
Niedługo po rozstaniu z pierwszą żoną Bolesław związał się z bliżej nieznaną Węgierką, lecz i ten związek nie okazał się trwały. Druga małżonka podzieliła los poprzedniczki, opuszczając piastowski dwór zapewne nie bez żalu i rozgoryczenia.
O uczuciach samego Chrobrego trudno natomiast powiedzieć to samo, ponieważ traktował on swoje kolejne małżeństwa w sposób wyraźnie instrumentalny, podporządkowując decyzje matrymonialne bliżej nieokreślonym kalkulacjom.
Takie postępowanie budziło zresztą konsternację już wśród współczesnych mu obserwatorów, a późniejsi historycy do dziś na różne sposoby próbują rozwikłać motywy, jakimi kierował się w tych sprawach przyszły pierwszy król Polski.
Emnilda. Kobieta, która odmieniła księcia
Dopiero trzeci związek małżeński Bolesława Chrobrego okazał się udany i trwały, co w kontekście jego wcześniejszych doświadczeń mogło nieco zaskakiwać.
Zawarte w 988 lub 989 roku małżeństwo z Emnildą, córką słowiańskiego księcia Dobromira, przetrwało blisko trzydzieści lat, aż do śmierci samej Emnildy.
Genealodzy wskazują, że urodziła się ona najpóźniej około 975 roku, a zatem w chwili zaślubin była młodsza od przyszłego męża o mniej więcej dekadę. Kronikarze nie szczędzili jej ciepłych słów, przedstawiając ją jako kobietę mądrą, pobożną i obdarzoną łagodnym usposobieniem.
Z tego związku narodziło się dwóch synów i trzy córki, co z dynastycznego punktu widzenia stanowiło rezultat więcej niż zadowalający. Emnilda nie ograniczała się zresztą wyłącznie do roli matki i żony, gdyż uczestniczyła również w wydarzeniach o charakterze międzynarodowym.
Jej obecność u boku męża podczas zjazdu z cesarzem Henrykiem II w Merseburgu w 1013 roku jest poświadczona źródłowo, co potwierdza pozycję, jaką zdołała sobie wypracować na piastowskim dworze.
Po latach matrymonialnych eksperymentów Chrobry znalazł wreszcie partnerkę, u której boku miał spędzić niemal całe dorosłe życie. Wkrótce jednak miało się okazać, że prawdziwa walka o tron dopiero się zaczyna.
Źródło
Niniejszy tekst stanowi fragment najnowszej książki dr Mariusza Sampa "Kryminalne dzieje Piastów. Mroczna historia dynastii" (Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2026). Książkę można zakupić na empik.com pod tym linkiem.
