Historia Polski

Dwadzieścia minut. Tyle dostawała polska rodzina z Żywiecczyzny, żeby spakować całe swoje życie do jednego tobołka. Reszta — dom, krowy, pościel, oszczędności schowane pod podłogą — przechodziła w ręce niemieckiego osadnika, który czekał już za progiem z portretem Hitlera pod pachą.

Poniedziałek 25 września 1939 roku wszedł do historii polskiej stolicy pod kilkoma dramatycznymi mianami naraz. Określano go jako lany, czarny lub krwawy. Każde z tych słów mówiło dokładnie to samo. Tego dnia z nieba spadło na Warszawę około 630 ton bomb, a tętniące życiem miasto w jednej chwili przestało przypominać siebie. Niemcy nie celowali wówczas w nic konkretnego, ponieważ ich celem było absolutnie wszystko. To była pierwsza tak brutalna lekcja totalnej wojny powietrznej, jakiej doświadczyła europejska stolica.

Ślęża góruje nad nizinnym Dolnym Śląskiem, a jej szczyt sięga ponad 700 metrów. Już w XI wieku biskup Thietmar pisał, że odprawiano na niej "przeklęte pogańskie obrzędy". Ta jedna wzmianka rozpaliła wyobraźnię kolejnych pokoleń. Ślęża stała się symbolem słowiańskiej świętej góry. Ale czy archeologia naprawdę to potwierdza?

Pod świętą Górą Lecha, niedaleko gnieźnieńskiej katedry, kryje się kamienna konstrukcja z czasów pogańskich. Założyciele naszego państwa, zamiast ją zniszczyć, przysypali ziemią, a następnie, jak twierdzą niektórzy badacze, zbudowali w tym miejscu pałac dla samego Mieszka I. Co takiego znajdowało się w tym kamiennym kopcu, że nie odważono się go rozebrać? Archeolodzy spierają się o to od dekad. Czy możliwe, że w tym miejscu spoczywa legendarny protoplasta rodu Piastów?

Pod koniec września 1939 roku w okolicach Tomaszowa Lubelskiego żołnierze Wehrmachtu rozstrzelali 45 polskich jeńców wojennych. Pretekstem stała się rana postrzałowa na twarzy zabitego Niemca, którą błędnie uznano za ślad tortur. Sekcja zwłok potwierdziła pomyłkę, ale dla zamordowanych było już za późno.

Przez dwa stulecia historycy spierali się, co naprawdę zabiło Tadeusza Kościuszkę w szwajcarskiej Solurze. Dopiero badania z przełomu 2021 i 2022 roku przyniosły odpowiedź, która zaskoczyła samych naukowców. Winowajcą okazała się bakteria, którą większość z nas kojarzy wyłącznie z młodzieńczym trądzikiem.

Osiemnaście lat w ciągłym ruchu, setki kryjówek, fałszywe tropy podrzucane bezpiece przez jej własnych agentów. Józef Franczak ps. Lalek toczył wojnę z komunistycznym państwem, kiedy większość dawnych partyzantów dawno już pogodziła się z nową rzeczywistością.

Przez trzy dekady PRL-u rodzice odprowadzali dzieci do szkoły z myślą o jednym samochodzie, którego nikt nigdy porządnie nie widział. Czarna Wołga, rzekomo krążąca po zmroku w poszukiwaniu najmłodszych przechodniów, należała do najtrwalszych miejskich legend Polski Ludowej. W tle tej opowieści kryła się jednak niewygodna prawda, czyli seria realnych porwań dzieci z połowy lat pięćdziesiątych.

Czy piastowski gród kaliski był wcześniejszą handlową faktorią z czasów rzymskich, o której w swych zapiskach wspomniał już w II wieku naszej ery rzymski geograf Ptolemeusz, do końca dziś nie wiadomo. Jednak liczne znaleziska archeologiczne z różnych epok dokonane w regionie Kalisza, poczynając od pradziejów, na średniowieczu kończąc, wskazują jednoznacznie, że już od tysięcy lat było to bardzo ważne miejsce osadnicze, leżące na prastarych szlakach drogowych naszego kontynentu. Na początku pierwszego tysiąclecia przechodziła bowiem tędy jedna z europejskich odnóg rzymskiego szlaku kupieckiego nazywana Szlakiem Bursztynowym, która wiodła tędy z antycznego Rzymu przez całe Barbaricum aż nad Bałtyk.