Rainbow Warrior. Tak policja namierzyła francuskich agentów

Rainbow Warrior w Auckland w 1985 roku.Rainbow Warrior w Auckland w 1985 roku.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 4.0 | Ot, Auckland, Nowa Zelandia

10 lipca 1985 r. w porcie w Auckland dwie eksplozje zatopiły statek Greenpeace, Rainbow Warrior. W zamachu zginął fotograf Fernando Pereira. Za atakiem stali agenci francuskiego wywiadu, którzy chcieli powstrzymać protesty przeciwko próbom jądrowym na Pacyfiku. Ujawnienie sprawców doprowadziło do poważnego kryzysu dyplomatycznego między Francją a Nową Zelandią.

Przygotowania do zamachu

Rainbow Warrior przygotowywał się do wyprawy przeciwko francuskim próbom jądrowym na atolu Moruroa w Polinezji Francuskiej. Statek zacumował przy nabrzeżu Marsden Wharf w Auckland, skąd miał wyruszyć w dalszą podróż.

Francuskie władze postanowiły uniemożliwić Greenpeace przeprowadzenie protestu. Przygotowanie operacji powierzono DGSE, czyli francuskiemu wywiadowi zagranicznemu. Agenci obserwowali organizację, zbierali informacje o jej planach i przygotowywali zamach na statek.

Jedna z agentek zatrudniła się w biurze Greenpeace w Auckland, uzyskując dostęp do informacji o działalności organizacji. Inni uczestnicy operacji przypłynęli do Nowej Zelandii jachtem Ouvéa, na którego pokładzie przewieźli sprzęt nurkowy, ponton i materiały wybuchowe.

W przygotowaniach uczestniczyli również Alain Mafart i Dominique Prieur. Posługiwali się fałszywymi szwajcarskimi paszportami i podawali za małżeństwo Turenge, które przyjechało do Nowej Zelandii na wakacje. Wynajęli samochód kempingowy, wykorzystywany do transportu agentów i ich wyposażenia.

Zatopienie Rainbow Warrior

Wieczorem 10 lipca 1985 r. francuscy nurkowie przymocowali do kadłuba Rainbow Warrior dwa ładunki wybuchowe, umieszczając je poniżej linii wody. Późnym wieczorem nastąpiła pierwsza eksplozja.

Kilka minut później wybuchł drugi ładunek. Uszkodzony statek szybko nabierał wody i zaczął tonąć przy nabrzeżu.

Większość osób przebywających na pokładzie zdołała się ewakuować. Portugalski fotograf Fernando Pereira wrócił jednak do wnętrza jednostki po pozostawiony sprzęt fotograficzny. Druga eksplozja uniemożliwiła mu wydostanie się na zewnątrz. Mężczyzna utonął we wraku.

Nurkowie nowozelandzkiej marynarki wojennej ustalili, że ładunki wybuchowe umieszczono na zewnętrznej stronie kadłuba. Policja rozpoczęła śledztwo w sprawie zamachu. Wrak wydobyto z wody i przeniesiono do suchego doku, gdzie szczegółowo zbadano uszkodzenia.

Zatrzymanie francuskich agentów

Pierwszy istotny trop dostarczyli członkowie miejscowego klubu żeglarskiego. Przed zamachem zauważyli podejrzane przenoszenie wyposażenia z pontonu do samochodu. Zapisali numer rejestracyjny pojazdu i przekazali go policji.

Śledczy ustalili, do której wypożyczalni należał samochód. W ten sposób dotarli do pary posługującej się nazwiskiem Turenge. 12 lipca zatrzymali Alaina Mafarta i Dominique Prieur, gdy oddawali wynajęty pojazd.

Okazało się, że ich szwajcarskie paszporty zostały sfałszowane. Oboje składali również sprzeczne wyjaśnienia dotyczące pobytu w Nowej Zelandii.

Policjanci zaczęli odtwarzać przebieg operacji. Sprawdzali miejsca, w których przebywali podejrzani, zabezpieczali porzucony sprzęt i ustalali powiązania między uczestnikami zamachu.

Nie udało się jednak schwytać wszystkich agentów. Część z nich opuściła kraj, zanim policja zgromadziła wystarczające dowody.

Mafart i Prieur ostatecznie przyznali się do spowodowania śmierci Fernanda Pereiry oraz umyślnego uszkodzenia statku. W listopadzie 1985 r. oboje zostali skazani na dziesięć lat więzienia za spowodowanie śmierci fotografa.

Kryzys dyplomatyczny z Francją

Francuskie władze początkowo zaprzeczały, jakoby ich służby odpowiadały za zatopienie Rainbow Warrior. Utrzymywały, że agenci przebywali w Nowej Zelandii wyłącznie w celu zbierania informacji o Greenpeace.

Kolejne ustalenia śledczych podważały jednak oficjalne wyjaśnienia Paryża. We wrześniu 1985 r. we Francji wybuchł kryzys polityczny. 20 września do dymisji podał się minister obrony Charles Hernu, a szef DGSE Pierre Lacoste został odwołany ze stanowiska.

Dwa dni później premier Laurent Fabius publicznie przyznał, że Rainbow Warrior został zatopiony przez francuskich agentów działających na rozkaz.

Zamach przeprowadzony na terytorium Nowej Zelandii poważnie pogorszył stosunki między oboma państwami. Francja próbowała wywierać presję gospodarczą, wykorzystując m.in. kwestię dostępu nowozelandzkich produktów do rynku europejskiego.

Ostatecznie obie strony zgodziły się na mediację sekretarza generalnego ONZ.

Odszkodowania i losy sprawców

W 1986 r. Francja i Nowa Zelandia zawarły porozumienie. Paryż zobowiązał się do oficjalnych przeprosin oraz wypłaty 13 mln dolarów nowozelandzkich odszkodowania.

Uzgodniono również, że Mafart i Prieur zostaną przeniesieni z więzienia na atol Hao w Polinezji Francuskiej, gdzie mieli pozostać przez trzy lata.

Żadne z nich nie odbyło jednak całego uzgodnionego okresu. Mafart wrócił do Francji w 1987 r. z powodów zdrowotnych. Prieur opuściła atol rok później w związku z ciążą.

W osobnym postępowaniu Greenpeace otrzymał ponad 8 mln dolarów amerykańskich odszkodowania.

Zatopiony Rainbow Warrior nie nadawał się już do dalszej służby. W 1987 r. jego wrak ponownie zatopiono, tym razem celowo, w pobliżu Matauri Bay na północy Nowej Zelandii. Z czasem stał się sztuczną rafą i miejscem odwiedzanym przez nurków.

Wybrane dla Ciebie