Stracone samoloty. Tak narodził się mit Trójkąta Bermudzkiego

Statek powietrzny AvengerStatek powietrzny Avenger
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Lt. Comdr. Horace Bristol

5 grudnia 1945 roku pięć amerykańskich bombowców torpedowych wystartowało z Florydy na rutynowy lot szkoleniowy. Kilka godzin później wszystkie maszyny zaginęły nad Atlantykiem wraz z 14 członkami załóg. Wysłany na poszukiwania samolot ratunkowy również nie wrócił do bazy. Łącznie zginęło 27 ludzi, a wraków nie odnaleziono. Tragedia stała się później jedną z najbardziej znanych historii związanych z Trójkątem Bermudzkim.

Lot szkoleniowy nad Atlantykiem

W grudniu 1945 roku, kilka miesięcy po zakończeniu II wojny światowej, amerykańska marynarka wojenna nadal szkoliła pilotów na samolotach wykorzystywanych wcześniej w walkach na Pacyfiku. Jedną z takich maszyn był TBM Avenger, ciężki bombowiec torpedowy.

5 grudnia, około godz. 14.10, pięć Avengerów wystartowało z bazy lotnictwa marynarki wojennej Fort Lauderdale na Florydzie. Formacja, oznaczona jako Flight 19 (Lot 19), liczyła łącznie 14 członków załóg.

Dowodził nią porucznik Charles C. Taylor, doświadczony pilot i weteran walk na Pacyfiku, który miał za sobą ponad 2500 godzin lotu. Pozostali piloci dysponowali znacznie mniejszym doświadczeniem.

Ich zadaniem było wykonanie standardowego ćwiczenia nawigacyjnego, znanego jako Navigation Problem No. 1. Samoloty miały polecieć na wschód, przeprowadzić próbne bombardowanie w rejonie mielizny Hens and Chickens Shoals, przelecieć nad Bahamami i wrócić do bazy na Florydzie.

Początkowo planowano udział jeszcze jednego członka załogi. Kapral piechoty morskiej Allan Kosnar poprosił jednak o zwolnienie z lotu i pozostał na ziemi.

Pierwsza część ćwiczenia przebiegła bez większych problemów. Około godz. 15.40 rozpoczęły się trudności z nawigacją.

Zagubiona formacja

Porucznik Taylor zgłosił przez radio awarię obu kompasów. Był przekonany, że znajduje się nad Florida Keys, archipelagiem położonym na południe od Florydy. Najprawdopodobniej widział jednak wyspy Bahamów, leżące znacznie dalej na wschód.

Pomyłka miała poważne konsekwencje. Jeśli Taylor błędnie określał położenie formacji, obrany przez niego kurs mógł prowadzić samoloty coraz dalej od wybrzeża Florydy.

Z przechwyconych rozmów radiowych wynikało, że pozostali piloci nie podzielali pewności dowódcy. Jeden z nich sugerował, że wystarczy skierować maszyny na zachód, aby dotrzeć do lądu. Mimo wątpliwości lotnicy pozostali razem i wykonywali polecenia Taylora.

Łączność z formacją stopniowo się pogarszała. Około godz. 17.50 naziemne stacje zdołały oszacować położenie samolotów. Według ich ustaleń Flight 19 znajdował się na północ od Bahamów, daleko na wschód od Florydy.

Nie udało się jednak skutecznie przekazać tej informacji zagubionym załogom.

Wyczerpujące się paliwo

Nad Atlantykiem zapadał zmrok, pogoda się pogarszała, a fale stawały się coraz wyższe. Samoloty od kilku godzin znajdowały się w powietrzu i stopniowo wyczerpywały zapasy paliwa.

Taylor nakazał pilotom utrzymywać niewielkie odległości między maszynami. Polecił również przygotować się do wspólnego wodowania, gdyby w którymś z samolotów pozostało mniej niż ok. 38 litrów paliwa.

Wkrótce łączność z formacją całkowicie się urwała. Pięć Avengerów zniknęło wraz z 14 członkami załóg. Nie odnaleziono żadnego jednoznacznie zidentyfikowanego wraku, ciała ani tratwy ratunkowej.

Zaginięcie samolotu ratunkowego

Jeszcze tego samego wieczoru rozpoczęto akcję poszukiwawczą. Z bazy Naval Air Station Banana River wystartował Martin PBM-5 Mariner, duża łódź latająca wykorzystywana m.in. do patroli i ratownictwa morskiego.

Na pokładzie znajdowało się 13 ludzi. Ich zadaniem było odnalezienie zaginionej formacji, jednak samolot ratunkowy również nie wrócił do bazy.

Około godz. 19.50 załoga tankowca SS Gaines Mills dostrzegła na niebie nagły rozbłysk, a następnie płomienie i samolot spadający do morza. Statek skierował się w rejon katastrofy, gdzie odnaleziono dużą plamę oleju. Nie natrafiono jednak na żadnego rozbitka.

Również radar lotniskowca eskortowego USS Solomons zarejestrował zniknięcie Marinera w tym rejonie.

Samoloty PBM Mariner miały skłonność do gromadzenia oparów paliwa wewnątrz kadłuba. Z tego powodu za jedną z najbardziej prawdopodobnych przyczyn katastrofy uznano pożar lub eksplozję. Dokładnych okoliczności zaginięcia maszyny nigdy nie ustalono.

Poszukiwania i dochodzenie marynarki

Przez pięć dni w poszukiwaniach uczestniczyły setki samolotów i jednostek pływających. Przeczesywano rozległe obszary Atlantyku, Zatoki Meksykańskiej i wód wokół Florydy. Łącznie sprawdzono setki tysięcy kilometrów kwadratowych.

Nie odnaleziono żadnego z pięciu Avengerów ani ich załóg.

Pierwsze dochodzenie amerykańskiej marynarki wojennej wskazywało na błędy popełnione przez porucznika Taylora. Śledczy zwracali uwagę na jego dezorientację i decyzje nawigacyjne, które mogły doprowadzić do oddalenia formacji od wybrzeża.

Matka pilota, Katherine Taylor, zaprotestowała przeciwko przypisywaniu synowi odpowiedzialności za katastrofę. Podkreślała, że bez odnalezienia samolotów i ciał nie można jednoznacznie ustalić przebiegu wydarzeń.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy marynarka zmieniła oficjalny zapis, określając przyczynę zaginięcia jako nieznaną.

Za najbardziej prawdopodobny scenariusz uznaje się utratę orientacji, wyczerpanie paliwa i przymusowe wodowanie w trudnych warunkach atmosferycznych. Nie wiadomo jednak, gdzie dokładnie samoloty spadły do oceanu.

Legenda Trójkąta Bermudzkiego

W chwili zaginięcia Flight 19 określenie "Trójkąt Bermudzki" nie funkcjonowało jeszcze jako nazwa obszaru rzekomo związana z tajemniczymi katastrofami.

Dopiero późniejsi autorzy zaczęli łączyć tragedię pięciu Avengerów z innymi przypadkami zaginięć statków i samolotów na zachodnim Atlantyku.

W 1950 roku agencja Associated Press opisała serię niewyjaśnionych zniknięć u południowo-wschodnich wybrzeży Stanów Zjednoczonych. W 1964 roku Vincent Gaddis opublikował w magazynie "Argosy" artykuł, w którym użył określenia "The Deadly Bermuda Triangle", czyli "Śmiercionośny Trójkąt Bermudzki".

Dziesięć lat później Charles Berlitz wydał książkę poświęconą temu obszarowi. Publikacja przyczyniła się do ogromnej popularności legendy o Trójkącie Bermudzkim na całym świecie.

W kolejnych opowieściach pojawiały się niezwykłe anomalie magnetyczne, zaginiona Atlantyda, obce cywilizacje i tajemnicze siły odpowiedzialne za znikanie samolotów oraz statków. Żadna z tych teorii nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji dotyczącej Flight 19.

Trójkąt Bermudzki nie ma oficjalnie ustalonych granic, a amerykańska Rada Nazw Geograficznych nie uznaje go za oficjalną nazwę geograficzną. Amerykańska Narodowa Administracja Oceaniczna i Atmosferyczna (NOAA) podkreśla również, że nie ma dowodów na częstsze zaginięcia statków i samolotów w tym rejonie niż w innych rozległych, intensywnie uczęszczanych obszarach oceanicznych.

Mimo licznych poszukiwań i późniejszych analiz nie udało się ustalić miejsca katastrofy pięciu Avengerów. Los 14 lotników pozostaje nieznany, choć dostępne informacje wskazują przede wszystkim na tragiczne skutki błędów nawigacyjnych, pogarszającej się pogody i wyczerpania paliwa.

Wybrane dla Ciebie