Tewodros II. Zastrzelił się z pistoletu od królowej Wiktorii

Tewodros II, wcześniej znany jako Kassa. Rycina Francesca CanediegoTewodros II, wcześniej znany jako Kassa. Rycina Francesca Canediego
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons

13 kwietnia 1868 r. brytyjscy i indyjscy żołnierze zdobyli etiopską twierdzę Magdala. Cesarz Tewodros II, który wcześniej odmówił kapitulacji, odebrał sobie życie. Wyprawa zorganizowana w celu uwolnienia europejskich zakładników zakończyła się splądrowaniem cesarskiej siedziby. Zwycięzcy wywieźli z Etiopii cenne rękopisy, korony i przedmioty religijne, a następnie podpalili twierdzę.

Przyczyny brytyjskiej interwencji

Tewodros II objął władzę w Etiopii w 1855 r., po pokonaniu rywali walczących o cesarski tron. Próbował wzmocnić władzę centralną i unowocześnić armię, ale nadal musiał mierzyć się z przeciwnikami wewnętrznymi. Zależało mu również na zdobyciu europejskiego uzbrojenia i pomocy zagranicznych specjalistów wojskowych.

W 1862 r. zwrócił się do Wielkiej Brytanii z prośbą o współpracę. Liczył na dostawy broni oraz wsparcie wobec zagrożeń zewnętrznych. Brytyjski rząd nie udzielił mu jednak oczekiwanej odpowiedzi.

Rozczarowany cesarz nakazał uwięzić brytyjskiego konsula Charlesa Camerona i innych Europejczyków przebywających w Etiopii. Wśród zatrzymanych znaleźli się misjonarze oraz osoby związane z zagranicznymi przedstawicielstwami.

Do kraju przybył później Hormuzd Rassam, wysłannik mający wynegocjować uwolnienie więźniów. On również trafił do niewoli.

Kolejne próby rozwiązania konfliktu nie przyniosły rezultatu. W 1867 r. brytyjskie władze zdecydowały się wysłać do Etiopii ekspedycję wojskową, której zadaniem było uwolnienie zakładników.

Brytyjska wyprawa do Etiopii

Dowództwo ekspedycji powierzono generałowi Robertowi Napierowi. Jego armia liczyła ok. 13 tys. brytyjskich i indyjskich żołnierzy, przetransportowanych drogą morską z Indii do Zula nad Morzem Czerwonym. Tam utworzono bazę zaopatrzeniową przed marszem w głąb Etiopii.

Celem wyprawy była Magdala, cesarska twierdza położona na trudno dostępnym wzniesieniu, ok. 640 km od wybrzeża. Dotarcie do niej wymagało przewiezienia przez górzysty teren ogromnych ilości żywności, amunicji i wyposażenia wojskowego.

Brytyjczycy przygotowali magazyny, zaplecze portowe i drogę prowadzącą w głąb kraju. Korzystali również z telegrafu, urządzeń do uzdatniania wody morskiej oraz krótkiego odcinka kolei, której wyposażenie sprowadzono z Indii. Do transportu ciężkich dział wykorzystywano m.in. słonie.

Napier nawiązał także kontakty z etiopskimi przeciwnikami Tewodrosa II. Uzyskał od nich zgodę na przemarsz przez kontrolowane tereny, co pozwoliło uniknąć części walk i ułatwiło zaopatrywanie armii.

Bitwa i zdobycie Magdali

10 kwietnia 1868 r. pod Arogye, niedaleko Magdali, wojska Tewodrosa II zaatakowały ekspedycję Napiera. Etiopczycy zostali jednak odparci przez lepiej uzbrojone oddziały brytyjskie i indyjskie. Po tej porażce cesarz nie miał już wystarczających sił, aby skutecznie powstrzymać przeciwnika.

W następnych dniach Tewodros uwolnił europejskich zakładników. Nie zgodził się jednak osobiście poddać brytyjskiemu dowódcy. Napier postanowił zdobyć twierdzę.

13 kwietnia rozpoczął się szturm poprzedzony ostrzałem artyleryjskim. Żołnierze wspinali się wąskim podejściem w kierunku bram Magdali, a następnie przedostali się do jej wnętrza.

Tewodros II nie zamierzał oddać się w ręce zwycięzców. Zastrzelił się z pistoletu, który wcześniej otrzymał w darze od królowej Wiktorii.

Po śmierci cesarza Brytyjczycy przejęli kontrolę nad twierdzą, znajdującymi się w niej zabudowaniami, kościołem i cesarskim majątkiem.

Grabież cesarskich skarbów

Zdobycie Magdali rozpoczęło grabież przechowywanych tam kosztowności i zabytków. Żołnierze zabrali m.in. korony, krzyże, przedmioty religijne oraz cenne rękopisy.

Część łupów sprzedano podczas licytacji zorganizowanej po zakończeniu walk. Wśród kupujących znaleźli się brytyjscy oficerowie i cywile towarzyszący ekspedycji.

W wyprawie uczestniczył również Richard Holmes, związany z British Museum. Zajmował się pozyskiwaniem etiopskich zabytków. Do brytyjskich zbiorów trafiły setki rękopisów, przede wszystkim o charakterze religijnym. Pozostałe przedmioty znalazły się w kolekcjach muzealnych i prywatnych.

Po splądrowaniu Magdali brytyjscy żołnierze zniszczyli i podpalili cesarską siedzibę.

Napier zarządził następnie odwrót w kierunku Morza Czerwonego. Wielka Brytania nie planowała przyłączenia Etiopii do swojego imperium. W czerwcu 1868 r. ekspedycja opuściła okolice Zula, zabierając ze sobą przedmioty zrabowane w Magdali.

Wybrane dla Ciebie