Uciekł z ZSRR wojskowym samolotem. Tak ujawnił jego tajemnice

MiG-25P w muzeum w Uljanowsku, 2006 r. Zdjęcie poglądoweMiG-25P w muzeum w Uljanowsku, 2006 r. Zdjęcie poglądowe
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons | Dmitry Avdeev

6 września 1976 roku radziecki pilot Wiktor Bielenko wylądował myśliwcem MiG-25 na cywilnym lotnisku w Hakodate w Japonii. 29-latek uciekł ze Związku Radzieckiego, aby uzyskać azyl w Stanach Zjednoczonych. Jego decyzja wywołała kryzys dyplomatyczny, a zachodnim specjalistom dała nieoczekiwaną możliwość zbadania jednego z najbardziej tajemniczych samolotów radzieckiego lotnictwa.

Ucieczka radzieckiego pilota

Wiktor Bielenko służył w jednostce radzieckiej obrony powietrznej w Czugujewce na Dalekim Wschodzie. Stacjonował stosunkowo blisko Japonii, do której zamierzał uciec. Dysponował szybkim myśliwcem MiG-25, ale musiał uwzględnić ograniczony zapas paliwa i ryzyko wykrycia przez radary.

6 września 1976 roku wystartował do lotu szkoleniowego, po czym odłączył się od pozostałych samolotów. Nad Morzem Japońskim leciał na bardzo małej wysokości, aby utrudnić radarom wykrycie maszyny.

Po dotarciu do japońskiej przestrzeni powietrznej zwiększył wysokość, ale nie zdołał nawiązać skutecznej łączności radiowej. Japońska obrona powietrzna wykryła intruza i wysłała myśliwce w celu jego przechwycenia.

Bielenko ponownie obniżył wysokość lotu i zniknął z ekranów radarowych pod chmurami. Początkowo zamierzał wylądować w bazie wojskowej Chitose na wyspie Hokkaido. Z powodu malejącego zapasu paliwa musiał jednak zmienić plany i skierował się na cywilne lotnisko w Hakodate.

Lądowanie było niebezpieczne. MiG-25 przekroczył koniec pasa startowego i zatrzymał się dopiero poza nim. Bielenko zdołał jednak bezpiecznie opuścić samolot. Znalazł się na terytorium Japonii, gdzie mógł ubiegać się o azyl polityczny.

Kryzys dyplomatyczny po lądowaniu

Przybycie radzieckiego pilota postawiło japońskie władze w trudnej sytuacji. Bielenko nie chciał wracać do ZSRR i zabiegał o możliwość wyjazdu do Stanów Zjednoczonych. Jednocześnie Japonia znalazła się w posiadaniu nowoczesnego radzieckiego samolotu wojskowego, którego zwrotu domagała się Moskwa.

Sprawa pilota została rozstrzygnięta stosunkowo szybko. Bielenko uzyskał zgodę na wyjazd do Stanów Zjednoczonych i opuścił Japonię już 9 września, trzy dni po lądowaniu w Hakodate.

Znacznie trudniejsze okazało się rozstrzygnięcie kwestii samolotu. Amerykańskie służby wywiadowcze chciały dokładnie zbadać MiG-a, którego konstrukcja i wyposażenie pozostawały w dużej mierze tajemnicą. Związek Radziecki stanowczo żądał zwrotu maszyny.

Japońskie władze musiały uwzględnić zarówno interesy amerykańskiego sojusznika, jak i możliwe konsekwencje pogorszenia stosunków z Moskwą. Jak później opisywało muzeum CIA, obawy Tokio wpływały na warunki udostępnienia samolotu do badań.

Ostatecznie MiG-25 został przewieziony do bazy lotniczej Hyakuri w prefekturze Ibaraki. Tam japońscy i amerykańscy specjaliści przystąpili do szczegółowych oględzin.

Tajemnice radzieckiego MiG-25

MiG-25 od lat wzbudzał duże zainteresowanie zachodnich służb wywiadowczych. Był samolotem zdolnym do osiągania wyjątkowo dużych prędkości, ale jego dokładna konstrukcja i możliwości bojowe pozostawały słabo poznane.

Wcześniejsze informacje pochodziły głównie z obserwacji i analiz wywiadowczych. Teraz eksperci po raz pierwszy uzyskali możliwość bezpośredniego zbadania maszyny.

Podczas oględzin rozebrali samolot, aby przyjrzeć się jego konstrukcji, wyposażeniu i zastosowanym rozwiązaniom technicznym. Pozwoliło to zweryfikować wcześniejsze przypuszczenia dotyczące możliwości radzieckiego myśliwca.

Okazało się, że MiG-25 był konstrukcją wyspecjalizowaną, przeznaczoną przede wszystkim do szybkiego przechwytywania określonych celów powietrznych. Jego imponujące osiągi nie oznaczały przewagi nad zachodnimi samolotami w każdych warunkach.

Badania pozwoliły amerykańskim specjalistom dokładniej ocenić zarówno mocne strony maszyny, jak i jej ograniczenia. Oględziny zakończono na początku października 1976 roku.

Problemy japońskiej obrony powietrznej

Ucieczka Bielenki ujawniła również słabości japońskiego systemu obrony powietrznej. Chociaż radary wykryły radziecki samolot, wysłanym na przechwycenie myśliwcom nie udało się go zatrzymać.

Bielenko wykorzystał lot na małej wysokości, aby utrudnić śledzenie swojej maszyny. Zdołał następnie dotrzeć do cywilnego lotniska i wylądować bez interwencji japońskiego lotnictwa.

Incydent wywołał w Japonii dyskusję o skuteczności systemów radarowych i zdolności obrony powietrznej do reagowania na wtargnięcia obcych samolotów wojskowych.

Powrót MiG-a do ZSRR

Po zakończeniu badań samolot został rozebrany i przygotowany do transportu. W listopadzie 1976 roku Japonia zwróciła go Związkowi Radzieckiemu. Poszczególne części MiG-a wysłano w trzydziestu skrzyniach.

Do ojczyzny nie powrócił natomiast pilot, który sprowadził maszynę do Hakodate. Wiktor Bielenko pozostał w Stanach Zjednoczonych, gdzie przez wiele miesięcy przekazywał informacje przedstawicielom amerykańskiego wywiadu.

Jego zeznania uzupełniały wyniki badań samolotu. Specjaliści mogli poznać nie tylko rozwiązania techniczne zastosowane w MiG-u-25, ale również zasady szkolenia pilotów, organizację codziennej służby i sposób wykorzystywania tych maszyn w radzieckim lotnictwie.

Bielenko otrzymał później amerykańskie obywatelstwo na mocy specjalnej ustawy podpisanej przez prezydenta Jimmy'ego Cartera. Jego radziecka legitymacja wojskowa oraz notatki lotnicze zabrane podczas ucieczki trafiły do zbiorów muzealnych CIA.

Wybrane dla Ciebie