Zahra Khanom. „Najbrzydsza księżniczka w historii”

Zahra Khanom Tadj es-Saltaneh przyszła na świat w 1884 roku w Teheranie jako jedna z wielu córek perskiego króla Nassera ad-Dina Szaha. Dorastała w przepychu haremu, a jej codzienność wypełniały rytuały i ceremonie, które ją najzwyczajniej nudziły.

Dla dziewczynek takich jak Zahra harem był jak złota klatka, w której brakowało swobody. W wieku siedmiu lat oddano ją na naukę do szkoły królewskiej, co samo w sobie było dowodem na postępowe podejście jej ojca do edukacji kobiet.

Zahra w pełni wykorzystała te możliwości, rozwijając swoje liczne zainteresowania. Szczególnie fascynowała ją literatura i sztuka.

Już od najmłodszych lat Zahrę Khanom traktowano jako cenną kartę przetargową w politycznych sojuszach. Gdy miała dziewięć lat, zaaranżowano jej zaręczyny z zaledwie jedenastoletnim arystokratą Sardarem Hassanem. Rodzina nie zwracała uwagi na uczucia dziewczynki, co było zresztą zgodne ze standardami tamtych czasów.

Niedługo później dziewczynka zamieszkała z mężem i rozpoczęła nowe życie jako żona. Szybko jednak okazało się, że małżeństwo to było wielkim nieporozumieniem. Sardam traktował bowiem Zahrę jako dodatek do swojego świata, w którym nie było miejsca na prawdziwą miłość.

Zahra, dusząc się w tym związku, zadecydowała później o rozwodzie. Było to tym łatwiejsze, ponieważ nie żył już jej ojciec, który zginął w zamachu pałacowym. Kobieta mogła odetchnąć teraz pełną piersią i spróbować na nowo ułożyć sobie życie.

Po rozwodzie Zahra Khanom nie zamierzała wrócić do tradycyjnych ról narzucanych kobietom. Zamiast tego uczyniła z siebie głos pokolenia, które zaczynało dostrzegać potrzebę równości i zmiany. Zahra nie tylko otwarcie krytykowała system patriarchalny, ale również pokazała, że kobiety mogą aktywnie uczestniczyć w kształtowaniu przyszłości swojego kraju.

Jej gest zdjęcia hidżabu i noszenia zachodnich ubrań był aktem rewolucyjnym w konserwatywnej Persji, gdzie tradycja i religia przez wieki narzucały ścisłe reguły ubioru. Zahra udowodniła, że wolność osobista zaczyna się od wyglądu i odważnego przeciwstawienia się oczekiwaniom.

Dom Zahry szybko stał się centrum intelektualnym Teheranu. Wieczorki literackie, które organizowała, przyciągały największe umysły epoki – intelektualistów, artystów, poetów i reformatorów. Dyskusje, jakie się tam toczyły, dotykały nie tylko literatury, ale także palących problemów społecznych, takich jak bieda, analfabetyzm czy ograniczenie praw kobiet.

Jej działalność nie ograniczała się do sfery kultury i edukacji. Zahra wspierała rewolucję konstytucyjną, widząc w niej szansę na zbudowanie bardziej sprawiedliwego społeczeństwa. Była przekonana, że demokracja jest kluczem do emancypacji kobiet, a ich udział w życiu publicznym może przynieść trwałe zmiany.

Zahra była ikoną nie tylko w sensie intelektualnym, ale i… estetycznym. Zachowane fotografie przedstawiają ją jako kobietę o pełnych kształtach, z wyrazistymi, złączonymi brwiami oraz delikatnym wąsem nad górną wargą. W omawianym okresie w Persji takie cechy były synonimem atrakcyjności. Jej ubiór, składający się z bogato zdobionych strojów, podkreślał natomiast jej arystokratyczne pochodzenie i pozycję zajmowaną na dworze.

Współcześnie, w dobie internetu, zdjęcia Zahry Khanom często pojawiają się w kontekście memów, błędnie kreujących ją jako „najbrzydszą księżniczkę w historii”. Takie podejście wynika z niezrozumienia ówczesnych kanonów piękna oraz braku świadomości kulturowej.

W rzeczywistości Zahra była na tle swojej epoki niezwykle atrakcyjną kobietą, a jej wygląd był obiektem podziwu. Ponoć nie mogła opędzić się od adoratorów. Legenda głosi, że trzynastu z nich odebrało sobie życie po jej odrzuceniu!

Jednym z najbardziej znaczących epizodów w życiu Zahry był jej romans z Arefem Ghazvinim, perskim poetą i reformatorem. Dla Zahry był on czymś więcej niż tylko kochankiem – był bratnią duszą, z którą dzieliła marzenia o lepszej Persji. Ghazvini dedykował jej jeden ze swoich najpiękniejszych wierszy, pełen subtelnych metafor i emocji, które doskonale oddawały ich burzliwe uczucie.

Zahra i Aref byli partnerami równymi sobie. Dzielili wspólną pasję do sztuki i reform, a ich dyskusje często przybierały formę intelektualnych sparingów. Zahra inspirowała Arefa do tworzenia, a on wspierał ją w walce o prawa kobiet.

Zahra pozostawiła po sobie pamiętnik, spisany w formie długiego listu. Do dziś jest on ceniony jako wyjątkowy dokument epoki. W swoich zapiskach szczegółowo opisywała życie w haremie, złożoność perskiej kultury i swoje osobiste dylematy.

Zahra nie bała się opisywać najtrudniejszych momentów swojego życia, takich jak decyzja o aborcji czy walka z ograniczeniami narzucanymi przez rodzinę. Jej pamiętnik, wydany pod tytułem „Crowning Anguish”, stał się nie tylko literackim arcydziełem, ale również manifestem feministycznym.

• Laskowska K., Zmienne kanony kobiecego piękna. Perska księżniczka, czarne zęby i wydłużane szyje [https://turystyka.wp.pl/zmienne-kanony-kobiecego-piekna-perska-ksiezniczka-czarne-zeby-i-wydluzane-szyje-6628067630943040a].
• Nazwano ją „najbrzydszą księżniczką w historii”. Za jej wyglądem kryje się tajemnica [https://styl.interia.pl/ludzie/news-nazwano-ja-najbrzydsza-ksiezniczka-w-historii-za-jej-wyglade,nId,6322333].