Mabel Staupers. Kobieta, która pokonała armię USA
Korpusy pielęgniarskie amerykańskich sił zbrojnych przez dekady pozostawały zamknięte dla kobiet o ciemnym kolorze skóry. Zmienić ten stan rzeczy udało się dopiero podczas II wojny światowej, a dokonała tego emigrantka z karaibskiego Barbadosu. Mabel Keaton Staupers przez lata budowała sojusze polityczne i mobilizowała opinię publiczną, aż wreszcie zmusiła armię do kapitulacji.
Dzieciństwo na Karaibach i przeprowadzka do Nowego Jorku
Mabel Doyle przyszła na świat na Barbadosie, brytyjskiej kolonii na Morzu Karaibskim. Jako 13-latka opuściła rodzinną wyspę wraz z rodzicami, Pauline i Thomasem. Cała rodzina osiedliła się w nowojorskim Harlemie, dzielnicy, która w następnych dekadach miała przekształcić się w serce afroamerykańskiej kultury i ruchów społecznych.
Młoda emigrantka szybko odnalazła się w nowym otoczeniu. Po uzyskaniu amerykańskiego obywatelstwa rozpoczęła naukę w szkole pielęgniarskiej przy Freedmen's Hospital w Waszyngtonie. Placówka ta należała do nielicznych instytucji medycznych, które przyjmowały czarnoskóre studentki. Mabel ukończyła edukację z wyróżnieniem w 1917 roku.
Dyplom nie otworzył jednak przed absolwentką drzwi do kariery w szpitalnictwie. Większość amerykańskich placówek medycznych odmawiała zatrudniania afroamerykańskich pielęgniarek na etatowych stanowiskach. Kobiety te mogły liczyć jedynie na pracę jako prywatne opiekunki zamożnych pacjentów.
Systemowe wykluczenie nie załamało jednak młodej pielęgniarki. Przeciwnie, doświadczenie dyskryminacji ukształtowało ją jako działaczkę na rzecz równouprawnienia w medycynie.
Walka z gruźlicą
Początek lat 20. XX wieku obnażył dramatyczne nierówności w dostępie Afroamerykanów do opieki zdrowotnej. Gruźlica zbierała wśród czarnoskórej społeczności szczególnie krwawe żniwo, ponieważ większość szpitali nie przyjmowała pacjentów o ciemnej karnacji. Lekarze afroamerykańskiego pochodzenia również napotykali na bariery w zatrudnieniu.
Staupers postanowiła działać. Wspólnie z dwoma czarnoskórymi lekarzami, Louisem T. Wrightem i Jamesem Wilsonem, założyła w 1920 roku sanatorium imienia Bookera T. Washingtona. Placówka specjalizowała się w leczeniu gruźlicy wśród mieszkańców Harlemu i była pierwszą tego typu instytucją w dzielnicy. Staupers objęła kierownictwo nad personelem pielęgniarskim.
Dwa lata pracy administracyjnej w sanatorium pozwoliły jej zdobyć umiejętności organizacyjne, które miały zaprocentować w przyszłości. Po tym okresie wyjechała na stypendium do instytutu gruźlicy w Filadelfii. Powróciwszy do Nowego Jorku, przeprowadziła szczegółowe badanie potrzeb zdrowotnych harlemskiej społeczności.
Wnioski z jej analiz skłoniły nowojorskie stowarzyszenie walki z gruźlicą do powołania Komitetu Harlemskiego. Staupers została sekretarzem wykonawczym nowej struktury i pełniła tę funkcję przez 12 lat. Działalność w komitecie ugruntowała jej pozycję w środowisku afroamerykańskich aktywistów zdrowotnych.
Na czele organizacji czarnoskórych pielęgniarek
Kolejny etap kariery Staupers rozpoczął się w 1934 roku, gdy objęła stanowisko sekretarza wykonawczego Krajowego Stowarzyszenia Dyplomowanych Kolorowych Pielęgniarek. Organizacja zrzeszała wykwalifikowane afroamerykańskie pielęgniarki, które nie mogły przystąpić do głównego nurtu zawodowych stowarzyszeń medycznych.
Z pozycji lidera Staupers obserwowała narastające napięcia międzynarodowe i przygotowania wojenne Stanów Zjednoczonych. Przystąpienie Ameryki do II wojny światowej w grudniu 1941 roku stworzyło okoliczności, które zamierzała wykorzystać. Armia pilnie potrzebowała personelu medycznego do opieki nad rannymi żołnierzami na frontach Europy i Pacyfiku.
Wojskowe regulacje dopuszczały jednak do służby pielęgniarskiej jedynie 56 czarnoskórych kobiet w całym korpusie armijnym. Marynarka wojenna całkowicie wykluczała Afroamerykanki z szeregów pielęgniarskich. Absurdalność tych limitów stawała się coraz bardziej widoczna w obliczu rosnących potrzeb kadrowych frontowych szpitali.
Argument, który zmiażdżył zwolenników segregacji
Sytuacja zaogniła się, gdy Generalny Chirurg Norman T. Kirk zaczął publicznie rozważać wprowadzenie przymusowego poboru białych kobiet do służby pielęgniarskiej. Staupers natychmiast dostrzegła słaby punkt tej propozycji i uderzyła w niego z całą mocą. Podczas publicznych wystąpień i w kontaktach z mediami stawiała pytanie, na które zwolennicy segregacji nie potrafili znaleźć odpowiedzi.
Dlaczego rząd miałby zmuszać do służby niechętne białe kobiety, skoro tysiące wykwalifikowanych czarnoskórych pielęgniarek dobrowolnie zgłaszało się do wojska? Sprzeczność między oficjalną retoryką o wspólnym wysiłku wojennym a praktyką rasowej dyskryminacji stała się niemożliwa do ukrycia.
Staupers nie ograniczyła się do słownych ataków. Zorganizowała ogólnokrajową kampanię pisania listów do prezydenta Franklina D. Roosevelta oraz członków Kongresu. Zdobyła również sojuszniczkę o ogromnym autorytecie: Pierwsza Dama Eleanor Roosevelt, znana z zaangażowania w sprawy obywatelskie, poparła postulaty czarnoskórych pielęgniarek.
Opinia publiczna, obciążona wojennymi wyrzeczeniami i coraz wrażliwsza na przejawy niesprawiedliwości, opowiedziała się po stronie Staupers. Presja społeczna narastała z każdym miesiącem.
Kapitulacja armii i rozwiązanie organizacji
W styczniu 1945 roku opór sił zbrojnych załamał się. Zarówno armia, jak i marynarka wojenna zniosły rasowe ograniczenia w korpusach pielęgniarskich, otwierając je dla kobiet wszystkich ras. Staupers odniosła historyczne zwycięstwo na kilka miesięcy przed zakończeniem działań wojennych w Europie.
Sukces w kwestii wojskowej otworzył drogę do dalszych zmian. W 1948 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Pielęgniarek, główna organizacja zawodowa w branży, przyjęło Afroamerykanki w swoje szeregi. Bariera, która przez dekady wykluczała czarnoskóre pielęgniarki z profesjonalnych struktur, przestała istnieć.
Staupers uznała, że Krajowe Stowarzyszenie Dyplomowanych Kolorowych Pielęgniarek wypełniło swoje zadanie. W 1951 roku doprowadziła do rozwiązania organizacji. Odrębna struktura zrzeszająca czarnoskóre pielęgniarki straciła rację bytu, skoro główne stowarzyszenie otworzyło się na wszystkie rasy.
Uznanie dla Staupers
W tym samym roku Staupers otrzymała Medal Spingarna, najwyższe odznaczenie przyznawane przez NAACP (Narodowe Stowarzyszenie na rzecz Postępu Kolorowych Ludzi). Nagroda honorowała wybitne osiągnięcia Afroamerykanów na różnych polach działalności. Dla Staupers stanowiła potwierdzenie, że jej wieloletnia walka przyniosła trwałe rezultaty.
Po zakończeniu aktywnej działalności organizacyjnej spisała swoje wspomnienia. Autobiografia ukazała się pod tytułem "No Time for Prejudice" (Nie ma czasu na uprzedzenia). Książka dokumentowała zarówno osobiste doświadczenia autorki, jak i szerszy kontekst walki o desegregację amerykańskiej służby zdrowia.
Mabel Keaton Staupers zmarła w 1989 roku w wieku 99 lat. Zawód, któremu poświęciła życie, wyglądał wówczas zupełnie inaczej niż w czasach jej młodości.
Bibliografia
- Mabel Keaton Staupers: Nurse, Advocate, Changemaker [https://blogs.gwu.edu/himmelfarb/2021/03/08/mabel-keaton-staupers-nurse-advocate-changemaker/]
- Mabel Keaton Staupers [https://chaamp.virginia.edu/node/4048]
- Staupers, Mabel Keaton (Mabel Doyle Keaton), 1890-1989 [https://amistad-finding-aids.tulane.edu/agents/people/1973]
- Nurses to Know: Mabel Keaton Staupers, Civil Rights Pioneer for Black Nurses in the Military [https://credenzahealth.com/career-advice/mabel-keaton-staupers]
