Król ocalał z katastrofy w Erfurcie. Możni zginęli w latrynie

Henryk VI był synem cesarza Fryderyka I Barbarossy. Już w wieku trzech lat został wybrany i koronowany na króla rzymskiego, co miało zapewnić mu następstwo po ojcu.

W maju 1184 r. uczestniczył w wielkim zjeździe w Moguncji, podczas którego Fryderyk pasował go na rycerza wraz z młodszym bratem. Uroczystości zakończyły się jednak tragicznie.

Podczas gwałtownej burzy zawaliły się drewniana kaplica i inne tymczasowe budowle wzniesione na potrzeby zgromadzenia. Według średniowiecznego kronikarza Arnolda z Lubeki zginęło wówczas 15 osób.

Kilka tygodni później Henryk wyruszył z wojskiem na wyprawę przeciw Polsce. Po drodze zatrzymał się w Erfurcie, gdzie miał rozstrzygnąć konflikt między Konradem I, arcybiskupem Moguncji, a Ludwikiem III, landgrafem Turyngii.

Konrad sprawował również świecką władzę nad Erfurtem, a spór z landgrafem trwał już od dłuższego czasu. Aby doprowadzić do porozumienia, zwołano Hoftag, czyli królewskie zgromadzenie z udziałem duchownych i świeckich dostojników.

Wbrew popularnym opowieściom nie ma przekonujących dowodów, że katastrofa wydarzyła się podczas wystawnej uczty. Możni przybyli do Erfurtu przede wszystkim na rozmowy polityczne.

Do tragedii doszło najprawdopodobniej 25 lub 26 lipca 1184 r. Tak datują wydarzenie źródła zestawione w Regesta Imperii, naukowym katalogu dokumentów i przekazów dotyczących historii cesarstwa.

Uczestnicy zgromadzenia zebrali się prawdopodobnie w Dompropstei, siedzibie prepozyta kapituły przy kościele Mariackim w Erfurcie. W sali na piętrze przebywali liczni dostojnicy, w tym książęta, duchowni, rycerze i przedstawiciele miejscowych elit.

W pewnym momencie drewniany strop nie wytrzymał ciężaru zgromadzonych ludzi i runął. Uczestnicy narady spadli na niższą kondygnację, której podłoga również załamała się pod naporem ciał i gruzu.

Pod spodem znajdowała się latryna. Część poszkodowanych wpadła wprost do dołu z nieczystościami.

Kronika klasztoru św. Piotra w Erfurcie podaje, że niektórych uczestników zgromadzenia udało się wydobyć dopiero po wielkich trudnościach. Inni udusili się w nieczystościach, zanim nadeszła pomoc.

Nie wszyscy, którzy spadli do wnętrza budynku, ponieśli jednak śmierć. Według rekonstrukcji przedstawionej przez WDR z udziałem historyka Michaela Kistera części poszkodowanych mógł pomóc system odpływowy latryny.

Młody król znajdował się w sali razem z arcybiskupem Konradem. Obaj zajmowali miejsca w kamiennej niszy przy oknie, która nie zawaliła się wraz z drewnianym stropem.

Gdy pozostali uczestnicy zgromadzenia spadali na niższe kondygnacje, Henryk i Konrad pozostali wysoko nad zrujnowanym wnętrzem. Uratowano ich dopiero po przystawieniu drabin.

Katastrofę przeżył również landgraf Ludwik III, choć w przeciwieństwie do króla spadł razem z innymi uczestnikami narady.

Wśród zabitych znaleźli się natomiast przedstawiciele znanych rodów szlacheckich, m.in. Fryderyk von Abenberg, Henryk von Schwarzburg, Gozmar von Ziegenhain, Fryderyk von Kirchberg, Burchard von Wartberg i Beringer von Mellingen.

Dokładna liczba ofiar katastrofy nie jest znana. Najczęściej podaje się, że zginęło około 60 osób, ale w przekazach pojawiają się również inne szacunki.

Z czasem historia katastrofy obrastała coraz bardziej makabrycznymi szczegółami. W niektórych wersjach przedstawiano ją jako tragedię, do której doszło podczas wielkiej uczty, gdy setki dostojników runęły do dołu z nieczystościami.

Najstarsze przekazy nie potwierdzają jednak wszystkich tych szczegółów. Wiadomo, że podczas zgromadzenia politycznego zawaliły się dwie kondygnacje budynku, a część uczestników zginęła w znajdującej się pod nimi latrynie. Dokładny przebieg wydarzeń i liczba ofiar pozostają przedmiotem badań.

Po katastrofie Henryk opuścił Erfurt i kontynuował podróż. Siedem lat później, w 1191 r., został koronowany na cesarza. Zmarł w 1197 r. w Messynie, w wieku 31 lat.

Budynek, w którym doszło do tragedii, nie zachował się w pierwotnej postaci. Teren prawdopodobnego miejsca zgromadzenia był przez kolejne stulecia wielokrotnie przebudowywany. Historycy nie są też całkowicie zgodni co do dokładnej lokalizacji sali.

Dawnej latryny nie można już oglądać. O katastrofie, w której zginęło kilkudziesięciu przedstawicieli średniowiecznych elit, przypominają przede wszystkim zachowane kroniki.