Bitwa pod Szackiem. Zwycięstwo KOP nad Armią Czerwoną

Po tym, jak 17 września Sowieci przekroczyli granicę, większość polskich jednostek uciekała na zachód, próbując uniknąć okrążenia przez dwa najeźdźcze wojska. Zgrupowanie generała Orlika-Rückemanna było jednym z nich, liczyło około czterech tysięcy ludzi z Korpusu Ochrony Pogranicza. Przez Polesie nadciągała sowiecka 52. Dywizja Strzelecka dowodzona przez pułkownika Iwana Russijanowa, zagrażając polskiemu marszowi. Orlik-Rückemann podjął decyzję o stawieniu czoła Sowietom w bitwie, żeby przebić się do przeprawy przez Bug.

Rano 28 września Armia Czerwona uderzyła na polskie pozycje położone na wschód od Szacka. Atak przeprowadził 411. batalion pancerny wspierany piechotą i działami. Polscy dowódcy znali doskonale okolicę, podmokłe łąki i wąskie groble. Celowo pozwolili sowieckim czołgom zbliżyć się na dystans umożliwiający skuteczny strzał.

Kiedy sowiecki pancerz znalazł się na odpowiedniej odległości, Polacy otworzyli ogień. Działka przeciwpancerne i karabiny maszynowe zrobiły swoje. Osiem czołgów T-26 zostało zniszczonych, a radziecki batalion pancerny przestał istnieć jako siła bojowa. Przeżyło tylko trzech rannych czołgistów.

Po rozgromieniu sowieckiego pancerza Polacy ruszyli do natarcia na wieś. Dowodził nimi podpułkownik Nikodem Sulik. Szturm był krótki, ale intensywny, walczono nawet na bagnety.

Miejscowość padła, a polscy żołnierze znaleźli tam potrzebne im zaopatrzenie, którego wcześniej im brakowało. Sowieci podjęli próbę kontrataku, ale ogień z broni maszynowej i artylerii odrzucił ich uderzenie.

Następnego dnia, 29 września, trzeba było się wycofywać. Spodziewano się bowiem przybycia sowieckich posiłków. Polska kolumna ruszyła w kierunku przeprawy w Grabowie przez Bug. Podczas forsowania rzeki stracili część taborów i ciężkich dział. Ostatecznie walki przyniosły KOP sukces taktyczny, bo uniknęli okrążenia i zniszczenia całego zgrupowania. Cena była jednak wysoka, zarówno w ludziach, jak i sprzęcie.

Dla strony polskiej bitwa okazała się bardzo krwawa. Poległo lub zostało rannych około pięciuset żołnierzy, choć różne źródła podają tę liczbę jako sumę zabitych, rannych i zaginionych.

Utracono również kilka ciężarówek i działek. Sowieckie oficjalne raporty mówiły o 81 do 82 zabitych oraz 184 do 185 rannych. Prawdopodobnie liczby te zostały zaniżone.

Wśród zniszczonego sowieckiego wyposażenia znajdowało się od ośmiu do dziewięciu czołgów T-26 oraz pięć ciągników artyleryjskich T-20 Komsomolec. Sam dowódca radzieckiej dywizji, pułkownik Russijanow, odniósł ciężkie rany.

Bitwa pod Szackiem była jednym z nielicznych tak istotnych starć we wrześniu 1939 roku podczas sowieckiej agresji, gdzie Polacy skutecznie stawili czoła lepiej uzbrojonemu i liczniejszemu przeciwnikowi.

Mimo że formacje KOP musiały ostatecznie wycofać się przez Bug i później zostały rozproszone, ich opór zyskał wymiar symboliczny. Stał się przykładem determinacji i fachowości polskiego żołnierza w konfrontacji z przeważającymi siłami wroga.