Wielbłądy w USA. Tak wykorzystywano je na Dzikim Zachodzie

W 1855 roku Kongres przeznaczył 30 tys. dolarów na zakup wielbłądów dla amerykańskiej armii. Pomysł popierał sekretarz wojny Jefferson Davis, późniejszy prezydent Konfederacji. Za sprowadzenie zwierząt odpowiadali major Henry C. Wayne oraz David Dixon Porter, dowódca okrętu USS Supply.

Zanim rozpoczęto zakupy, Wayne zapoznawał się z wykorzystaniem wielbłądów w Europie i doświadczeniami francuskiej armii w Algierii. Amerykanie zatrudnili również ludzi, którzy wiedzieli, jak opiekować się tymi zwierzętami.

Pierwszy transport dotarł do Teksasu w 1856 roku. Wielbłądy umieszczono w Camp Verde, gdzie żołnierze mieli nauczyć się z nimi pracować i sprawdzić ich przydatność do przewożenia wojskowego zaopatrzenia.

Niniejszy tekst powstał na podstawie najnowszej książki Simona Jenkinsa "Krótka historia Ameryki. Od herbatki bostońskiej do Trumpa" (Wydawnictwo Rebis, Poznań 2026).

Na suchych obszarach południowego zachodu Stanów Zjednoczonych poważnym problemem było zapewnienie zwierzętom pociągowym wystarczającej ilości wody i paszy. Wielbłądy znacznie lepiej znosiły takie warunki.

Potrafiły żywić się roślinnością, której konie i muły nie chciały jeść, długo obywały się bez wody i przenosiły ciężkie ładunki. Wayne informował, że bez większych trudności podnosiły się i ruszały w drogę z obciążeniem sięgającym około 270 kilogramów.

W 1857 roku Edward Fitzgerald Beale zabrał 25 wielbłądów na wyprawę, której celem było wytyczenie drogi na zachód. Tym razem zwierzęta miały sprawdzić się nie na terenie wojskowego obozu, lecz podczas długiego marszu przez pustkowia. Poradziły sobie bardzo dobrze.

Pod koniec roku wielbłądy dotarły do Los Angeles, gdzie wzbudziły niemałe zainteresowanie. Miejscowa prasa opisywała, jak zjadały kaktusy i pokonywały górskie odcinki, na których muły nie chciały iść dalej. Dodatkową zaletą było to, że nie trzeba było ich podkuwać.

Mimo udanych prób wielbłądy sprawiały też kłopoty. Ich obecność płoszyła konie, a żołnierze przyzwyczajeni do pracy z mułami niechętnie zajmowali się nieznanymi zwierzętami. Narzekali na ich zapach i zachowanie.

Nawet dobre wyniki podczas wypraw nie wystarczały, by przekonać wszystkich do nowego sposobu transportu.

O losach eksperymentu przesądziły jednak wydarzenia polityczne. W 1861 roku wybuchła wojna secesyjna, a Camp Verde znalazło się pod kontrolą Konfederatów.

Część wielbłądów przebywała już wówczas w Kalifornii, która pozostała po stronie Unii. Wojsko miało teraz inne priorytety, a przedsięwzięcie straciło ciągłość i wpływowych zwolenników.

Po zakończeniu eksperymentu armia zaczęła sprzedawać zwierzęta prywatnym nabywcom. Wielbłądy odzyskane w Teksasie wystawiono na aukcję w 1866 roku.

Niektóre trafiły do cyrków i ogrodów zoologicznych, inne nadal wykorzystywano do pracy. Część zwierząt uciekła właścicielom lub została wypuszczona na wolność.

Jeszcze na początku XX wieku pojawiały się doniesienia o spotkaniach ze zdziczałymi wielbłądami na amerykańskim Zachodzie. Po wojskowym eksperymencie zachowała się także inna pamiątka. Na skale El Morro, w dzisiejszym Nowym Meksyku, można odnaleźć nazwiska uczestników wypraw Beale’a, wyryte tam podczas podróży z wielbłądami.

Niniejszy tekst powstał na podstawie najnowszej książki Simona Jenkinsa "Krótka historia Ameryki. Od herbatki bostońskiej do Trumpa" (Wydawnictwo Rebis, Poznań 2026).

Książkę można zamówić w wielu księgarniach, w tym w empiku pod tym linkiem.