Tajna broń Hitlera. Kaczki dziennikarskie II wojny światowej

Natychmiast po wybuchu II wojny światowej polski rząd i Naczelny Wódz marszałek Edward Rydz-Śmigły starali się za wszelką cenę ukryć przed opinią publiczną tragiczną sytuację strategiczną swego państwa. Podawano wówczas nieprawdziwe informacje, mające podtrzymywać morale wśród ludności cywilnej. W gazetach na początku września 1939 roku można było przeczytać o nalotach polskich bombowców na Berlin lub o nadejściu pomocy ze strony Royal Navy. Opisywano także fikcyjną wielką ofensywę sojuszników i przełamanie niemieckiej linii Zygfryda.

Podobne kaczki dziennikarskie tworzyła propaganda III Rzeszy. Utrwaliła mit polskiej kawalerii szarżującej z szablami na nieprzyjacielskie czołgi. Przedstawiano Polaków jako zbrodniarzy, co miało uzasadnić nazistowskie mordy, dokonywane na narodzie polskim. 8 września III Rzesza ogłosiła zdobycie Warszawy przez swoje oddziały. Kłamstwo to spowodowało, że rządy Włoch i Związku Radzieckiego wysłały nawet depeszę z gratulacjami do Berlina.

III Rzesza specjalnie wyolbrzymiała swoje sukcesy, aby zapobiec zniechęceniu niemieckiego społeczeństwa do kontynuowania działań wojennych. Entuzjazm Niemców znacznie osłabł, kiedy na początku wojny wprowadzono kartki oraz ograniczenia w dostępie do różnych towarów. Wówczas do akcji wkroczyła niemiecka prasa, rozsiewając wszędzie, gdzie było to tylko możliwe, zmyślone wiadomości. Przyniosło to spodziewany efekt.

Rok 1940 był bardzo burzliwy. III Rzesza w krótkim czasie pokonała Danię, Norwegię, Belgię, Luksemburg, Holandię i Francję. Zagrożona inwazją była też Anglia. Ówczesny Premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill doskonale zdawał sobie sprawę z przemożnej roli prasy, którą wykorzystywał na masową skalę w walce z Adolfem Hitlerem.

W czasie trwania bitwy o Anglię utrzymano wysokie morale w społeczeństwie brytyjskim poprzez zawyżanie strat przeciwnika i zaniżanie własnych w oficjalnych komunikatach. Zakamuflowano w ten sposób fakt, że w pewnym momencie RAF był o włos od całkowitej klęski.

Pod koniec 1940 roku prasa brytyjska obwieściła, że piloci myśliwców zestrzeliwują w nocy więcej niemieckich bombowców dzięki temu, że jedzą dużo marchewek. Tym samym ukryto przed niemieckim wywiadem nowy radar montowany w myśliwcach, pozwalający dokładnie namierzać angielskim pilotom nieprzyjacielskie samoloty.

Poza tym w czasie wojny Anglicy spotykali się z fałszywymi doniesieniami, ośmieszającymi III Rzeszę. Podczas jednego z nalotów na Londyn usłyszeli plotkę, że dowódca Luftwaffe Herman Göring znalazł się nad miastem. Wszyscy się z tego naigrywali, zdając sobie sprawę, że gruby Göring nie mógł swobodnie wejść do samolotu. Tego rodzaju pogłoski pomagały mieszkańcom Wysp Brytyjskich przetrwać trudny czas bombardowań od jesieni 1940 roku do wiosny 1941 roku.

Także Armia Krajowa posługiwała się zmyślonymi informacjami, żeby siać zamęt wśród Niemców. Robiła to w ramach tzw. akcji „N”, drukując wiele sfałszowanych gazet, doskonale imitujących prasę nieprzyjaciela.

Po locie Rudolfa Hessa do Szkocji puszczono w obieg jego rzekome odezwy wzywające do obalenia Hitlera. Starano się przekonać Niemców, że führer kazał wybić część dowództwa, w tym gen. Hansa Jeschonka, gen. Moeldersa, gen. Udeta oraz ministra uzbrojenia i amunicji Fritza Todta.

Te oraz inne informacje miały zachwiać u Niemców wiarę w zwycięstwo oraz przekonać ich o istnieniu w III Rzeszy zorganizowanej opozycji przeciwko Adolfowi Hitlerowi. Akcja ,,N” odniosła duży sukces, ponieważ wielu Niemców dało się najzwyczajniej w świecie nabrać. Tajne służby starały się bezskutecznie znaleźć i zniszczyć wymyśloną przez fachowców z Armii Krajowej niemiecką organizację antynazistowską.

Jednak nie tylko Polacy osiągali sukcesy w tej dziedzinie. Także brytyjski wywiad próbował wprowadzać w III Rzeszy zamęt, podrabiając niektóre niemieckie gazety.

W ramach operacji „Mincemeat” podrzucono Niemcom fałszywe plany przeprowadzenia przez aliantów wielkiej operacji desantowej w Grecji. Aby oszustwo nie wyszło na jaw, „The Times” 4 czerwca 1943 roku wydrukował podrobiony nekrolog majora Martina, odpowiedzialnego za realizację projektu. Niemiecki wywiad dał się zwieść, co pozwoliło aliantom 10 lipca wylądować bezpiecznie na Sycylii, podczas gdy armia hitlerowska oczekiwała na desant nieprzyjaciela na Półwyspie Bałkańskim.

Również rok później (1944) Brytyjczycy wykorzystali w podobny sposób prasę do odwrócenia uwagi niemieckiego wywiadu od miejsca lądowania aliantów w Normandii. W angielskich gazetach publikowano wówczas relacje na temat nieistniejących dywizji amerykańskich i brytyjskich, mających wylądować w rejonie Pas de Calais lub w Norwegii. Dzięki dużej fantazji i pomysłowości ludzi, piszących te artykuły, operacja „Overlord” zakończyła się pomyślnie, zaś Niemcy po raz kolejny dali się wywieść w pole.

W ostatnich dniach wojny Związek Radziecki umieszczał w prasie fałszywe informacje w celu podsycenia w Armii Czerwonej nienawiści do Niemców i III Rzeszy. Z kolei propaganda III Rzeszy także starała się zmyślonymi wiadomościami podtrzymać w narodzie niemieckim wiarę w zwycięstwo. Niemców oszukiwano obietnicami cudownej broni, mającej uchronić ich kraj przed zagładą.

Rozpoczęto drukowanie w Berlinie specjalnej gazety „Opancerzony Niedźwiedź”, w której uspokajano jego  mieszkańców, iż wojna nie została jeszcze przegrana.

Tuż przed upadkiem Berlina Hitler w desperacji posłużył się radiem. Na jego rozkaz nadano do 12 Armii gen. Walthera Wencka rozkaz ruszenia na odsiecz Berlinowi. Liczono na to, że Niemcy uwierzą w to, że Amerykanie stanęli po stronie III Rzeszy przeciwko Armii Czerwonej. Ta fałszywa informacja niewiele pomogła i ostatecznie III Rzesza niedługo potem przestała istnieć.

• Beevor A., Druga wojna światowa, Kraków 2015.
• Beevor A., Berlin 1945. Upadek. Warszawa 2003.
• Guz E., Zagadki i tajemnice kampanii wrześniowej, Warszawa 2009.
• Moczulski L., Wojna polska 1939, Warszawa 2009.
• Ryan C., Ostatnia bitwa, Poznań 2008.
• Wołoszański B., Wiek Krwi, Kraków 2016.