Drugi najazd Mongołów na Polskę (1259-1260). Jak stepowe hordy obróciły Polskę w ruinę
Po pierwszym najeździe w 1241 roku, zakończonym bitwą pod Legnicą, wielu sądziło, że zagrożenie ze strony Mongołów bezpowrotnie minęło. Jednak władca Złotej Ordy, Berke-chan z niepokojem obserwował rosnącą potęgę księcia halicko-wołyńskiego Daniela Romanowicza.
Daniel bowiem, korzystając z chwilowego osłabienia imperium mongolskiego, sprzymierzył się z Węgrami, Litwą oraz księciem krakowskim Bolesławem V Wstydliwym. Taka koalicja mogła zagrozić dominacji Mongołów w regionie. Berke-chan postanowił więc działać, aby zdławić potencjalne zagrożenie u jego źródła.
Najpierw Mongołowie w 1258 roku zaatakowali Litwę, demonstrując tam swoją potęgę. Rok później skierowali się natomiast przeciwko Polsce. Na czele około 30-tysięcznej armii stanął doświadczony dowódca Burundaj.
W skład tej różnorodnej armii wchodzili nie tylko Mongołowie, ale także Rusini, Jaćwingowie, Połowcy, a nawet Litwini. Ta wieloetniczna koalicja miała na celu przede wszystkim zastraszenie potencjalnych przeciwników przed kolejnymi działaniami skierowanymi przeciw Mongołom.
Drugi najazd Mongołów na Polskę (1259-1260)
Celem drugiego najazdu Mongołów na Polskę była nie tylko grabież, ale także osłabienie gospodarcze i militarne Małopolski oraz ziemi sandomierskiej.
Przewidywano wykonanie uderzenia w rejonie Lublina i Zawichostu, a następnie podział sił na dwie kolumny, które miały przemieszczać się wzdłuż północnych i południowych stoków Gór Świętokrzyskich. Po połączeniu w okolicach Chęcin, armia miała ruszyć bezpośrednio na Kraków.
W listopadzie 1259 roku najeźdźcy przekroczyli Wisłę w rejonie Zawichostu i skierowali się na Sandomierz. Miasto, mimo prób obrony, zostało zdobyte i doszczętnie splądrowane. Obrońcy schronili się w grodzie na wzgórzu zamkowym, jednak po kilku tygodniach oblężenia, w wyniku pożaru i ciągłych ataków, gród upadł. Według przekazów, w trakcie tych wydarzeń zginęło wielu mieszkańców, w tym dominikanie z klasztoru św. Jakuba.
Po zdobyciu Sandomierza armia Burundaja ruszyła w głąb Małopolski, wprost na Kraków. Miasto, pozbawione skutecznej obrony, zdobyto i splądrowano. Najeźdźcy nie oszczędzili również okolicznych osad i klasztorów, siejąc spustoszenie na szeroką skalę.
Po złupieniu Małopolski Mongołowie podążyli na Śląsk. Jednak, napotykając silniejszy opór oraz zbliżającą się zimę, zdecydowali się na odwrót. Wracając przez ziemie piastowskie, kontynuowali grabieże, zabierając ze sobą jeńców i łupy.
Czytaj również: Zdobycie Kijowa (1240). Upadek wielkiego miasta
Skutki niszczycielskiego najazdu
Drugi najazd mongolski miał katastrofalne skutki dla Polski. Wiele miast i wsi zniszczono, a ludność zdziesiątkowano. Miało to długotrwałe konsekwencje, osłabiając gospodarkę regionu na długie lata.
Dodatkowo najazd uwidocznił słabość rozbitego na dzielnice państwa, które nie było w stanie skutecznie się bronić przed zewnętrznym zagrożeniem.
Wydarzenia te stały się przestrogą dla przyszłych pokoleń, ukazując znaczenie jedności i silnej władzy centralnej w obliczu zagrożeń zewnętrznych.
Czytaj również: Bitwa pod Zawichostem. Krwawa łaźnia nad Wisłą
Wybór literatury:
- Krakowski S., Polska w walce z najazdami tatarskimi w XIII wieku, Warszawa 1956.
- Majewski W., Teodorczyk J., Historia wojskowości polskiej w XIII w., „Przegląd Historyczny” 48 (1957), 2.
