Henryk Dobrzański „Hubal”. Kim był legendarny major?

Już w 1914 roku udało mu się wstąpić do 2. Pułku Ułanów Legionów Polskich. Był zbyt młody, więc przedstawił się jako o rok starszy. Od najmłodszych lat chciał walczyć za ojczyznę i tak właśnie minęły mu kolejne lata.

W 1915 roku przeniesiono go do plutonu kawalerii sztabowej. Pod koniec tego samego roku znowu przeniesiono go na jego własną prośbę do 3. Szwadronu 2. Pułku Ułanów Legionów Polskich. W 1917 roku otrzymał nawet Medal Wojskowy oraz Krzyż Cesarza Karola, a w 1919 roku zyskał stopień podporucznika.

Brał udział w przejęciu Pomorza Gdańskiego od Niemców (1920), ale niedługo po tym wydarzeniu znalazł się na froncie wojny polsko-bolszewickiej. Jego ogromny talent dowódczy został tam dostrzeżony.

Uczestniczył w walkach z armią konną Budionnego oraz w bitwie pod Komarowem. Za swoją odwagę, waleczność i oddanie został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Niepodległości.

Henryk interesował się końmi już od najmłodszych lat i były one jego wielką pasją. Mając niespełna osiem lat, spadł z konia skacząc przez krowi grzbiet i doznał wstrząsu mózgu.

Zawodowa ścieżka Dobrzańskiego związana z końmi rozpoczęła się w 1922 roku. To właśnie wtedy brał udział w swoich pierwszych zawodach hippicznych.

Już w 1924 roku dostał się do polskiej reprezentacji i odnosił niesamowite sukcesy. W Nicei przyczynił się do wspólnej wygranej i zdobycia Pucharu Narodów. Kariera Dobrzańskiego rozwijała się bardzo dynamicznie, a on wygrywał kolejne zawody. W Wielkiej Brytanii otrzymał nagrodę w postaci złotej papierośnicy.

Nie zawsze jednak historia kariery hippicznej Dobrzańskiego obfitowała w sukcesy. Henryk, biorąc udział w Międzynarodowym Konkursie Hippicznym w Warszawie, upadł razem z koniem podczas rozgrzewki. Stan mężczyzny był niepewny i trafił, zemdlony, do szpitala. Postanowił on jednak wyjść ze szpitala, wygrać zawody i dopiero potem do tego szpitala wrócić. Ta sytuacja przeszła do historii i jest dowodem na to, jak bardzo był zaangażowany i oddany sprawie.

We wrześniu 1939 roku Dobrzański został mianowany na stanowisko zastępcy dowódcy 110. Pułku Ułanów, ale szybko zdecydowano o jego rozwiązaniu. Henryk nie poddał się i podjął decyzję o kontynuowaniu marszu w stronę okupowanej Warszawy. Kiedy dowiedział się o kapitulacji stolicy, chciał dostać się do Francji, ale i to się nie powiodło. Wojska niemieckie pokrzyżowały wszystkie plany.

Właśnie w tym czasie otrzymał pseudonim „Hubal” i rozpoczął organizację konspiracyjnego oporu, czyli placówek szkoleniowych dla przyszłych żołnierzy. W ten sposób przygotowywał ich do walki. Stale się przemieszczał, a szeregi ochotników były coraz większe.

Zaledwie w ciągu miesiąca Dobrzańskiemu udało się zebrać około 300 żołnierzy. Niestety tak liczna grupa mogła rzucać się w oczy, więc major zdecydował o zabraniu ze sobą tylko części grupy. Ale zanim do tego doszło, Dobrzański musiał mierzyć się z wieloma problemami.

W październiku 1939 roku oddział Dobrzańskiego przedostał się w rejon Bodzentyna. Niewielka grupa 36 żołnierzy postanowiła zatrzymać się w Górach Świętokrzyskich aż do wiosny. W tym czasie ich działalność nabrała rozpędu. „Hubal” zaczął się rozrastać. Podjęto decyzję o przystąpieniu do organizacji wojskowej, dla której działalność społeczna była równie ważna.

Sam oddział Dobrzańskiego stale się przemieszczał między małymi wsiami. Grupa nie była zbyt liczebna, ponieważ istniało duże ryzyko zauważenie i sprowokowania wroga. Podejmowali jedynie działania obronne.

Niestety zagrożenie było duże, a jednostki niemieckie atakowały oddział Dobrzańskiego. Pod koniec listopada 1939 roku zadecydowano o schronieniu się w Lasach Spalskich aż do wiosny.

W ciągu zaledwie miesiąca, bo już pod koniec lutego 1940 roku, oddział mjr. „Hubala” liczył ponad 300 osób. Wiele z tych osób to byli ochotnicy mieszkający w pobliskich wsiach.

Niestety działalność Dobrzańskiego była nie do przyjęcia dla Niemców. Już w lutym 1940 roku rozpoczęły się działania mające na celu zlikwidowanie wroga. Łapano mieszkańców pobliskich miejscowości, wokół których stacjonował oddział „Hubala”. Ludzi wywożono na przymusowe roboty albo do obozów koncentracyjnych.

Wiosną 1940 roku Niemcy podjęli działania mające na celu pozbycie się podziemia konspiracyjnego. Oznaczało to zatem zagrożenie dla oddziału Hubala. Początkowo udawało się mu wygrywać z wrogiem, mimo jego przewagi liczebnej. Wojska niemieckie w odwecie paliły wsie i mordowały ludzi na szlaku oddziału Dobrzańskiego. On sam ciężko to zniósł, ale nie chciał się poddać. Niestety podczas jednego z postojów, 30 kwietnia 1940 roku, Henryk Dobrzański został zastrzelony z broni maszynowej podczas wsiadania na konia.

Hap W., O Hubalu rodem z Jasła… [https://www.podkarpackahistoria.pl/wiadomosci/554,o-hubalu-rodem-z-jasla].

Sobierajski H., Dyszyński A., „Hubal” – mjr Henryk Dobrzański 1897-1940, Warszawa 2005.