Igrzyska za drutem kolczastym. Polscy jeńcy zorganizowali olimpiadę

Latem 1944 roku polscy jeńcy niemieckiego obozu w Woldenbergu zorganizowali własne igrzyska olimpijskie. Mieli flagę z pięcioma kołami, uroczystą defiladę, zawody sportowe, a nawet specjalnie skomponowaną fanfarę. Wszystko odbywało się za drutami obozu, w którym przetrzymywano tysiące polskich żołnierzy.

Muzeum Oflagu II C Woldenberg w Dobiegniewie. Współczesne zdjęcie poglądowe z 2016 r.Muzeum Oflagu II C Woldenberg w Dobiegniewie. Współczesne zdjęcie poglądowe z 2016 r.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 4.0 | Fallaner

Sport w obozie oficerskim

Oflag II C Woldenberg znajdował się na terenie dzisiejszego Dobiegniewa w województwie lubuskim. Był niemieckim obozem jenieckim, przeznaczonym przede wszystkim dla oficerów. Trafiły do niego tysiące polskich wojskowych wziętych do niewoli podczas II wojny światowej.

Mimo trudnych warunków jeńcy starali się organizować życie kulturalne i edukacyjne. Prowadzili zajęcia, wystawiali przedstawienia teatralne i uprawiali sport, korzystając z wiedzy oraz umiejętności zdobytych przed wojną.

Z czasem powstały także kluby sportowe, m.in. Lwów, Warta i Skra, które organizowały treningi oraz rozgrywki.

W 1944 roku świat miał oglądać kolejne letnie igrzyska olimpijskie, zaplanowane w Londynie. Z powodu wojny zawody zostały jednak odwołane. Polscy jeńcy postanowili uczcić rok olimpijski we własny sposób i przygotować zawody na terenie obozu.

Zgoda Niemców i improwizowane wyposażenie

Wśród organizatorów znalazł się Antoni Grzesik, który wraz z pozostałymi zaangażowanymi jeńcami uzyskał zgodę niemieckiego kierownictwa obozu.

Nie była to zatem tajna impreza, jak wcześniejsze zawody olimpijskie zorganizowane przez jeńców w Langwasser. Uczestnicy nadal pozostawali jednak pod nadzorem i musieli przestrzegać obozowych ograniczeń.

Największych trudności przysparzało przygotowanie odpowiedniego wyposażenia. W niewoli brakowało sprzętu sportowego, obuwia i boisk przystosowanych do poszczególnych konkurencji.

Jeńcy korzystali z tego, co mieli, a potrzebne przedmioty zdobywali dzięki przesyłkom z domów, zakupom i pomocy organizacji wspierających więzionych żołnierzy, w tym YMCA.

Problemem było również wyżywienie. Przy skromnych obozowych racjach dodatkowy wysiłek fizyczny stanowił niemałe obciążenie, dlatego dla uczestników zbierano żywność. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży biletów i pamiątek przeznaczano na zakup sprzętu oraz uzupełnianie posiłków.

Flaga, fanfara i zawody

23 lipca 1944 roku rozpoczęła się impreza nazwana "Rok Olimpijski w Obozie II C". Organizatorzy przygotowali uroczystą defiladę oraz ceremonię podniesienia flagi olimpijskiej. Antoni Grzesik wykonał ją z prześcieradła i kolorowych szalików, z których powstało pięć charakterystycznych kół.

Na otwarcie zabrzmiała specjalna fanfara skomponowana przez Mariana Frankiewicza. Utwór wybrano w konkursie zorganizowanym w obozie. Jeńcy starali się odtworzyć olimpijski ceremoniał przy użyciu dostępnych materiałów i własnoręcznie przygotowanych dekoracji.

W zawodach wzięło udział około 370 jeńców. Rywalizowali w konkurencjach lekkoatletycznych, grach zespołowych, boksie, tenisie stołowym i szachach.

Obok sportu znalazło się również miejsce na konkursy artystyczne, a osiągnięcia uczestników dokumentowano dyplomami wykonanymi w obozie.

Wiadomości z Warszawy

W trakcie trwania zawodów do Woldenbergu zaczęły docierać wiadomości o wybuchu powstania warszawskiego. Jeńcy dowiadywali się o wydarzeniach w stolicy m.in. dzięki ukrywanym odbiornikom radiowym. Informacje te wyraźnie zmieniły atmosferę obozowego święta.

Rywalizacja zakończyła się 13 sierpnia 1944 roku, ale organizatorzy zrezygnowali z uroczystej ceremonii zamknięcia.

Po igrzyskach pozostały programy, dyplomy i inne dokumenty. Obozowa poczta wydała również pamiątkowy znaczek przedstawiający biegnącego sportowca.

Część pamiątek udało się zachować po wojnie. Uczestnicy przekazali flagę olimpijską i inne przedmioty do Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. Wśród zachowanych eksponatów znalazły się także afisze, dyplomy oraz sportowe puchary wykonane z żołnierskich menażek.

Wybrane dla Ciebie