Perski król ukarał wodę? Tak opisał jego gniew Herodot

W 480 roku p.n.e. Kserkses przygotowywał wyprawę przeciw greckim państwom. Jego wojska musiały przedostać się z Azji do Europy przez Hellespont, dzisiejszą cieśninę Dardanele w Turcji. Przewiezienie tak licznej armii, zwierząt i zaopatrzenia zwykłymi łodziami byłoby ogromnym przedsięwzięciem.

Postanowiono zbudować przeprawę łączącą okolice Abydos z europejskim brzegiem. W siódmej księdze "Dziejów" Herodot wspomina o dwóch mostach, które miały umożliwić przemarsz. Konstrukcje powstawały na akwenie o silnych prądach, narażonym na zmiany pogody.

Zanim wojsko przeszło na drugą stronę, burza zniszczyła przygotowane mosty. Trzeba było wykonać je ponownie, co opóźniło marsz i wymagało dodatkowej pracy. Herodot przedstawił reakcję króla jako gwałtowny wybuch gniewu.

Według greckiego historyka Kserkses nakazał wychłostać wody Hellespontu trzystoma uderzeniami. Rozkazał również wrzucić do morza parę kajdan. Cieśnina miała zostać potraktowana jak nieposłuszny poddany, któremu władca wymierza karę.

Herodot przytoczył nawet słowa, które wykonujący rozkaz mieli skierować do wody. W tej przemowie morze zostaje oskarżone o wyrządzenie krzywdy królowi.

Nie sposób jednak uznać przedstawionej wypowiedzi za dosłowny zapis słów rzeczywiście wygłoszonych podczas zdarzenia.

Na tym gniew monarchy miał się nie skończyć. Autor "Dziejów" twierdził, że Kserkses polecił ściąć ludzi odpowiedzialnych za budowę zniszczonych mostów. W jego relacji kara wymierzona żywiołowi sąsiaduje z egzekucją rzeczywistych wykonawców przeprawy.

Scenę znamy przede wszystkim z tekstu Herodota. Późniejsi autorzy wielokrotnie ją powtarzali, ale sama popularność opowieści nie stanowi niezależnego potwierdzenia jej szczegółów. Grecki dziejopis przedstawiał perskiego władcę w określony sposób, a opis chłostania morza znakomicie pasował do tego obrazu.

Po zniszczeniu pierwszych konstrukcji zbudowano nowe mosty oparte na zakotwiczonych jednostkach pływających. Herodot szczegółowo opisywał wykorzystanie lin, drewnianych belek i kolejnych warstw materiału tworzących pomost. Na wierzchu rozłożono ziemię, po której mogli przechodzić żołnierze i zwierzęta.

Po bokach ustawiono osłony ograniczające widok na wodę. Miały zapobiegać płoszeniu się koni i innych zwierząt podczas przeprawy. Według opisu przewidziano także miejsca umożliwiające przepływanie statków, aby mosty nie zamknęły całkowicie ruchu przez cieśninę.

Przeprawa przez Hellespont stanowiła ważny etap perskiej inwazji na Grecję. Natomiast epizod z trzystoma batami i kajdanami pozostaje historią opowiedzianą przez Herodota. To właśnie jego "Dzieje" zachowały zarówno opis technicznego przedsięwzięcia, jak i słynną scenę ukarania morza.