Pokaz filmowy zakończył się tragedią. Zginęło ponad 120 osób

4 maja 1897 roku na dobroczynnym kiermaszu w Paryżu wybuchł pożar, w którym zginęło ponad 120 osób. Źródłem ognia była lampa wykorzystywana podczas pokazu filmowego. Płomienie błyskawicznie ogarnęły drewnianą konstrukcję i dekoracje, a zgromadzeni wewnątrz ludzie desperacko szukali wyjścia. Wśród ofiar znalazła się księżna Alençon, siostra cesarzowej Sisi.

Pożar Bazar de la Charité na ilustracji z „Le Petit Journal” z 16 maja 1897 roku.Pożar Bazar de la Charité na ilustracji z „Le Petit Journal” z 16 maja 1897 roku.
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons | Osvaldo Tofani (rysunek), Fortuné Méaulle (rycina)

Bazar de la Charité

Bazar de la Charité organizowano od 1885 roku. Było to wydarzenie łączące zbiórkę pieniędzy dla potrzebujących ze spotkaniami paryskich elit. Organizacje dobroczynne wystawiały na wspólnych stoiskach przedmioty przekazane na sprzedaż, a dochód przeznaczały na działalność pomocową.

W 1897 roku kiermasz urządzono przy rue Jean-Goujon. Wzniesiono tam drewniany budynek o długości około 80 metrów, którego wnętrze miało przypominać dawną paryską ulicę. Stoiska otaczały dekoracje wykonane z drewna, tkanin i malowanego płótna, podobne do teatralnej scenografii.

Dla gości przygotowano również pokazy kinematograficzne. Filmy wyświetlano w pomieszczeniu przylegającym do głównej części bazaru, korzystając z urządzenia wyposażonego w silną lampę zasilaną eterem.

Nowa atrakcja wymagała więc obchodzenia się z substancją wyjątkowo łatwopalną.

Ogień obok sali pokazowej

Do pożaru doszło podczas obsługi lampy projekcyjnej. Według zachowanych relacji członek obsługi zapalił zapałkę, od której zajęły się opary eteru. Płomienie przedostały się z pomieszczenia pokazowego do wnętrza kiermaszu.

Drewniane stoiska i płócienne dekoracje natychmiast zaczęły płonąć. Gęsty dym ograniczał widoczność, a drogi ewakuacji okazały się niewystarczające dla tłumu próbującego opuścić budynek. Wielu gości zostało odciętych od wyjść.

Niektórzy szukali ratunku od strony sąsiednich zabudowań. Pracownicy hotelu du Palais pomagali uciekającym, umożliwiając im wydostanie się przez okno kuchni wychodzące na dziedziniec. Dzięki pomocy osób z otoczenia bazaru część uczestników zdołała uniknąć śmierci.

Ogień strawił konstrukcję w bardzo krótkim czasie. Historyczne opracowania podają nieco różne bilanse, ale liczba zabitych przekroczyła 120 osób.

Wielu ocalałych odniosło ciężkie poparzenia i inne obrażenia.

Ofiary, żałoba i ograniczenia techniczne

Zdecydowaną większość zabitych stanowiły kobiety, licznie obecne wśród organizatorek i uczestniczek kiermaszu. Zginęła również Zofia Charlotta, księżna Alençon, siostra cesarzowej Elżbiety Austriackiej, znanej jako Sisi.

Ciało księżnej było tak bardzo zniszczone przez ogień, że nie udało się jej rozpoznać na podstawie wyglądu. Tożsamość potwierdził dopiero dentysta, porównując uzębienie i wcześniejsze uzupełnienia stomatologiczne.

W paryskiej katedrze Notre-Dame odbyły się uroczystości żałobne z udziałem prezydenta Félixa Faure’a. Rodziny ofiar doprowadziły następnie do wzniesienia na miejscu tragedii kaplicy Notre-Dame-de-Consolation, poświęconej w 1900 roku.

Katastrofa przyniosła również zmiany dotyczące organizacji pokazów filmowych. We wrześniu 1898 roku paryska policja wydała przepisy zabraniające stosowania określonych lamp projekcyjnych wykorzystujących mieszaninę tlenu i eteru.

Wybrane dla Ciebie