Porzucił żonę dla kuzynki. Jego małżeństwo trwało kilkanaście dni

W czerwcu 1807 roku warszawskie salony huczały od plotek. Młody książę Dominik Hieronim Radziwiłł, spadkobierca jednej z najpotężniejszych rodzin magnackich Rzeczypospolitej, pojawił się na ślubie swojej kuzynki Teofili Morawskiej… bez świeżo poślubionej żony! Zaledwie kilkanaście dni wcześniej poślubił Teresę Mniszchównę, a już krążyły wieści o rozpadzie tego małżeństwa. Co więcej, jego bliska relacja z panną młodą wzbudzała niemałe kontrowersje. Kim był ten arystokrata, którego życie pełne było skandali, namiętności i heroicznych czynów?

Dominik Hieronim RadziwiłłDominik Hieronim Radziwiłł

Dziedzic fortuny Dominik Hieronim Radziwiłł

Dominik Hieronim Radziwiłł urodził się 4 sierpnia 1786 roku w Białej Podlaskiej jako trzeci syn Hieronima Wincentego Radziwiłła i Zofii Fryderyki Doroty z książąt Thurn-Taxis. Jego dwaj starsi bracia zmarli tuż po narodzinach, a ojciec odszedł, gdy Dominik miał zaledwie miesiąc.

Opiekę nad osieroconym chłopcem przejął stryj Karol Stanisław Radziwiłł, znany jako „Panie Kochanku”. Po jego śmierci w 1790 roku czteroletni Dominik odziedziczył ogromne majątki, stając się jednym z najbogatszych ludzi w Europie. Opiekę nad nim przejął wówczas książę Adam Czartoryski.

Fatalny wzór do naśladowania

Młody książę otrzymał staranne wykształcenie, a jego mentorem i wzorem do naśladowania stał się książę Józef Poniatowski. Poniatowski (przyszły marszałek Francji i bohater spod Lipska) słynął nie tylko z talentu wojskowego, ale także z hulaszczego trybu życia. Organizował wystawne bale w pałacu Pod Blachą i w Jabłonnie oraz angażował się w liczne romanse.

Jego ekscesy, takie jak przejażdżki konne nago po Warszawie w wyniku przegranych zakładów, były szeroko komentowane. Nic dziwnego, że młody Radziwiłł pragnął naśladować swojego „idola”.

Dominik Hieronim był zapalonym miłośnikiem koni. W swojej rezydencji w Nieświeżu polecił wybudować luksusowe stajnie z marmurowymi posadzkami i lustrami na ścianach, co świadczyło o jego pasji i ogromnym bogactwie.

Małżeństwa i skandale Radziwiłła

W 1807 roku Dominik poślubił Teresę Mniszchównę, córkę Michała Jerzego Mniszcha i Urszuli Zamoyskiej. Małżeństwo to miało na celu ustabilizowanie życia młodego księcia, jednak trwało zaledwie kilkanaście dni i zakończyło się skandalem.

W czerwcu tego samego roku, podczas pobytu w Warszawie na ślubie swojej kuzynki Teofili Morawskiej, Dominik pojawił się już bez żony, co było nie do pomyślenia w ówczesnych kręgach towarzyskich.

Wkrótce po rozwodzie z Teresą książę poślubił Teofilę. Z tego związku urodziło się dwoje dzieci: Aleksander Dominik i Stefania. Warto zauważyć, że Aleksander przyszedł na świat przed formalnym zawarciem małżeństwa, co w przyszłości miało wpływ na jego prawa dziedziczenia.

Służba wojskowa u boku Napoleona

Zainspirowany postawą księcia Józefa Poniatowskiego, Dominik Hieronim postanowił poświęcić się karierze wojskowej. W 1810 roku wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego jako pułkownik i dowódca 8. Pułku Ułanów. Jego oddanie sprawie niepodległości Polski oraz charyzma przyciągały wielu młodych patriotów do służby pod jego dowództwem.

W 1812 roku podczas inwazji Napoleona na Rosję Radziwiłł aktywnie uczestniczył w kampanii, wykazując się odwagą i determinacją. Został ranny w bitwie pod Witebskiem 27 lipca 1812 roku, co jednak nie osłabiło jego zapału do walki. Jego poświęcenie docenił sam Napoleon, który mianował go pułkownikiem-majorem w 1. Pułku Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej.

Jesień 1813 roku nie była już tak łaskawa dla Napoleona i Radziwiłła. Po klęsce pod Lipskiem wojska francuskie wycofywały się na zachód, a wśród nich znajdował się także Dominik Hieronim. 30 października 1813 roku pod Hanau doszło do starcia między wycofującymi się oddziałami Napoleona a wojskami austriacko-bawarskimi. Była to kolejna z bitew, w których Radziwiłł udowodnił swoją odwagę.

Podczas walk został jednak ciężko ranny. Niektóre źródła sugerują, że otrzymał postrzał w brzuch, inne wskazują na poważne obrażenia kończyn. Mimo starań lekarzy, jego stan pogarszał się z dnia na dzień. Trafił do szpitala wojskowego w Lauterecken w Nadrenii-Palatynacie. 11 listopada 1813 roku zmarł w wyniku odniesionych ran. Miał wtedy niespełna 27 lat!

Po śmierci Dominika Hieronima Radziwiłła

Śmierć Dominika Hieronima Radziwiłła była ciosem dla jego rodziny, ale także dla sprawy polskiej. Był jednym z tych młodych arystokratów, którzy nie wahali się poświęcić majątku i życia dla Napoleona, widząc w nim szansę na odzyskanie niepodległości przez Polskę.

Jego jedyny syn, Aleksander Dominik, z racji urodzenia przed formalnym zawarciem małżeństwa rodziców, miał ograniczone prawa dziedziczenia. Córka Stefania, zgodnie z decyzją cara Aleksandra I, odziedziczyła część majątku pod warunkiem poślubienia rosyjskiego poddanego.

Co ciekawe, ciało Dominika nigdy nie wróciło do Polski. Został pochowany w miejscu swojego zgonu, z dala od rodzinnych dóbr Radziwiłłów. Dziś jest postacią nieco zapomnianą, choć jego życie mogłoby stać się kanwą fascynującego filmu historycznego.

Wybrane dla Ciebie
Śmierć Kleopatry. Jak naprawdę zmarła egipska królowa?
Śmierć Kleopatry. Jak naprawdę zmarła egipska królowa?
Najdziwniejszy władca starożytności. Faraon, który epatował otyłością
Najdziwniejszy władca starożytności. Faraon, który epatował otyłością
Oddał imperium kochance. Decyzja, która rozwścieczyła Rzym
Oddał imperium kochance. Decyzja, która rozwścieczyła Rzym
Al-Ma’mun. Najbardziej kontrowersyjny kalif
Al-Ma’mun. Najbardziej kontrowersyjny kalif
Bitwa pod Parkanami. Zwycięstwo, które zmieniło Europę
Bitwa pod Parkanami. Zwycięstwo, które zmieniło Europę
Stefan Tyszkiewicz. Najbardziej niezwykły wynalazca II RP
Stefan Tyszkiewicz. Najbardziej niezwykły wynalazca II RP
Śmierć Gorbaczowa. O tym podręczniki milczą
Śmierć Gorbaczowa. O tym podręczniki milczą
Najkrwawsza rzeź na Pacyfiku. Dramat Manili 1945
Najkrwawsza rzeź na Pacyfiku. Dramat Manili 1945
Zabity przez komunistów. Tragiczny los Adama Doboszyńskiego
Zabity przez komunistów. Tragiczny los Adama Doboszyńskiego
Jan Szychowski. Polak, który podbił Argentynę
Jan Szychowski. Polak, który podbił Argentynę
Śmierć Bolesława Bieruta. Co naprawdę wydarzyło się w Moskwie?
Śmierć Bolesława Bieruta. Co naprawdę wydarzyło się w Moskwie?
Masih Alineżad. Najodważniejsza dziennikarka Iranu
Masih Alineżad. Najodważniejsza dziennikarka Iranu