Tamerlan. Bestia ze Wschodu, twórca imperium

Już w tym czasie Tamerlan wyróżniał się brutalnością wobec przeciwników. Opowiada się o tym, jak napadając na pasterzy z zimną krwią mordował wszystkich tych, którzy nie chcieli poddać mu swoich stad. To postępowanie nie było jedynie pokazem siły, ale taktycznym zabiegiem, mającym zasiać strach i podporządkować całą okolicę. Tamerlan szybko zrozumiał, że przemoc może być skutecznym narzędziem w polityce, a strach – potężną bronią.

W 1361 roku Tamerlan zawarł sojusz z Husejnem, władcą Kabulu i Balchu, co pozwoliło mu zdobyć większe znaczenie polityczne. Wspólnie przeciwstawiali się mongolskim najazdom, a ich sojusz przypieczętowało małżeństwo Timura z siostrą Husejna.

Jednakże współpraca nie trwała długo. Ambicje obu władców doprowadziły do konfliktu, który zakończył się klęską i śmiercią Husejna w 1370 roku. Tamerlan przejął władzę w Mawarannahrze, regionie obejmującym Samarkandę i otaczające terytoria. Od tej chwili zaczęła się jego droga do budowy imperium, jednego z największych w historii.

Tamerlan wzorował się na swoim wielkim poprzedniku – Czyngis-chanie. Marzył o zjednoczeniu wszystkich ziem dawnego imperium mongolskiego, co realizował z niebywałą dokładnością i jednocześnie brutalnością. Miasta, które stawiały mu opór, doszczętnie niszczono, a ich mieszkańców mordowano lub uprowadzano w niewolę.

Jednym z najbardziej znanych przykładów okrucieństwa Tamerlana była rzeź w Isfahanie. W 1387 roku miasto poddało się bez walki, płacąc wielki okup. Jednak gdy jego mieszkańcy zbuntowali się, wyrzynając w pień garnizon okupanta, władca postanowił się zrewanżować. Kazał wymordować kilkadziesiąt tysięcy ludzi, a z ich czaszek zbudować wieże! Relacje kronikarzy wspominają, że okoliczne pola i drogi usłane były szczątkami ofiar, a woń rozkładających się ciał unosiła się nad miastem przez długie miesiące.

Podobna sytuacja dotknęła Aleppo i Damaszek na Bliskim Wschodzie. W Aleppo Tamerlan, zirytowany oporem obrońców, kazał zburzyć mury miejskie, a podlegli mu wojownicy dokonali masakry na ulicach miasta. Relacje mówią o tysiącach uprowadzonych w niewolę kobiet i dzieci oraz mężczyznach, których bezzwłocznie mordowano na miejscu.

W Damaszku doszło do jeszcze dramatyczniejszych scen. Po zdobyciu miasta w 1401 roku Tamerlan zarządził zniszczenie meczetu Omajjadów, jednego z najważniejszych zabytków muzułmańskich, a mieszkańców poddano masowym egzekucjom. Każdy żołnierz Tamerlana miał obowiązek dostarczenia wyznaczonej liczby głów.

W tym samym 1401 roku Tamerlan krwawo rozprawił się również z Bagdadem, który opierał się najeźdźcom przez niemal dwa miesiące. Gdy w końcu miasto upadło, zwycięski wódz wyrżnął prawie wszystkich jego mieszkańców. Ośrodek ten został natomiast tak doszczętnie zniszczony, że musiało minąć wiele dekad, zanim odzyskał swój dawny blask.

Czytaj również: Okrucieństwa Iwana Groźnego. Sporządził specjalną instrukcję bicia żony

Tamerlan siał zniszczenie również w innych częściach świata. Podczas kampanii indyjskiej (1398) zastosował swoją sprawdzoną metodę zastraszania i destrukcji na niespotykaną dotąd skalę. Po przekroczeniu rzeki Indus podległe mu wojska przemieszczały się jak niszczycielski huragan, paląc wszystko na swojej drodze. Relacje z tego okresu wspominają, że ziemie Pendżabu usłane były ciałami ludzi i zwierząt, a zgliszcza miast widziano z wielu kilometrów.

W kluczowej bitwie z sułtanatem Delhijskim Timur nie tylko pokonał liczniejszą armię przeciwnika, ale również wprowadził nowatorskie metody walki, takie jak użycie przerażonych wielbłądów jako żywych tarcz przeciwko słoniom bojowym. Efekt był druzgocący – słonie wpadły w panikę i stratowały własne szeregi. Po tej klęsce obrona Delhi załamała się, a samo miasto otwarto na oścież przed Tamerlanem.

Po zdobyciu Delhi Tamerlan nakazał masowe egzekucje mieszkańców. Przekazy pisane informują o ponad 100 tysiącach jeńców wojennych, którzy zamordowano tylko po to, żeby zapobiec ewentualnemu buntowi. Niektóre źródła podają, że rzeź trwała kilka dni, a ulice miasta spływały krwią. Ciała zamordowanych wrzucono natomiast do wielkich dołów lub pozostawiano na ulicach na pastwę dzikich zwierząt, co spowodowało wybuch epidemii, która pochłonęła kolejne niewinne istoty.

Czytaj również: Zagłada Nowogrodu Wielkiego. Ofiary gotowano żywcem, a niemowlęta topiono

Tamerlan zmarł w 1405 roku podczas wyprawy na Chiny, ale jego dziedzictwo przetrwało jeszcze przez kilka pokoleń. Założył dynastię Timurydów, która przez pewien czas kontrolowała znaczne obszary Azji.

Część historyków uważa, iż Tamerlan był mistrzem wykorzystania propagandy strachu, co pozwalało mu wygrywać wojny jeszcze przed ich rozpoczęciem. Rozpuszczane przez niego plotki o budowanych wieżach z czaszek były równie skuteczne jak jego armie.

Współcześni badacze podkreślają, że choć Tamerlan był jednym z najokrutniejszych władców w historii, jego działania były w dużej mierze wynikiem brutalnych czasów, w których żył. Jego polityka terroru miała na celu nie tylko podporządkowanie ludów, ale również utrzymanie porządku w rozległym i różnorodnym imperium. W folklorze wielu narodów przetrwały opowieści o jego krwawych podbojach, które przez wieki budziły grozę.

Czytaj również: Najokrutniejsza władczyni średniowiecza. Dopuściła się makabrycznych zbrodni

• Małowist M., Tamerlan i jego czasy, Warszawa 1985.
• Marozzi J., Tamerlan, miecz islamu, zdobywca świata, Warszawa 2006.