Wymyślił własne państwo. Tak oszukał brytyjskich inwestorów

Gregor MacGregor był szkockim wojskowym, który uczestniczył w walkach o niepodległość hiszpańskich kolonii w Ameryce. Dzięki wojskowej przeszłości mógł przedstawiać się w Europie jako człowiek doskonale znający realia Ameryki Łacińskiej. Wykorzystał tę reputację do stworzenia jednego z najbardziej niezwykłych oszustw finansowych XIX w.

29 kwietnia 1820 r. George Frederic, władca Miskitów, przyznał mu prawa do ziem położonych na wybrzeżu Ameryki Środkowej. Dokument pozwalał MacGregorowi zarządzać wskazanym obszarem i organizować osadnictwo. Nie dawał mu jednak prawa do utworzenia niezależnego państwa.

Szkot postanowił przedstawić sprawę inaczej. Zaczął posługiwać się tytułem "cazique", czyli zwierzchnika Poyais. Twierdził, że rządzi krajem, który posiada własną stolicę St Joseph, port oraz odpowiednie warunki do życia i prowadzenia interesów.

W rzeczywistości opisywane przez niego państwo nie istniało. Na wybrzeżu nie było rozwiniętego miasta ani zaplecza, które pozwalałoby przybyszom bezpiecznie się osiedlić.

MacGregor przekonywał jednak przyszłych mieszkańców, że po przyjeździe zastaną wszystko, czego potrzebują do rozpoczęcia nowego życia.

Na początku lat 20. XIX w. brytyjscy inwestorzy chętnie kupowali obligacje państw powstających w Ameryce Łacińskiej. Takie przedsięwzięcia wiązały się ze znacznym ryzykiem, ale oferowały możliwość osiągnięcia wysokich zysków.

MacGregor wykorzystał zainteresowanie zagranicznymi inwestycjami i zaczął sprzedawać papiery wartościowe rzekomego państwa Poyais.

W październiku 1822 r. przygotowano emisję obligacji o łącznej wartości nominalnej 200 tys. funtów, oprocentowanych na 6 proc. Nie oznaczało to jednak, że MacGregor otrzymał całą tę kwotę. Papiery sprzedawano za pośrednictwem agentów, którzy pobierali prowizje, a cena sprzedaży była niższa od wartości nominalnej.

Oprócz obligacji oferowano dokumenty potwierdzające własność ziemi oraz banknoty Poyais. Przygotowano również opisy kraju, przedstawiające jego rzekome bogactwa i możliwości rozwoju. Wszystko miało przekonać nabywców, że inwestują w rzeczywiście istniejące państwo.

Niektórzy kupowali obligacje z nadzieją na zysk. Inni zamierzali wyjechać do Poyais, założyć gospodarstwo i rozpocząć życie na własnej ziemi. Wierzyli, że czeka tam na nich dobrze zorganizowana osada.

MacGregor nie ograniczył się do sprzedaży dokumentów. Zorganizowano również transport emigrantów, którzy mieli zamieszkać w jego rzekomym państwie. Dwa statki zabrały przez Atlantyk ludzi przekonanych, że po dotarciu na miejsce będą mogli rozpocząć nowe życie.

W 1823 r. na Wybrzeże Moskitów przybyło około 250 osadników. Szybko przekonali się, że opowieści MacGregora nie miały wiele wspólnego z rzeczywistością.

Na miejscu nie było ani obiecanego portu, ani stolicy St Joseph. Zamiast zabudowań i przygotowanych gospodarstw przybysze zobaczyli las. Niektórzy początkowo sądzili, że statek dotarł do niewłaściwego miejsca.

Osadnicy znaleźli się na obcym wybrzeżu bez odpowiedniego zaplecza i warunków do życia. Brakowało im niezbędnych środków, a sytuację pogarszały choroby i niedostatek. Wyprawa, która miała zapewnić im lepszą przyszłość, zamieniła się w walkę o przetrwanie.

Według danych przywoływanych przez muzeum na Amelia Island przed nadejściem ratunku zmarło ponad 180 osób. Pomoc dotarła z brytyjskiego Hondurasu, ale dla większości uczestników wyprawy było już za późno.

Ocaleni nie znaleźli obiecanych bogactw ani przygotowanego do zamieszkania państwa. Stracili pieniądze, dobytek i bliskich, których zabrali ze sobą za ocean.

Katastrofa osadników nie zakończyła działalności MacGregora. Szkot nadal oferował ziemię w Poyais, choć było już wiadomo, że jego wcześniejsze obietnice doprowadziły do tragedii.

Świadectwo tej działalności zachowało się w zbiorach Uniwersytetu Edynburskiego. Jest nim dokument sporządzony w kwietniu 1834 r., podpisany przez MacGregora w językach angielskim i francuskim. Przyznawał on nabywcy prawa do około 24 hektarów ziemi.

Dokument powstał ponad dziesięć lat po tragicznej wyprawie pierwszych osadników. MacGregor wciąż posługiwał się więc prawami do ziemi w Poyais, mimo że przedstawiana przez niego wizja dobrze prosperującego państwa okazała się fikcją.