Afera Watergate. Tak pogrążono Richarda Nixona

Na początku lat 70. administracja Nixona mierzyła się z narastającym sprzeciwem wobec wojny w Wietnamie. Prezydent obawiał się, że niezadowolenie społeczne osłabi jego szanse w kolejnych wyborach.

W jego otoczeniu pojawiły się grupy zajmujące się zdobywaniem informacji mogących zaszkodzić przeciwnikom politycznym. W walce o utrzymanie władzy dopuszczano działania, które wykraczały poza legalną rywalizację wyborczą.

Ważną rolę odgrywał Komitet Reelekcji Prezydenta. Oficjalnie miał prowadzić kampanię Nixona, lecz część związanych z nim osób wykonywała zadania nieznane większości pracowników sztabu.

Nocą 17 czerwca 1972 roku pięciu mężczyzn dostało się do biur Partii Demokratycznej w Waszyngtonie. Siedziba ugrupowania mieściła się w kompleksie Watergate.

Celem akcji było zainstalowanie urządzenia podsłuchowego w sztabie politycznych przeciwników Nixona. Plan nie powiódł się, ponieważ ochrona zauważyła podejrzane działania i zawiadomiła policję.

Funkcjonariusze zatrzymali włamywaczy jeszcze w budynku. Nie zdążyli oni usunąć śladów ani przedstawić wiarygodnego wyjaśnienia swojej obecności w siedzibie Demokratów.

Wśród aresztowanych znajdował się James McCord, pracownik Komitetu Reelekcji Prezydenta. Jego związki z osobami działającymi blisko Nixona sprawiły, że włamania nie można było traktować jako samodzielnej akcji przypadkowych sprawców.

Pojawiły się pytania o źródło polecenia, cel podsłuchu i rolę prezydenckiego komitetu. Kolejne ustalenia wskazywały, że nielegalne działania służyły ochronie politycznych interesów urzędującego prezydenta.

Skandal nie przeszkodził Nixonowi w odniesieniu zdecydowanego zwycięstwa w wyborach jesienią 1972 roku. Sukces przy urnach nie zamknął jednak sprawy, ponieważ na jaw wychodziły następne informacje dotyczące ludzi z jego otoczenia.

Z czasem śledztwo przestało dotyczyć wyłącznie pięciu mężczyzn zatrzymanych w Watergate. Coraz więcej dowodów wskazywało, że bezprawne działania były częścią szerszej strategii stosowanej przez osoby związane z Białym Domem.

Spór objął również zakres władzy prezydenckiej i odpowiedzialność najwyższych urzędników państwa. Włamanie do biura rywali przerodziło się w kryzys, którego nie można już było ograniczyć do kampanii wyborczej.

Po dwóch latach presja opinii publicznej i instytucji prowadzących dochodzenia stała się dla Nixona niemożliwa do zignorowania. W 1974 roku zrezygnował z urzędu, nie czekając na formalne postawienie w stan oskarżenia.

Afera Watergate pokazała, jak szybko pozornie niewielka operacja może ujawnić znacznie szerszy system działań prowadzonych poza prawem. Nocna próba założenia podsłuchu zakończyła się upadkiem prezydenta Stanów Zjednoczonych.