Joshua Norton. Zapomniany cesarz Ameryki

Norton urodził się 4 lutego 1819 roku w Londynie, ale dorastał w Południowej Afryce. Pochodził z rodziny kupieckiej, dlatego od młodości znał świat handlu i interesów.

Do San Francisco przyjechał w 1849 roku z majątkiem odziedziczonym po ojcu. Miasto ogarnięte gorączką złota dawało wówczas ogromne możliwości ludziom gotowym podjąć ryzyko.

Norton inwestował w nieruchomości i handel, a największe nadzieje wiązał z dostawą peruwiańskiego ryżu. Spodziewał się wysokich zysków, lecz ceny nagle spadły. Przegrany proces z dostawcą pochłonął znaczną część jego pieniędzy i doprowadził go do bankructwa.

Na kilka lat zniknął z życia San Francisco. Kiedy wrócił, nie zamierzał już być zwykłym przedsiębiorcą.

17 września 1859 roku Norton przesłał do redakcji "San Francisco Bulletin" deklarację, w której ogłosił się cesarzem Stanów Zjednoczonych. Gazeta opublikowała ją dla żartu, nie przewidując, że narodzi się w ten sposób jedna z największych legend miasta.

Nowy monarcha szybko przystąpił do działania. Nakazał rozwiązanie Kongresu, wezwał wojsko do usunięcia parlamentarzystów z Waszyngtonu i zażądał, by przedstawiciele Kościołów oficjalnie koronowali go na cesarza.

Norton przyjął również tytuł Protektora Meksyku. Pisał do królowej Wiktorii i próbował nawiązać stosunki z władcą Hawajów Kamehamehą V. Żaden zagraniczny dwór nie potraktował jego propozycji poważnie.

Prasa chętnie drukowała kolejne dekrety, choć część z nich prawdopodobnie tworzyli sami dziennikarze. Cesarz stał się bohaterem kronik miejskich, a jego fantazje dostarczały mieszkańcom rozrywki.

Nie wszystkie pomysły Nortona były oderwane od rzeczywistości. Wielokrotnie domagał się budowy stałego połączenia między San Francisco i Oakland.

Proponował most albo tunel, który ułatwiłby podróż przez zatokę. W jego czasach projekt wydawał się śmiały, lecz po kilkudziesięciu latach urzeczywistnił się w postaci Bay Bridge.

Cesarz nie doczekał realizacji swojej wizji. Zapamiętano ją jednak jako dowód, że za ekscentrycznymi deklaracjami kryła się czasem trafna obserwacja potrzeb miasta.

Norton spacerował po ulicach w niebieskim mundurze ozdobionym złotymi epoletami. Kontrolował stan chodników, odwiedzał lokale i uczestniczył w publicznych wydarzeniach.

Restauratorzy podawali mu posiłki za darmo, a kupcy przyjmowali drukowane przez niego banknoty. Obecność cesarza traktowano jako wyróżnienie, którym później chwalono się w reklamach.

W 1867 roku policjant Armand Barbier zatrzymał Nortona i chciał skierować go na przymusowe leczenie. Aresztowanie wywołało oburzenie mieszkańców oraz krytykę prasy.

Komendant policji nakazał uwolnić monarchę i wystosował publiczne przeprosiny. Norton odpowiedział łaskawie: wydał dekret, w którym ułaskawił funkcjonariusza.

Nawet spis ludności z 1870 roku podtrzymał miejską grę. Przy nazwisku Nortona wpisano zawód "cesarz", dodając jednocześnie informację o jego problemach psychicznych.

8 stycznia 1880 roku Norton zasłabł na ulicy. Zmarł, zanim przybyła pomoc medyczna. Nie pozostawił majątku ani prawdziwego dworu.

San Francisco pożegnało go jednak jak władcę. Gazety informowały o śmierci "Jego Cesarskiej Wysokości", a w pogrzebie uczestniczyły tysiące mieszkańców.

Norton nie sprawował żadnego urzędu i nie podejmował decyzji w imieniu państwa. Zdobył jednak coś, czego brakowało wielu zawodowym politykom: autentyczną sympatię ludzi.

Jego postać inspirowała Marka Twaina, Roberta Louisa Stevensona i kolejnych pisarzy. Samozwańczy cesarz stał się częścią historii San Francisco, bo miasto postanowiło potraktować jego fantazję nie jak zagrożenie, lecz jak wspólny żart.