Król Jerozolimy obległ własną matkę. Chciał rządzić bez niej

W 1152 roku król Baldwin III ruszył z wojskiem przeciwko własnej matce. Melisanda Jerozolimska schroniła się w Wieży Dawida, którą jej syn otoczył podczas walk o władzę. Nie była jednak jedynie królewską opiekunką, niechętną oddaniu rządów dorosłemu dziecku. Koronę odziedziczyła po ojcu i uważała, że ma do niej takie samo prawo jak Baldwin.

Koronacja Fulka i Melisandy Jerozolimskiej. Miniatura z XIII wieku.Koronacja Fulka i Melisandy Jerozolimskiej. Miniatura z XIII wieku.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Autor nieznany; miniaturzysta z XIII wieku

Dziedziczka królestwa krzyżowców

Melisanda była najstarszą z czterech córek króla Jerozolimy Baldwina II i Morfii, wywodzącej się z ormiańskiego rodu. Para nie doczekała się syna, dlatego to właśnie Melisandę przygotowywano do przejęcia władzy. Już za życia ojca występowała w dokumentach jako dziedziczka królestwa.

W 1129 roku poślubiła Fulka, hrabiego Andegawenii. Gdy dwa lata później Baldwin II zmarł, małżonkowie zostali wspólnie koronowani w Jerozolimie. Królestwo miało odtąd dwoje władców, choć nie zawsze oznaczało to zgodne rządy.

Fulk początkowo próbował podejmować najważniejsze decyzje bez udziału żony. Melisanda nie zamierzała jednak poprzestać na roli reprezentacyjnej. Mogła liczyć na poparcie części możnych i duchowieństwa, a jej pozycja wynikała również z prawa do dziedziczenia tronu.

Współrządy

Po śmierci Fulka w 1143 roku Melisandę koronowano razem z jej starszym synem, trzynastoletnim Baldwinem III. Ponieważ chłopiec był jeszcze bardzo młody, to matka nadal faktycznie kierowała państwem. Sytuacja stała się bardziej skomplikowana, kiedy król dorósł.

Baldwin osiągnął pełnoletność w 1145 roku, ale nie otrzymał wtedy całej władzy. Melisanda wciąż była koronowaną królową, a nie tylko regentką sprawującą obowiązki w imieniu dziecka. Nie widziała powodu, dla którego miałaby całkowicie wycofać się z rządzenia.

Z upływem lat syn coraz stanowczej zabiegał o samodzielne panowanie. Królową popierali ludzie, których pozycja zależała od utrzymania dotychczasowego układu.

Po jej stronie stał także patriarcha Jerozolimy, próbujący zachować miejsce Melisandy w sprawowaniu władzy.

Podział ziem

W 1152 roku zdecydowano się podzielić królestwo między matkę i syna. Baldwin miał rządzić na północy, m.in. w Akce i Tyrze. Melisandzie przypadły Jerozolima, Nablus i okoliczne ziemie.

Porozumienie nie przetrwało długo. Baldwin pokonał dowódcę wojsk królowej, zajął Nablus i skierował się ku Jerozolimie. Melisanda wraz z domownikami i wiernymi stronnikami wycofała się do Wieży Dawida.

Syn rozpoczął oblężenie. Nawet próby mediacji podejmowane przez patriarchę nie powstrzymały walk.

Po kilku dniach zawarto ugodę: Melisanda oddawała synowi władzę nad królestwem, ale zachowywała Nablus i przyległe dobra do końca życia. Baldwin zobowiązał się nie naruszać jej spokoju.

Królowa zachowuje część wpływów

Przegrana walka o samodzielne rządy nie oznaczała zerwania przez Melisandę wszystkich związków z dworem. Nadal zajmowała się sprawami religijnymi i rodzinnymi, a później uczestniczyła także w niektórych działaniach syna. Nie przestała używać tytułu królowej Jerozolimy.

Świadczy o tym dokument z 23 września 1152 roku. Melisanda rozstrzygała w nim sprawę roszczeń wobec kanoników Grobu Pańskiego, zaznaczając zgodę obu synów, Baldwina i Amalryka. Akt przetrwał w zbiorze dokumentów tej wspólnoty.

Z dworem Melisandy wiąże się ponadto bogato iluminowany psałterz, przechowywany dziś w British Library pod sygnaturą Egerton MS 1139. Biblioteka datuje jego powstanie na lata 1131–1143 i uznaje, że prawdopodobnie wykonano go dla królowej. Melisanda zmarła w 1161 roku. Pochowano ją w opactwie w dolinie Jozafata.

Wybrane dla Ciebie