Krucjata norweska. Zapomniana wyprawa krzyżowa do Ziemi Świętej

Pierwsza zima upłynęła Norwegom spokojnie w Anglii, lecz prawdziwe wyzwania czekały ich na Półwyspie Iberyjskim. Gdy wiosną 1108 roku dotarli do Galicji, lokalni możnowładcy początkowo zgodzili się udzielić im gościny. 

Sytuacja zmieniła się diametralnie, kiedy norweskim wojskom zaczęło brakować zapasów, a Hiszpanie odmówili sprzedaży żywności. Sigurd nie zamierzał pozwolić, by jego armia głodowała, więc dał żołnierzom wolną rękę w zdobywaniu prowiantu.

Nordyccy wojownicy szybko przypomnieli sobie umiejętności swoich wikińskich przodków. Łupili posiadłości okolicznych panów bez większych skrupułów, a gdy napotkali flotę piracką polującą na łatwy łup, rozbili ją całkowicie i przejęli osiem dodatkowych statków. Te sukcesy rozbudziły apetyt na kolejne podboje, tym razem wymierzone w muzułmańskie terytorium Al-Andalus.

Zamek Sintra padł jako pierwszy, a jego obrońcom postawiono ultimatum: chrzest albo śmierć. Podobny los spotkał Lizbonę, miasto leżące na pograniczu dwóch światów, oraz Alkasse, gdzie Norwegowie dokonali tak gruntownej rzezi muzułmańskiej ludności, że osada niemal całkowicie się wyludniła. Krzyżowcy gromadzili przy tym znaczne łupy, które finansowały dalszą wyprawę.

Po przepłynięciu Cieśniny Gibraltarskiej i rozbiciu kolejnej flotylli pirackiej Norwegowie skierowali się ku Balearom. Wyspy te cieszyły się wśród chrześcijan złą sławą jako centrum handlu niewolnikami i baza muzułmańskich korsarzy. Atak Sigurda stanowił pierwszy poważny chrześcijański cios wymierzony w tamtejszych piratów, choć wcześniejsze próby pozostawały nieudokumentowane lub marginalne.

Na Formenterze Norwegowie starli się z licznym przeciwnikiem, którego skandynawskie źródła opisują jako mieszaninę Afrykańczyków i Saracenów. Bitwa ta należy do najlepiej udokumentowanych epizodów całej krucjaty i stanowi jedno z ważniejszych wydarzeń w dziejach wyspy. Wojownicy Sigurda odnieśli zdecydowane zwycięstwo, zdobywając bogate łupy zgromadzone przez piratów.

Kolejne ataki na Ibizę i Minorkę również zakończyły się sukcesem norweskich krzyżowców. Sigurd wykazał się jednak roztropnością, rezygnując z próby podboju Majorki, gdzie funkcjonował silny i niezależny muzułmański taifat. 

Wieści o norweskich triumfach na Balearach dotarły do innych chrześcijańskich władców. Prawdopodobnie właśnie te doniesienia skłoniły Katalończyków i Pizańczyków do podjęcia w 1113 roku decyzji o wielkiej wyprawie, która zakończyła się odebraniem całego archipelagu muzułmanom dwa lata później.

Wiosną 1109 roku wyczerpana kampaniami flota dotarła na Sycylię, gdzie rządził młodziutki Roger II, przyszły król. Norwegowie wykorzystali pobyt na wyspie do zebrania sił przed ostatnim etapem podróży. Latem następnego roku w końcu przybili do portu w Akce, skąd Sigurd wyruszył na spotkanie z Baldwinem I, władcą Królestwa Jerozolimskiego.

Przyjęcie było niezwykle serdeczne, co wynikało z desperackiej sytuacji krzyżowców otoczonych przez muzułmańskich wrogów. Każdy sojusznik na wagę złota otrzymywał stosowne honory. Sigurdowi podarowano liczne relikwie, w tym drzazgę rzekomo pochodzącą z krzyża Chrystusa. Norweski król wziął udział w wyprawie Baldwina nad Jordan, demonstrując solidarność z łacińskimi władcami Wschodu.

Kulminacją militarnego zaangażowania Norwegów stało się oblężenie Sydonu w Syrii, prowadzone wspólnie z siłami Baldwina i wenecką flotą pod dowództwem doży Ordelafo Faliero. Zdobycie miasta stanowiło wymierny sukces krucjaty i wypełnienie zobowiązań wobec chrześcijańskich sojuszników. Po tym triumfie Sigurd uznał swoją misję za zakończoną i podjął decyzję o powrocie do ojczyzny.

Powrót okazał się równie długi jak sama wyprawa. Przez Cypr i Grecję Norwegowie dotarli do Konstantynopola, gdzie cesarz Aleksy I Komnen przyjął ich z honorami. Pojawienie się nordyckiej floty wzbudziło ogromną sensację wśród mieszkańców bizantyńskiej stolicy, przyzwyczajonych wprawdzie do obecności północnych najemników, ale rzadko widujących tak liczną eskortę królewską.

Sigurd podjął pragmatyczną decyzję o przekazaniu wszystkich swoich okrętów Bizancjum w zamian za konie i zaopatrzenie na drogę lądową. Wielu jego wojowników zdecydowało się pozostać w Konstantynopolu, zaciągając się do cesarskiej służby wojskowej. Tradycja ta sięgała głęboko w przeszłość, a gwardia wareska złożona z nordyckich najemników cieszyła się zasłużoną renomą.

Król wyruszył w końcu przez Bułgarię, Węgry, Szwabię i Bawarię, gdzie spotkał się z cesarzem Lotarem III. Ostatni etap podróży prowadził przez Danię, gdzie władca Niels Stary ofiarował Sigurdowi statek na przeprawę do Norwegii. Gdy w 1113 roku król wreszcie stanął na ojczystej ziemi, czekało go starcie z opozycją, która przez sześć lat jego nieobecności zdążyła umocnić swoje wpływy. Krucjata przyniosła sławę, lecz cena długiej nieobecności dopiero miała zostać zapłacona.