Nie wiedział, że go oskarżają. Wzruszająca historia głuchoniemego

Donald Lang dorastał w Chicago lat pięćdziesiątych jako dziecko, które całkowicie wymknęło się systemowi. Rodzice rozwiedli się wcześnie, a samotna matka nie miała pieniędzy na szkołę dla niesłyszących.

Świat docierał do chłopca wyłącznie w postaci najprostszych gestów: jedzenie, sen, praca. Reszta pozostała poza jego zasięgiem.

Jako młody mężczyzna trafił do firmy transportowej, gdzie ładował ciężarówki. Przełożony zapamiętał go jako solidnego pracownika, który bezbłędnie wykonywał polecenia pokazane palcem.

Kiedy matka zmarła, runęła ostatnia tama. Kilka miesięcy później policja zapukała do mieszkania komunalnego, w którym Donald mieszkał z rodzeństwem.

W środku leżały zakrwawione ubrania, a na ulicy znaleziono ciało zamordowanej kobiety. Rok 1965 stał się początkiem czterdziestoletniego dramatu.

Amerykańskie prawo opiera się na założeniu, że oskarżony rozumie zarzuty i może czynnie uczestniczyć w swojej obronie. Lang nie spełniał żadnego z tych warunków.

Sąd uznał go za niezdolnego do udziału w procesie i skierował do szpitala psychiatrycznego, choć lekarze nie dostrzegli u niego choroby psychicznej. Jego inteligencję ocenili jako co najmniej przeciętną, a późniejsze testy wskazały iloraz na poziomie 128 punktów.

Obrony podjął się Lowell Myers, prawnik niesłyszący od urodzenia. Widział on w sprawie Langa coś więcej niż akt oskarżenia – walczył o prawo klienta do rozprawy, ponieważ bezterminowa izolacja bez wyroku wydawała mu się gorsza od więzienia. W 1971 roku sąd ustąpił i nakazał proces.

Tyle że proces ostatecznie nie mógł się odbyć. Kluczowy świadek zmarł, inni zniknęli, a akt oskarżenia oddalono. Donald Lang wyszedł na wolność po latach zamknięcia, niczego po drodze się nie nauczywszy.

Wolność trwała zaledwie kilka miesięcy. Ciało kolejnej kobiety znaleziono w tanim hotelu, a podejrzenia natychmiast padły na Langa.

Prokuratura dysponowała tym razem dowodem niezwykłym, bo wytworzonym przez samego oskarżonego. Podczas przesłuchania Donald narysował kobietę i przekreślił ją wielkim znakiem "X". Dla śledczych był to dowód przyznania się do winy.

Sąd skazał go na karę od 14 do 25 lat pozbawienia wolności. Wyrok nie utrzymał się jednak długo.

Sąd wyższej instancji stwierdził, że proces naruszał konstytucję, ponieważ oskarżony nie mógł realnie uczestniczyć w obronie. Werdykt uchylono, a Langa odesłano z powrotem do placówki zamkniętej.

Powstała sytuacja paradoksalna. Państwo nie potrafiło go skazać, bo nie umiał się bronić, ale też nie mogło go zwolnić, uznając go za zbyt niebezpiecznego dla społeczeństwa.

Departament Zdrowia Psychicznego stanu Illinois odmówił finansowania nauki języka migowego, argumentując chłodno, że Lang nie jest chory psychicznie. Dla urzędników brak choroby oznaczał brak obowiązku pomocy.

Dopiero po latach podjęto próby uczenia Donalda podstaw komunikacji. Opanował około stu znaków, co pozwalało mu poprosić o jedzenie czy wskazać konkretny przedmiot.

Eksperci szacowali jednak, że nauka pojęć abstrakcyjnych – niezbędnych do pełnego udziału w procesie karnym – zajęłaby mu co najmniej pięć lat. Nikt nie chciał czekać tak długo.

Nauczycielka, która z nim pracowała, opisywała ucznia jako człowieka spokojnego, dopóki coś go nie pobudziło. Wtedy spokój znikał.

Donald Lang zmarł w 2008 roku w jednej z placówek opiekuńczych, w których spędził niemal całe dorosłe życie.

Nigdy nie został prawomocnie skazany za żadne z zabójstw, o które go obwiniano. Nigdy też nie odzyskał wolności na dłużej niż kilka miesięcy.

Wybrana bibliografia

-Donald Lang [https://murderpedia.org/male.L/l/lang-donald.htm]