Podpalili rezydencję francuskich królów. Ocalały tylko mury

Wypalony pałac Tuileries na fotografii z 1871 roku.Wypalony pałac Tuileries na fotografii z 1871 roku.
Źródło zdjęć: © CC0 | Alphonse J. Liébert

23 maja 1871 roku, podczas walk kończących istnienie Komuny Paryskiej, podpalono pałac Tuileries. Płomienie strawiły wnętrza dawnej rezydencji francuskich królów i cesarzy, ale jej mury przetrwały. Przez następne dwanaście lat ruiny stały tuż obok Luwru, przypominając o dramatycznych wydarzeniach. Ostatecznie władze republikańskie postanowiły je rozebrać.

Historia pałacu Tuileries

Budowę pałacu rozpoczęto w 1564 roku z inicjatywy Katarzyny Medycejskiej. Rezydencję rozbudowywali kolejni władcy Francji, a z czasem powstał rozległy zespół pałacowy połączony z Luwrem. Tuileries zajmowało ważne miejsce w życiu dworu i stało się świadkiem wydarzeń, które zmieniły losy monarchii.

W październiku 1789 roku do pałacu sprowadzono Ludwika XVI i jego rodzinę. Po marszu paryżan na Wersal król musiał przenieść się do stolicy, gdzie znacznie łatwiej było wywierać na niego presję. Dawna rezydencja królewska stała się miejscem jego przymusowego pobytu.

W czerwcu 1791 roku Ludwik XVI i Maria Antonina próbowali potajemnie opuścić Paryż. Ucieczka zakończyła się jednak zatrzymaniem rodziny królewskiej w Varennes.

Rok później, 10 sierpnia 1792 roku, rewolucjoniści zaatakowali Tuileries, a broniąca pałacu Gwardia Szwajcarska poniosła klęskę. Wydarzenia te poprzedziły ostateczne obalenie monarchii.

W XIX wieku pałac nadal pełnił funkcję rezydencji najważniejszych francuskich władców. Mieszkali w nim m.in. Napoleon Bonaparte oraz późniejsi monarchowie. Ostatni okres świetności Tuileries przypadł na panowanie Napoleona III.

Za czasów Drugiego Cesarstwa odnowiono pałacowe wnętrza i ukończono wielkie prace architektoniczne łączące Tuileries z Luwrem. Rezydencja stała się jednym z symboli cesarskiego dworu. Wkrótce jednak upadek Napoleona III przesądził o jej przyszłości.

Podpalenie Tuileries podczas Komuny Paryskiej

Po klęsce Francji w wojnie z Prusami w 1870 roku Drugie Cesarstwo przestało istnieć. Kraj pogrążył się w kryzysie politycznym, który doprowadził do kolejnych gwałtownych wydarzeń. W marcu 1871 roku w Paryżu władzę przejęła Komuna, pozostająca w konflikcie z francuskim rządem urzędującym w Wersalu.

21 maja do stolicy wkroczyły wojska rządowe. Rozpoczęły się zacięte walki uliczne, które przeszły do historii jako krwawy tydzień. W miarę postępów armii wersalskiej komunardzi podpalali budynki kojarzone z dawnym państwem i jego instytucjami.

23 maja 1871 roku ogień wzniecono również w pałacu Tuileries. Dla uczestników Komuny dawna siedziba monarchów i cesarzy była symbolem znienawidzonej władzy. Pożar szybko objął wnętrza rozległego gmachu, niszcząc znaczną część jego wyposażenia.

Zniszczenia okazały się tak wielkie, że z dawnej rezydencji pozostały przede wszystkim wypalone ściany. Budynek utracił możliwość dalszego użytkowania w dotychczasowej postaci, choć znaczna część jego konstrukcji nadal stała.

Płomienie zagroziły również sąsiedniemu Luwrowi. Główne zabudowania muzeum i zgromadzone w nim dzieła sztuki udało się jednak ocalić.

Pożar Tuileries nie oznaczał też zniszczenia rozciągających się przy rezydencji ogrodów, które do dzisiaj zachowały jej nazwę.

Rozbiórka ruin pałacu Tuileries

Zakończenie walk nie przyniosło natychmiastowego usunięcia wypalonych murów. Przez kolejne lata ruiny pozostawały w samym sercu Paryża, między dziedzińcem Carrousel a ogrodem Tuileries.

Fotografowano je i przedstawiano na obrazach, dzięki czemu zachowały się liczne świadectwa wyglądu zniszczonego pałacu.

W okresie Trzeciej Republiki rozpoczęła się dyskusja nad przyszłością dawnej rezydencji. Jednym z rozważanych rozwiązań była odbudowa, która pozwoliłaby przywrócić dawny układ architektoniczny zespołu pałacowego. Ostatecznie większe poparcie zyskała koncepcja całkowitego usunięcia ruin.

Decyzja miała również znaczenie polityczne. Tuileries przypominało o monarchii i Drugim Cesarstwie, a republikańskie władze nie zamierzały koniecznie przywracać symbolu poprzednich ustrojów. Na ten aspekt zwraca uwagę także opracowanie francuskiego Ministerstwa Kultury poświęcone dziejom budowli.

W czerwcu 1882 roku przegłosowano rozbiórkę pałacu. Prace prowadzono przez następne miesiące i zakończono we wrześniu 1883 roku. Z krajobrazu Paryża zniknął gmach, którego początki sięgały panowania Katarzyny Medycejskiej.

Jeszcze 5 kwietnia 1883 roku malarz A. Barth uwiecznił rozbierane ruiny, ukazując je od strony Luwru. Obraz zachował się w zbiorach francuskiego Ministerstwa Kultury. Po usunięciu pałacu pomiędzy Luwrem a ogrodem Tuileries powstała otwarta przestrzeń, odsłaniając widok wcześniej zasłonięty przez monumentalną fasadę rezydencji.

Wybrane dla Ciebie