Olaf Tryggvason. Król i chrystianizator Norwegii

Po tym wydarzeniu matka Olafa, Estryda, będąca w zaawansowanej ciąży, musiała uciekać. W drodze do Szwecji urodziła syna, a później szukała schronienia na Rusi Kijowskiej, gdzie rządził jej brat Sigurd.

Los nie sprzyjał jednak rodzinie Olafa. Podczas morskiej podróży ich statek został napadnięty przez estońskich piratów, a matka i syn trafili do niewoli. Olaf został sprzedany trzykrotnie, aż w końcu jego wuj Sigurd przypadkiem odnalazł go na jednym z gospodarstw. Zorientowawszy się, kim jest chłopiec, wykupił go z niewoli i zabrał na dwór Włodzimierza Wielkiego w Nowogrodzie.

Olaf dorastał w Nowogrodzie, zdobywając nie tylko edukację, ale również doświadczenie militarne. Szybko jednak jego popularność wzbudziła niechęć gospodarza. Władca Rusi, obawiając się rosnących wpływów młodzieńca, zmusił go do opuszczenia dworu.

W zaistniałej sytuacji Olaf wyruszył w morze, rozpoczynając życie wikinga. Grasował po Bałtyku i Morzu Północnym, brał udział w licznych najazdach, w tym dwóch wyprawach na Anglię. W 991 roku walczył pod Maldon, gdzie jego oddziały pokonały Anglosasów.

Podczas jednego z pobytów w Anglii Olaf przyjął chrzest. Było to wydarzenie kluczowe dla jego dalszego życia, ponieważ od tego momentu stał się gorliwym propagatorem chrześcijaństwa.

Tymczasem w Norwegii rządy jarla Hakona, sprawującego władzę w imieniu króla Danii Swena Widłobrodego, stawały się coraz bardziej niepopularne. Wykorzystując niezadowolenie społeczne, Olaf powrócił do ojczyzny. Powstanie przeciwko Hakonowi zakończyło się jego ucieczką i śmiercią z rąk własnego niewolnika. Olaf przejął władzę, a w 995 roku został ogłoszony królem Norwegii.

Czytaj również: Zdrada, intrygi i sojusze. Wojna domowa na Rusi Kijowskiej (1015-1024)

Jako władca Olaf Tryggvason postawił sobie za cel chrystianizację kraju. Z początku próbował przekonywać poddanych słowami i obietnicami. Wydawał swoje siostry za lokalnych przywódców, co miało cementować sojusze.

Jednak szybko okazało się, że jego gorliwość religijna znajdowała ujście w brutalnych metodach. Olaf stosował bowiem terror wobec opornych pogan: palił ich żywcem, torturował, a ich majątki konfiskował.

Jednym z najbardziej drastycznych przykładów było zmuszenie jarla Orkadów do przyjęcia chrztu pod groźbą zamordowania jego syna. Podobne metody stosowano wobec Islandczyków – Olaf zagroził, że ich rodacy przebywający w Norwegii zostaną zabici, jeśli Althing nie zdecyduje się na przyjęcie chrześcijaństwa.

Niechęć wobec króla rosła, ale nie tylko wśród ludzi. Według średniowiecznych sag Olaf musiał zmierzyć się również z nadprzyrodzonymi istotami, jak trolle czy sam Odyn. Jedna z sag opowiada o tym, jak trolle skarżyły się na króla, który siłą wyrzucał je z ich ziem.

Czytaj również: Kijów w rękach Piastów. Ostatni sukces Bolesława Szczodrego

Chrystianizacyjny zapał Olafa, jego brutalność i ambicje doprowadziły do konfliktu z królem Danii, Swenem Widłobrodym. Olaf poślubił jego siostrę Thyrę bez zgody duńskiego władcy, co tylko zaostrzyło spór.

Dodatkowo Sygryda Storrada, dawna pretendentka do ręki Olafa, przekonała Swena do zawiązania koalicji przeciw norweskiemu królowi. Do sprzymierzeńców dołączyli Olaf Skötkonung, król Szwecji, oraz Eryk, syn zabitego jarla Hakona.

Decydująca bitwa miała miejsce w 1000 roku w Øresundzie, prawdopodobnie w pobliżu tajemniczej wyspy Svold. Flota Olafa Tryggvasona, choć walczyła z niezwykłą determinacją, nie była w stanie sprostać przeważającym siłom wroga.

W ostatnich chwilach starcia Olaf rzekomo rzucił się do wody, a jego ciała nigdy nie odnaleziono. Legenda głosi, że król mógł przeżyć i resztę życia spędził w ukryciu, najprawdopdoobniej w Jerozolimie lub Grecji.

Czytaj również: Najokrutniejsza władczyni średniowiecza. Dopuściła się makabrycznych zbrodni

• Labuda G., Olaf Tryggvason, [w:] „Słownik Starożytności Słowiaskich” 3 (1967).
• Morawiec J., Norwegia, Poznań 2017.