Pod kaplicą odkryto rysunki. Mogą być dziełem Michała Anioła

Michał Anioł przez lata pracował dla rodu Medyceuszy, wykonując dla niego ważne zamówienia artystyczne. Gdy w 1527 roku we Florencji przywrócono republikę i odsunięto Medyceuszy od władzy, opowiedział się jednak po stronie ich przeciwników.

W latach 1527–1530 uczestniczył w przygotowywaniu obrony miasta, zajmując się projektowaniem i rozbudową umocnień. Jego działalność miała zatem charakter nie tylko artystyczny, lecz także polityczny i wojskowy.

Po upadku republiki sytuacja Michała Anioła stała się niebezpieczna. Do władzy wrócili Medyceusze, a papież Klemens VII, należący do tej rodziny, miał powody, by uznać zaangażowanie artysty za wystąpienie przeciw jego interesom.

Według rekonstrukcji Dal Poggetta schronienia udzielił mu przeor San Lorenzo, Giovan Battista Figiovanni. Michał Anioł miał spędzić w ukryciu około dwóch miesięcy, a po uzyskaniu przebaczenia powrócić do pracy.

Nie zachował się jednak dowód pozwalający stwierdzić, że właśnie w odkrytym pomieszczeniu przeczekał cały ten okres.

Pokój znajduje się pod Nową Zakrystią, należącą do zespołu kaplic Medyceuszy. Ma około dziesięciu metrów długości i trzech metrów szerokości, a w najwyższym punkcie jego sklepienie sięga dwóch i pół metra.

Przez długi czas niewielkie wnętrze służyło jako skład węgla. Wykorzystywano je w ten sposób jeszcze w pierwszej połowie XX wieku. Później dostęp zamknięto, a wejście przesłonięto wyposażeniem.

Do ponownego odkrycia doprowadziły prace prowadzone w 1975 roku. Poszukiwano dodatkowego wyjścia dla zwiedzających, gdy zwrócono uwagę na przestrzeń pod zakrystią. Pod kolejnymi warstwami tynku odsłonięto liczne rysunki.

Na ścianach znajdowały się studia ludzkich postaci i poszczególnych części ciała, wykonane węglem oraz sangwiną. Szkice różniły się wielkością i sposobem prowadzenia linii, niektóre nachodziły na siebie. Żaden nie zawierał podpisu pozwalającego bezpośrednio ustalić jego autora.

Paolo Dal Poggetto dostrzegł w części rysunków cechy charakterystyczne dla twórczości Michała Anioła. Szczególną uwagę zwracano na szkic nóg, kojarzony z figurą Giuliana de’ Medici znajdującą się w Nowej Zakrystii.

Nie wszyscy historycy sztuki uznali jednak wszystkie ścienne przedstawienia za dzieła mistrza. Pojawiły się propozycje przypisania części szkiców innym artystom, w tym jego naśladowcom. Samo podobieństwo do znanych rzeźb nie wystarcza do rozstrzygnięcia autorstwa.

Nawet gdyby pojedyncze rysunki rzeczywiście wyszły spod ręki Michała Anioła, pozostawałoby pytanie o datę i okoliczności ich wykonania. Nie można na tej podstawie automatycznie uznać, że powstały w 1530 roku podczas ukrywania się artysty przed Medyceuszami.

Określenie "sekretny pokój Michała Anioła" stało się popularną nazwą miejsca, ale muzealne opracowania zachowują rozróżnienie między samym odkryciem a hipotezą Dal Poggetta dotyczącą pobytu artysty.

W listopadzie 2023 roku pomieszczenie zaczęto udostępniać zwiedzającym w ograniczonym zakresie. Dopuszczono krótkie wizyty niewielkich grup, a okresy oświetlania wnętrza przeplatano ciemnością, aby chronić delikatne rysunki przed nadmiernym oddziaływaniem światła.