Dzieciństwo w Nowogródku
Ojciec Mickiewicza, Mikołaj, był prawnikiem. Rodzina należała do niezamożnej szlachty.
Od 1807 roku Adam uczył się w szkole dominikanów w Nowogródku. Nie należał do najlepszych uczniów, ale dobrze radził sobie z nauką. Chętnie brał udział w przedstawieniach szkolnych, dużo czytał i spędzał czas z kolegami.
Duże wrażenie zrobił na nim rok 1812, gdy przez okolice przeszły wojska Napoleona. Wielu Polaków wiązało z cesarzem nadzieję na odzyskanie państwa.
Ten sam rok przyniósł Mickiewiczowi śmierć ojca. Niedługo później obserwował odwrót wyniszczonej armii napoleońskiej z Rosji.
Wilno i filomaci
W 1815 roku wyjechał na studia do Wilna. Początkowo zapisał się na nauki ścisłe, ale znacznie bardziej interesowała go literatura i historia.
Ponieważ rodzina nie miała dużych pieniędzy, korzystał ze stypendium, które zobowiązywało go do późniejszej pracy nauczycielskiej.
W 1817 roku razem z Tomaszem Zanem i przyjaciółmi założył Towarzystwo Filomatów. Początkowo była to niewielka organizacja samokształceniowa. Jej członkowie czytali, dyskutowali i prezentowali własne utwory.
Z czasem coraz większą rolę zaczęły odgrywać w niej sprawy narodowe. Wokół filomatów powstały kolejne organizacje młodzieżowe, które zaczęły interesować rosyjskie władze.
Nieszczęśliwa miłość do Maryli
W czasie studiów Mickiewicz poznał Marylę Wereszczakównę i zakochał się w niej.
Związek nie miał jednak większych szans na przyszłość. Maryla pochodziła z zamożniejszej rodziny i ostatecznie poślubiła Wawrzyńca Puttkamera.
Nieszczęśliwa miłość mocno wpłynęła na twórczość młodego poety. Motywy tęsknoty, utraty i niespełnionego uczucia wracały później w jego wierszach. Mickiewicz przez lata przechowywał również niewielki portret Maryli.
Nauczyciel w Kownie
Po ukończeniu studiów musiał odpracować otrzymywane wcześniej stypendium. W 1819 roku rozpoczął pracę nauczyciela w Kownie.
Uczył m.in. literatury i historii, ale nie czuł się dobrze w prowincjonalnym mieście. Coraz bardziej skupiał się na pisaniu.
W tym okresie przeżył również romans z zamężną Karoliną Kowalską.
Na początku lat 20. XIX wieku ukazały się jego pierwsze ważne utwory. Mickiewicz zaczynał zdobywać rozgłos jako poeta.
Aresztowanie
W 1823 roku rosyjskie władze rozpoczęły działania przeciwko filomatom i filaretom. Mickiewicz został aresztowany i osadzony w klasztorze bazylianów w Wilnie.
Po kilku miesiącach wyszedł na wolność, ale otrzymał nakaz wyjazdu w głąb Rosji. Jesienią 1824 roku opuścił Wilno.
Kolejne lata spędził m.in. w Petersburgu, Odessie i Moskwie, odwiedził także Krym. Poznał nowe środowiska i zdobył doświadczenia, które szybko znalazły odbicie w jego twórczości.
Wyjazd do Rosji miał być karą. W praktyce otworzył przed Mickiewiczem kolejny etap życia i kariery literackiej.
