Edward VIII. Król, który oddał tron dla rozwódki

Wieczorem 11 grudnia 1936 roku miliony Brytyjczyków usiadły przy odbiornikach radiowych, by wysłuchać człowieka, który jeszcze dzień wcześniej był ich królem. Edward VIII przemówił krótko i bez ogródek. Powiedział, że nie może dłużej wykonywać obowiązków monarchy bez wsparcia i miłości kobiety, którą kocha. Tak zakończyło się jedno z najkrótszych panowań w historii brytyjskiej monarchii.

Edward VII w 1922 r.Edward VII w 1922 r.
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Lafayette

Książę, który nie chciał być królem

Edward przyszedł na świat w 1894 roku jako najstarszy syn Jerzego V, a więc od urodzenia był przygotowywany do objęcia tronu.

Jerzy V wychowywał synów surowo, kładąc nacisk na dyscyplinę i poczucie obowiązku wobec korony. Relacje ojca z synem układały się chłodno, a Edward z czasem zaczął jawnie manifestować niechęć do dworskiej etykiety.

Jako młody mężczyzna wolał towarzystwo Londynu, Paryża i Nowego Jorku od formalnych uroczystości. Prasa uczyniła z niego coś w rodzaju arystokratycznej gwiazdy, przystojnego kawalera, którego życiem interesowała się cała Europa.

W 1918 roku poznał Winifredę Dudley Ward i związał się z nią na kilkanaście lat, co część dworu odbierała z ulgą, licząc na ustabilizowanie jego życia. Nadzieje te okazały się przedwczesne.

Wallis Simpson

Wallis Simpson, Amerykanka po nieudanym małżeństwie z Winem Spencerem, poruszała się swobodnie w kręgach towarzyskich, gdzie liczyły się przyjęcia, gra w karty i umiejętność prowadzenia rozmowy. To właśnie ta swoboda otworzyła jej drzwi do środowiska, w którym obracał się książę Walii.

Według jednej z wersji poznali się w sali balowej hotelu w San Diego, choć równie często wskazuje się na rok 1934 i towarzyskie kręgi pod Londynem jako moment, w którym Edward naprawdę zainteresował się tą kobietą.

Ich znajomość rozwijała się w Fort Belvedere, rezydencji w Berkshire, gdzie książę organizował przyjęcia dla wąskiego kręgu znajomych. Wallis bywała tam początkowo z powodu zaproszeń wystosowanych do jej męża.

Z czasem role się odwróciły i to ona stała się głównym powodem kolejnych wizyt. Dwór, rząd i najbliższe otoczenie wiedziały o romansie już wcześniej, ale długo traktowano go jako przejściowy epizod, jeden z wielu w życiu księcia.

Korona przeciw uczuciu

Sytuacja zmieniła się radykalnie 20 stycznia 1936 roku, gdy po śmierci Jerzego V Edward objął tron jako Edward VIII. Prywatny związek, który dotąd można było przemilczać, stał się problemem państwowym.

Kłopot pogłębił się, gdy jeszcze w tym samym roku Wallis przeszła drugi rozwód, co w oczach elit i Kościoła anglikańskiego całkowicie dyskwalifikowało ją jako kandydatkę na żonę monarchy.

Król nie zamierzał jednak ustępować. Publicznie deklarował, że nie wyobraża sobie życia bez Wallis, a próby odwiedzenia go od tego związku, podejmowane przez najbliższych współpracowników, nie przynosiły żadnego efektu.

Premier Stanley Baldwin próbował znaleźć wyjście z impasu i 2 grudnia 1936 roku przedstawił Edwardowi propozycję małżeństwa morganatycznego, w którym Wallis nie zyskałaby tytułu królowej.

Król odrzucił ten kompromis, a spór z rządem zaczął grozić poważnym kryzysem konstytucyjnym.Grudniowa prasa i debaty w parlamencie rozpalały opinię publiczną do czerwoności.

Wallis, jako Amerykanka i dwukrotna rozwódka, była opisywana jako kobieta zupełnie niepasująca do roli u boku brytyjskiego monarchy. Presja stała się tak silna, że 10 grudnia 1936 roku Edward podpisał akt abdykacji, a dzień później parlament formalnie przyjął jego rezygnację.

Nazajutrz, 12 grudnia, koronę objął jego brat, ogłoszony królem jako Jerzy VI.

Życie po tronie

Były władca otrzymał tytuł księcia Windsoru i poślubił Wallis 3 czerwca 1937 roku w Château de Candé we Francji. Para żyła od tej pory poza głównym nurtem rodziny królewskiej, co dla Windsorów było równie bolesne, jak dla samego Edwarda utrata korony.

Kilka miesięcy po ślubie, w październiku 1937 roku, małżeństwo odwiedziło Niemcy, gdzie doszło do spotkania Edwarda z Adolfem Hitlerem. Wizyta wywołała poważne kontrowersje polityczne i do dziś bywa przywoływana jako najciemniejszy epizod w biografii księcia.

Gdy w 1940 roku Niemcy zajęły Francję, Edward i Wallis musieli uciekać przez Hiszpanię do Lizbony. Po interwencji Winstona Churchilla objęli funkcje na Bahamach, z dala od europejskiego teatru wojny.

Edward zmarł w Paryżu w 1972 roku i został pochowany w Windsorze. Wallis, która przeżyła go o czternaście lat, spoczęła później u jego boku, zamykając historię związku, który kosztował Wielką Brytanię jednego króla.

Wybrane dla Ciebie