Nazywali go Czarnym Partyzantem. Dowodził własnym oddziałem

Josef Serinek uciekł we wrześniu 1942 roku z obozu dla Romów w Letech u Písku. Na Wyżynie Czesko-Morawskiej dołączył do konspiracji, a później sam stanął na czele oddziału partyzanckiego.

Tablica upamiętniająca Josef SerinkaTablica upamiętniająca Josef Serinka
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons 4.0 | Richtr Jan

Przed Letech

Josef Serinek urodził się 25 lutego 1900 roku w Bolevcu koło Pilzna. Wcześnie został sierotą i wychowywała go siostra matki. Wyuczył się ogrodnictwa, lecz później imał się różnych zajęć, pracował między innymi w rolnictwie i jako woźnica.

Założył rodzinę z Pavlíną Janečkovą. Mieli pięcioro dzieci. Po utworzeniu Protektoratu Czech i Moraw Serinek wraz z bliskimi mieszkał na zachodzie kraju i pracował przy gospodarstwach rolnych.

Wszystko zmieniło się latem 1942 roku. 3 sierpnia protektoratowi żandarmi zatrzymali Serinka, jego partnerkę i dzieci. Całą rodzinę wywieziono do obozu w Letech u Písku, w którym przetrzymywano ludzi uznanych przez nazistowskie władze za "Cyganów".

Ucieczka

Serinek spędził w Letech około sześciu tygodni. 15 września 1942 roku uciekł wraz z kilkoma innymi więźniami. Zamierzał później wrócić po rodzinę, lecz ścigany przez żandarmów musiał się ukrywać.

Przez kolejne miesiące przedzierał się przez kraj. Ostatecznie dotarł na Wyżynę Czesko-Morawską, gdzie nawiązał kontakty z miejscowymi strukturami ruchu oporu, w tym z organizacją Rada Tří.

Dopiero po wojnie dowiedział się, co stało się z najbliższymi. Jego partnerka oraz wszystkie dzieci zginęły podczas Zagłady Romów. Część rodziny zmarła w Letech, pozostali zostali deportowani do Auschwitz-Birkenau.

"Czarny" tworzy oddział

W konspiracji Serinek posługiwał się pseudonimem Černý, czyli "Czarny". Z czasem zaczął gromadzić wokół siebie przede wszystkim zbiegłych radzieckich jeńców wojennych, a także Czechów ukrywających się przed okupantem.

Stworzył oddział liczący w jednym okresie około 30 ludzi. Według późniejszych ustaleń przez grupę Serinka mogło przewinąć się łącznie około 150 uciekinierów. Partyzanci działali w lasach w okolicach Novégo Města na Moravě i Polički, korzystając z pomocy miejscowej ludności.

Serinek współpracował również z innymi formacjami partyzanckimi. Jego ludzie zdobywali żywność, odzież i broń, pomagali ukrywającym się oraz brali udział w akcjach zbrojnych.

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych epizodów była wyprawa do Přibyslavi po śmierci generała Vojtěcha Lužy, ważnego dowódcy czeskiego podziemia. Serinek uczestniczył w akcji przeciw miejscowym żandarmom, podczas której kilku z nich zostało rozstrzelanych. Nie wszyscy zabici brali jednak bezpośredni udział w śmierci Lužy.

Życie po wojnie

Pod koniec wojny Serinek uczestniczył także w działaniach w Bystřicy nad Pernštejnem. Po wyzwoleniu otrzymał odznaczenia za działalność w ruchu oporu, lecz przez wiele lat jego historia pozostawała szerzej nieznana.

Po wojnie osiadł w Svitavach i prowadził gospodę "U partyzána". Po reformie walutowej z 1953 roku zrezygnował z tego zajęcia i pracował później jako magazynier w cegielni.

W latach 1963–1964 historyk Jan Tesař nagrał jego wspomnienia podczas osiemnastu spotkań. Serinek opowiedział mu o przedwojennym życiu, Letech, ucieczce i partyzantce. Relacje te stały się później podstawą monumentalnej publikacji "Česká cikánská rapsodie".

Josef Serinek zmarł 14 czerwca 1974 roku w Svitavach. Miał 74 lata.

Wybrane dla Ciebie