Geniusz czy potwór? Toksyczne miłości Picassa

Picasso poślubił rosyjską tancerkę Olgę Chochłową w 1919 roku. W pierwszych latach małżeństwa przedstawiał ją jako elegancką, spokojną kobietę. Zachowywał naturalne proporcje jej twarzy, dzięki czemu na obrazach łatwo było ją rozpoznać. Sposób, w jaki ją malował, można odczytywać jako wyraz bliskości i zainteresowania żoną.

Gdy małżeństwo zaczęło się psuć, zmieniały się również portrety. Rysy Olgi stawały się ostrzejsze, a jej ciało coraz bardziej zdeformowane. W późniejszych pracach coraz trudniej było odnaleźć podobieństwo do konkretnej osoby.

Przemiany te można interpretować jako zapis napięcia i dystansu między małżonkami. Trzeba jednak uwzględnić, że Picasso rozwijał w tym czasie także własny język malarski. Kryzys w związku nie wyjaśnia wszystkich zmian w sposobie przedstawiania Olgi.

Ich wspólne życie rozpadło się znacznie wcześniej niż małżeństwo. Formalnie pozostali mężem i żoną aż do śmierci Chochłowej w 1955 roku. Mimo rozstania Olga nadal pojawiała się w twórczości Picassa.

Dora Maar należała do środowiska surrealistów i miała własną pozycję w świecie sztuki. Była wykształconą fotografką, potrafiącą wyrażać sprzeciw.

Picasso utrwalił ją jednak przede wszystkim jako bohaterkę cyklu płaczących kobiet.

Na tych obrazach jej twarz rozpada się na ostre, nakładające się fragmenty. Przesunięte oczy, wykrzywione usta i zaciśnięte dłonie składają się na wizerunek cierpienia. Ten malarski obraz Maar przesłonił jej dorobek samodzielnej artystki.

Françoise Gilot decyduje się odejść

Picasso miał 61 lat, gdy rozpoczął romans z 21-letnią Françoise Gilot. W ich związku szczególnie widoczna była nierównowaga między partnerami. Malarz cieszył się ogromnym autorytetem, a sprzeciw wobec niego oznaczał przeciwstawienie się człowiekowi otoczonemu powszechnym uznaniem.

Jego wypowiedzi o kobietach sugerowały, że widział je w roli osób służących albo cierpiących. To również skłania do odczytywania portretów partnerek w kontekście ich relacji z artystą, z uwzględnieniem napięć obecnych w jego prywatnym życiu.

Gilot zdołała odejść od Picassa i nie podporządkowała mu dalszego życia. Jej historia potoczyła się inaczej niż losy partnerek, których publiczny wizerunek przez lata pozostawał związany przede wszystkim z jego twórczością.

Ostatnią żoną malarza została Jacqueline Roque. Pobrali się w 1961 roku. Picasso miał wówczas 79 lat, a ona 27. Jacqueline często mu pozowała: w samym roku ślubu powstało około 70 jej portretów.

Gdy Picasso zmarł w 1973 roku, ujawniły się konflikty od dawna dzielące jego najbliższych. Jacqueline nie dopuściła części rodziny do pogrzebu. Spory o dostęp do malarza za życia, pamięć o nim i miejsce u jego boku pogłębiły podziały między ostatnią żoną, dziećmi i wnukami.

W kolejnych latach jego bliskich dotknęły tragedie. Wnuk Pablito, Marie-Thérèse Walter i Jacqueline odebrali sobie życie. Syn Paulo zmagał się z alkoholizmem i depresją. Nie można przypisać wszystkich tych dramatów wyłącznie Picassowi.

Marina Picasso opisywała narcyzm dziadka i napięcia w jego najbliższym otoczeniu. Inni członkowie rodziny przedstawiali bardziej prywatne oblicze malarza, zwłaszcza jako ojca.

Zmieniało się również spojrzenie na jego partnerki. Wystawy poświęcone Oldze Chochłowej, przygotowane na podstawie listów i rodzinnych archiwów, pozwoliły pokazać jej biografię szerzej niż tylko przez małżeństwo ze słynnym artystą.

Podobnie pozostałe kobiety coraz częściej przedstawia się jako osoby z własnymi karierami, poglądami i historiami, a nie wyłącznie jako muzy Picassa.