Ród kondotierów i bastardów
Galeazzo Maria Sforza, władca Mediolanu, spłodził córkę z cudzą żoną. Lukrecja Landriani urodziła Katarzynę w 1463 roku, a fakt, że dziecko przyszło na świat z nieprawego łoża, nie stanowił w tej familii żadnego problemu. Sforzowie sami wywodzili się bowiem z żołnierzy najemnych i nieślubnych potomków.
Muzio Attendolo, pradziad Katarzyny, zaczynał jako szeregowiec bez majątku i perspektyw. Awans społeczny zawdzięczał małżeństwu z owdowiałą królową Neapolu. Syn Muzio, Francesco, poszedł tą samą drogą i ożenił się z jedyną dziedziczką rodu Viscontich. Mariaż otworzył mu wrota do władzy nad jednym z najpotężniejszych państw Italii.
Dziewczynka dorastała pod okiem dwóch kobiet o odmiennych temperamentach. Babka Bianka Maria Visconti wpajała wnuczce dumę z wojennych tradycji rodziny oraz zasady dworskiej gry o wpływy.
Macocha Bona Sabaudzka wprowadzała pasierbicę w świat łacińskiej literatury i humanistycznej kultury. Młoda Katarzyna ujeżdżała konie podczas książęcych łowów i odwiedzała florencki dwór Medyceuszów. Znajomości zawarte w dzieciństwie zaprocentowały w dorosłym życiu sojuszami i małżeństwami.
Bona Sabaudzka sprowadziła do Mediolanu własnego aptekarza. Być może właśnie kontakt z tym człowiekiem rozbudził w Katarzynie zainteresowanie mieszaniem substancji i tworzeniem receptur.
Pasja do eksperymentów z preparatami kosmetycznymi oraz leczniczymi towarzyszyła hrabinie do ostatnich dni i przyniosła jej osobliwą sławę jako amatorskiej chemiczki.
Żony, wdowy, kochanki
Katarzyna wyszła za mąż jako nastolatka. Girolamo Riario, oficjalnie siostrzeniec papieża Sykstusa IV, według plotek był w rzeczywistości synem ojca świętego. Niezależnie od prawdy związek łączył interesy dwóch wpływowych rodów.
Szybko okazało się, że młoda żona góruje nad mężem inteligencją i zdolnościami politycznymi. Girolamo zajmował się głównie spiskami, podczas gdy Katarzyna poznawała mechanizmy sprawowania władzy.
Mąż zginął pod nożami zamachowców. Wdowa związała się z Giacomem Feo, oficerem o urodzie i ambicjach. Feo również padł ofiarą spisku. Dopiero trzeci mężczyzna w życiu Katarzyny, Giovanni de' Medici, dał jej coś więcej niż polityczny układ.
Małżeństwo trwało zaledwie rok (Giovanni zmarł), lecz para zdążyła doczekać się syna. Ludovico, znany później jako Giovanni delle Bande Nere, zapoczątkował linię, z której wywodzi się Cosimo I, twórca galerii Uffizi i protoplasta wielu koronowanych głów Europy.
Hrabina zamówiła u płatnerzy stalowy napierśnik z wizerunkiem świętej Katarzyny Aleksandryjskiej, opiekunki filozofów. Zbroja łączyła obie strony jej osobowości: uczonej kobiety i wojowniczki gotowej stanąć na murach.
Według niektórych przekazów Sandro Botticelli uwiecznił rysy władczyni Forlì na swoich obrazach, choć badacze nie są zgodni, które płótna przedstawiają właśnie ją.
Porwanie i blef
W 1488 roku spiskowcy zamordowali Girolama Riaria i pojmali jego żonę wraz z szóstką dzieci. Buntownicy zażądali oddania twierdzy Ravaldino. Katarzyna zdążyła wcześniej przekazać komendantowi fortecy rozkaz: nie otwierać bram za żadną cenę. Gdy porywacze zmusili ją do wezwania garnizonu do kapitulacji, dowódca odmówił zgodnie z instrukcjami.
Hrabina przekonała spiskowców, że osobiście nakłoni żołnierzy do złożenia broni. Wprowadzono ją za mury twierdzy. Katarzyna nie wróciła. Porywacze grozili śmiercią jej potomstwu. Odpowiedź władczyni obiegła później całą Italię: mogę urodzić nowe dzieci.
Blef się powiódł. Katarzyna wiedziała, że krewni z Mediolanu i Bolonii nie dopuszczą do krzywdy młodych Sforzów. Po kilku dniach nadciągnęły posiłki, buntowników rozbito, a hrabina umocniła reputację osoby zdolnej do wszystkiego.
Papież Aleksander VI nazwał ją córką nieprawości. Inni używali określenia "diabelskie nasienie". Przez 12 lat Katarzyna rządziła w imieniu nieletnich synów, manewrując między możniejszymi sąsiadami i utrzymując pozycję wbrew wszelkim przeciwnościom.
900 przeciw 16 000
Koniec nadszedł w 1499 roku wraz z armią Cezara Borgii, syna papieża Aleksandra VI. 16 000 żołnierzy stanęło pod murami twierdzy bronionej przez 900 ludzi.
Katarzyna nie zamierzała ustępować. Przez kilka dni obrońcy naprawiali nocą szkody wyrządzone przez działa. Borgia zmienił taktykę i nakazał ostrzał bez przerwy ze wszystkich kierunków jednocześnie.
Po 6 dniach mury runęły. Hrabina walczyła do końca z orężem w ręku. Trafiła najpierw do pałacu Belweder w Rzymie, później do Zamku Świętego Anioła.
Spędziła w niewoli ponad rok. Nieudana próba ucieczki paradoksalnie przyspieszyła uwolnienie: papiestwo zgodziło się wypuścić więźniarkę w zamian za rezygnację ze wszystkich praw do dawnych posiadłości.
Katarzyna wróciła do Florencji ze zdrowiem zniszczonym przez miesiące odosobnienia. Zmarła w 1509 roku, mając 46 lat. Nie dożyła triumfów swoich potomków. Wnuczka Bona została królową Polski jako żona Zygmunta I Starego. Prawnuczka Maria Medycejska zasiadła na tronie Francji. Henrietta Maria wyszła za króla Anglii Karola I.
Bibliografia
- Caterina Sforza: A Renaissance Warrior Woman That Knew How to Get What She Wanted [https://www.ancient-origins.net/history-famous-people/caterina-sforza-renaissance-warrior-woman-knew-how-get-what-she-wanted-004659]
- Caterina Sforza, 1463-1509 [https://www.medievalwomen.org/caterina-sforza.html]
