News (strona 8 z 56)

Kiedy w 2006 roku rozpoczęto budowę obwodnicy Wrocławia, nikt nie spodziewał się, że pod warstwą pól uprawnych kryje się jedno z najbardziej fascynujących stanowisk archeologicznych w Europie. Domasław, niepozorna wieś w gminie Kobierzyce, okazała się miejscem, gdzie niemal trzy tysiące lat temu kształtowały się pierwsze wyraźne podziały klasowe na ziemiach polskich.

Kiedy w 1415 roku płomienie strawił ciało Jana Husa na soborze w Konstancji, nikt nie przypuszczał, że ta egzekucja rozpali pożar, który pochłonie Europę Środkową na kolejne dekady. W tej brutalnej grze o władzę i wpływy Polska potrzebowała ludzi zdolnych do zadań, których oficjalnie nikt nie mógł się podjąć. Jednym z nich okazał się Mikołaj Kornicz Siestrzeniec – człowiek o niejasnej przeszłości i niezwykłych talentach dyplomatycznych.

W małym miasteczku Czaplinek na Pomorzu Zachodnim od dekad krąży intrygująca opowieść. Miejscowi twierdzą, że w budynku dzisiejszego liceum przy ulicy Parkowej mieściła się podczas wojny szkoła dla przyszłych oficerów niemieckiej marynarki. To jednak nie koniec historii – według lokalnych przekazów w wodach pobliskiego jeziora Drawsko zatopiono jedną lub kilka ćwiczebnych łodzi podwodnych.

Gdy w 1407 roku wikary Maciej z Grochowa kończył przepisywanie łacińskich kazań, prawdopodobnie nie przypuszczał, że zapisek na tylnej wyklejce jego rękopisu stanie się najcenniejszym zabytkiem polskiej literatury średniowiecznej. To właśnie tam, niemal mimochodem, utrwalił tekst pieśni, która od pokoleń rozbrzmiewała w polskich kościołach i na polach bitew.

Wyobraź sobie miasto pełne monumentalnych świątyń, tętniące życiem porty i ulice, którymi przechadzali się kupcy z całego starożytnego świata. A teraz pomyśl, że to wszystko spoczywa na dnie morza, ukryte przed ludzkim wzrokiem przez ponad tysiąc lat. Tak właśnie wygląda historia Heraklejonu, egipskiej Atlantydy, która okazała się czymś więcej niż tylko mitem.

W historii polskiej wojskowości znajdziemy postaci, które mimo niezwykłych dokonań pozostają w cieniu bardziej znanych bohaterów. Wojciech Chrzanowski należy właśnie do tego grona – generał, który dowodził armiami obcych państw, tworzył mapy terenów od Wisły po Mezopotamię i cudem uniknął śmierci, gdy pocisk armatni spalił mapę trzymaną w jego dłoniach.

Żyła w cieniu męża i teściowej. Nie pozwolono jej się koronować na królową Polski. Po śmierci męża odżyła, ale okazało się, że Ludwik Węgierski zostawił jej długi do spłacenia. Nie wiadomo jednak, czy zobowiązanie zostało w pełni uregulowane, bo w źródłach tego nie znajdziemy.

Noc z 2 na 3 maja 1945 roku przyniosła policjantowi na przejściu granicznym Liechtensteinu niezwykły widok. Do granicy mikroskopijnego księstwa zbliżała się kolumna wojskowa z powiewającą biało-niebiesko-czerwoną flagą. Gdy oficer oddał ostrzegawczy strzał, z pierwszego pojazdu wysiadł mężczyzna przedstawiający się jako generał major Boris Smysłowski, były oficer Gwardii Carskiej i dowódca 1 Rosyjskiej Armii Narodowej. Towarzyszył mu prawnuk cara Aleksandra II. Ta surrealistyczna scena była finałem jednej z najbardziej pogmatwanych biografii II wojny światowej.

Gdy o świcie 25 maja 1944 roku niemieckie bombowce nurkujące pojawiły się nad Drvarem, rozpoczęła się jedna z najbardziej zuchwałych operacji specjalnych II wojny światowej. Jej cel był prosty – schwytać lub zabić Josipa Broza Titę, charyzmatycznego przywódcę jugosłowiańskich partyzantów, który od lat skutecznie wiązał znaczne siły Osi na Bałkanach.

Historia zna wielu synów wielkich ludzi, którzy desperacko próbowali dorównać swoim ojcom. Randolph Churchill należał do najbardziej tragicznych przykładów tego zjawiska. Obdarzony niewątpliwym talentem, ale też trudnym charakterem, przez całe życie mierzył się z niemożliwym zadaniem – prześcignięciem Winstona Churchilla.

50 tysięcy dolarów za pierwsze dwa nazwiska. Tak zaczęła się kariera człowieka, który stał się najbardziej destrukcyjnym zdrajcą w historii CIA. W poniedziałek 7 stycznia 2026 roku Aldrich Ames zmarł w federalnym więzieniu w Maryland, zabierając do grobu część tajemnic zimnej wojny. Miał 84 lata i spędził za kratkami ostatnie trzy dekady życia.

Francuski zwrot „Sire, tu moras” pojawia się niespodziewanie w łacińskiej kronice średniowiecznej Polski. To jeden z nielicznych śladów zagranicznych studiów biskupa, którego nazwisko do dziś budzi kontrowersje. Przez wieki nazywano go Kadłubkiem, choć nikt nie wie, skąd wzięło się to dziwne przezwisko. Kim był naprawdę człowiek, który jako pierwszy Polak opisał dzieje swojego narodu? I dlaczego porzucił biskupią mitrę dla cysterskiego habitu?

24 czerwca 1944 roku. Z obozu Auschwitz-Birkenau ucieka para więźniów. On w mundurze SS-mana, ona w kombinezonie roboczym z umywalką pod pachą. Idą wolnym krokiem przez bramę, mijając straże. Za nimi cztery lata piekła. Przed nimi dwanaście dni wolności i miłości, za które zapłacą najwyższą cenę. To historia, która gdyby została wymyślona przez pisarza, zostałaby uznana za niewiarygodną. A jednak wydarzyła się naprawdę.

Marzec 415 roku. Na ulicach Aleksandrii doszło do wydarzenia, które na zawsze odmieniło losy miasta uznawanego za intelektualną stolicę świata rzymskiego. Rozwścieczony tłum zatrzymał powóz, a jego pasażerkę siłą wyprowadzono i zaprowadzono do dawnej świątyni cesarskiego kultu, przekształconej w chrześcijański kościół. Tam kobieta została brutalnie zamordowana, a jej śmierć wstrząsnęła całym cesarstwem.

Rok 1378, Hainburg. Leopold III Habsburg i Ludwik Andegaweński od dawna czekali na ten dzień. Swój dziecięcy ślub przeżywali: czteroletnia Jadwiga Andegaweńska i ośmioletni Wilhelm Habsburg. Wszyscy wpatrzeni w parę dzieci, których kiedyś miał połączyć nierozerwalny węzeł małżeński. Problem w tym, że 4-letniej córki Ludwika nie powinno tam w ogóle być! Była za młoda, nawet na sponsalia de futuro…

Historia militarna Rosji to nie tylko zwycięstwa nad Napoleonem czy triumf w II wojnie światowej. To przede wszystkim kronika spektakularnych klęsk, które regularnie obalały mit o niezwyciężonym mocarstwie. Od krwawej lekcji na Mazurach po upokorzenie w górach Afganistanu – rosyjska machina wojenna wielokrotnie roztrzaskiwała się o przeciwników teoretycznie słabszych.

W dziejach Polski znamy przypadek ograbienia grobu króla – po śmierci Kazimierza Wielkiego miał go splądrować kronikarz Janko z Czarnkowa. Mało kto wie, że podobny skandal wydarzył się także na Węgrzech, gdzie naruszono miejsce spoczynku Karola Roberta Andegaweńskiego. Wieść ta przeraziła Elżbietę Łokietkównę do tego stopnia, że w testamencie poleciła, by po śmierci nie chować jej obok męża.

Ród Sforzów kierował się jedną zasadą: władza była ważniejsza niż więzy krwi. W historii tej dynastii pojawiają się nagłe zgony, podejrzane okoliczności i bezwzględna walka o Mediolan. Nawet królowa Bona Sforza d’Aragona padła ofiarą wielkiej gry politycznej.

Piętnastu ludzi związanych jedną liną wchodziło na wzniesienie. Do każdego celowało dwóch strzelców. Pierwszy mierzył w serce, drugi w głowę. Tak 20 marca 1942 roku Niemcy zamordowali sto osób na miejskim wysypisku śmieci w Zgierzu. Sześć tysięcy Polaków musiało patrzeć.

Późnym wieczorem 15 lipca 1410 roku do namiotu króla Władysława Jagiełły wszedł rycerz Mszczuj ze Skrzynna. W dłoni trzymał złoty pektorał z relikwiami – dowód, że wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego nie żyje. Bitwa pod Grunwaldem dobiegła końca, ale okoliczności śmierci Ulricha von Jungingena pozostają zagadką do dziś.

Gdyby margrabia Fryderyk Badeński mniej skrupulatnie wykonywał rozkazy, historia Potopu potoczyłaby się inaczej. Tymczasem w kwietniu 1656 roku szwedzki dowódca popełnił błąd, który kosztował go półtora tysiąca ludzi i dał Rzeczpospolitej pierwsze zwycięstwo w otwartym polu.

Kiedy w styczniu 1942 roku setka lekarzy zgromadziła się w żydowskim szpitalu we Lwowie na konferencję o tyfusie plamistym, wszyscy wiedzieli, że to coś więcej niż sympozjum naukowe. To była gra o życie tysięcy ludzi, a głównym graczem był mikrobiolog Ludwik Fleck.

Kiedy dziesięcioletni chłopiec dowiaduje się o śmierci matki, jego świat się kończy. Gdy dodatkowo okazuje się, że ojciec nie przyjedzie po niego do Polski, rozpoczyna się dramat tożsamości, który potrwa całe życie.

Elżbieta Łokietkówna i Zofia Holszańska to dwie królowe, które straciły synów w młodym wieku. Andrzej Andegaweński – syn Łokietkówny, został uduszony i wyrzucony przez okno, a syn Zofii Holszańskiej – Władysław Warneńczyk, zginął w bitwie pod Warną, w wieku 20 lat. Po śmierci zarówno jednego, jak i drugiego, pojawiali się uzurpatorzy i przebierańcy, którzy twierdzili, że są zaginionymi synami wyżej wymienionych władczyń. Ostatecznie okazywało się to perfidną mistyfikacją, a zranione matczyne serca krwawiły coraz bardziej.

Kiedy w lipcu 1945 roku kapitan Stefan Jasnorzewski pochylał się nad umierającą żoną w manchesterskim szpitalu, trzymał w ręku plik listów. Pięć lat korespondencji wojennej stało się zapisem nie tylko uczucia, ale fenomenu kulturowego: jak wojna totalna przekształca intymność w akt oporu.